bywało w częstym/ a mało nie w pospolitym używaniu/ dla wychędożenia Mózgu z Slamowatości flegmistych/ żuchając i mastykując: co się też wyższej namieniło. (Dios.) (Egnieta,) (Serap.) Item.
Toż czyni warząc go z Figami suchymi w occie/ abo w słodkim winie/ i stąd Gargaryzmy czyniąc/ a w uściech go ciepło długo trzymając. Kaduku.
Przeciwko Padającej niemocy/ zwłaszcza w dziatkach/ jest ratunkiem/ na szjice im go wieszając/ żeby zawsze na gołym ciele był. Także go woniać dobrze. (Macer.) Item.
Toż też i starszym w leciech od dzieci/ w tymże
bywáło w częstym/ á máło nie w pospolitym vżywániu/ dla wychędożenia Mozgu z Slámowátośći flegmistych/ żucháiąc y mástykuiąc: co sie też wysszey námieniło. (Dios.) (Egnieta,) (Serap.) Item.
Toż czyni wárząc go z Figámi suchymi w ocćie/ ábo w słodkim winie/ y stąd Gárgáryzmy czyniąc/ á w vśćiech go ćiepło długo trzymáiąc. Káduku.
Przećiwko Padáiącey niemocy/ zwłásczá w dźiátkách/ iest rátunkiem/ ná szyice im go wieszáiąc/ żeby záwsze ná gołym ćiele był. Tákże go woniáć dobrze. (Macer.) Item.
Toż też y stárszym w lećiech od dźieći/ w tymże
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 159
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nacieplej i nadłużej trzymać w uściech: a gdy się nabiorą usta/ Slozu pełne flegmistego wyplwać/ i znowu toż uczynić/ często powtarzając. Księgi Pierwsze. Język powietrzem naruszony Języku spuchłemu.
Spuchnienie języka: Piretrum z fiołkowym korzeniem a Gorczycą białą/ po równej części wziąwszy w winie warzyć/ a tym usta często płokać/ gargaryzmy czynić/ i w nich co nadłużej i nacieplej trzymać. Toż czyni w occie warzony. Korzeń także sam żuchany/ dobry. Item. Połgłown: bólu.
Połgłowne bole ukałda i uskramia/ wziąwszy tego korzenia/ Gnidoszowego nasienia/ Pieprzu/ Masztyki zarówno/ miałko utłuc/ i z mięsiwością Rozynków/ a z woskiem
naćiepley y nadłużey trzymáć w vśćiech: á gdy sie nábiorą vstá/ Slozu pełne flegmistego wyplwáć/ y znowu toż vczynić/ często powtarzáiąc. Kśięgi Pierwsze. Ięzyk powietrzem náruszony Ięzyku spuchłemu.
Spuchnienie ięzyká: Piretrum z fiołkowym korzeniem á Gorczycą białą/ po rowney częśći wźiąwszy w winie wárzyć/ á tym vstá często płokáć/ gárgárizmy czynić/ y w nich co nadłużey y naćiepley trzymáć. Toż czyni w ocćie wárzony. Korzeń tákże sam żuchány/ dobry. Item. Połgłown: bolu.
Połgłowne bole vkáłda y vskramia/ wźiąwszy tego korzeniá/ Gnidoszowego naśienia/ Pieprzu/ Másztyki zárowno/ miáłko vtłuc/ y z mięsiwośćią Rozynkow/ á z woskiem
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 160
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ w pitym go miedzie rozpuściwszy/ abo w polewce Rozynków warzonych/ tym często a ciepło gargarysmy czyniąc. (Dios.) Języczek w garle utwierdza.
Komuby języczek abo czopek w garle czesto spadał/ ten sok utwierdza go/ z miodem pomazując. Języczka zapaleniu.
Tegoż języczka zapalenie leczy/ płocząc nim i gargaryzmy czyniąc. (Gale:) Liszajom suchym
Liszaje suche świeżo wyrzucone/ tenże Sok w occie roztarty spądza/ namazując je. Wnętrzn: owrzedziałym.
Wnętrznościom okrostawiałym i owrzedziałym/ barzo jest użyteczny/ dając go z miodem pić. (Aben Mesua,) Pijawkom w garle:
Pijawki komuby się/ za nieobyczajnym
/ w pitym go miedźie rozpuśćiwszy/ ábo w polewce Rozynkow wárzonych/ tym często á ćiepło gárgárismy czyniąc. (Dios.) Ięzyczek w gárle vtwierdza.
Komuby ięzyczek ábo czopek w gárle czesto spadał/ ten sok vtwierdza go/ z miodem pomázuiąc. Ięzyczká zápaleniu.
Tegoż ięzyczká zápalenie leczy/ płocząc nim y gárgáryzmy czyniąc. (Gale:) Liszáiom suchym
Liszáie suche świeżo wyrzucone/ tenże Sok w ocćie roztárty spądza/ námázuiąc ie. Wnętrzn: owrzedźiałym.
Wnętrznośćiom okrostáwiáłym y owrzedźiáłym/ bárzo iest vżyteczny/ dáiąc go z miodem pić. (Aben Mesua,) Piiawkom w gárle:
Piiawki komuby sie/ zá nieobyczáynym
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 190
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Ruty ogródnej. Pieprzu długiego także po pół ćwierci. To wszystko co namielej utłukszy/ z miodem zaczynić/ żeby był kształt Konfektu/ którego wziąć ze dwie godzinie przed przyściem Febry/ czyniąc to raz i cztery. Piawkom w garle
Pijawki w garle przypite z nieobacznego wody picia wywodzi/ roztarszy go w occie/ i gargaryzm ciepło sobie czyniąc Muszkułom
Muszkołom potłuczonym dać go z winem z jabłek granowitych/ albo w wosk zalepiwszy go co nacieniej/ przełknąć. Kręczu.
Kręcz leczy/ z pieprzem a z winem go pijąc. Kaduku.
Padającej niemocy. Slaku.
Paraliżem naruszonym z wodką Lawendową/ trzykroć do tego dnia po trzeciej części kwinty dając go
Ruty ogrodney. Pieprzu długiego tákże po poł czwierći. To wszystko co namieley vtłukszy/ z miodem záczynić/ żeby był kształt Konfektu/ ktoreg^o^ wźiąć ze dwie godźinie przed przyśćiem Febry/ czyniąc to raz y cztery. Piawkom w gárle
Piiawki w gárle przypite z nieobácznego wody picia wywodźi/ rostárszy go w ocćie/ y gárgáryzm ćiepło sobie czyniąc Muszkułom
Muszkołom potłuczonym dáć go z winem z iábłek gránowitych/ álbo w wosk zálepiwszy go co nacieniey/ przełknąć. Kręczu.
Kręcz leczy/ z pieprzem á z winem go piiąc. Káduku.
Padáiącey niemocy. Sláku.
Páraliżem náruszonym z wodką Láwendową/ trzykroć do tego dnia po trzeciey częśći kwinty dáiąc go
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 193
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
im puszczając. Tym sposobem Macice zaduszenie cierpiącym pod nosem trzymany/ albo z niego kurzawę nosem w się biorąc leczy. Macicy zaduszo. Zębom bolącym.
Bolenie zębów uśmierza/ z białym kadzidłem zarówno na nie przykładany. Języczku.
Języczka nabrzmiałość. Także Ślinogo:
Ślinogorz leczy/ warząc go w wodzie z Rożą/ i Gargaryzm często sobie czyniąc z tego. (Serap.) A jako Zeroaster uczy/ na gołym ciele na szyj noszony. Zębom.
W ząb wyprochniały bolejący kładąc go/ ból uśmierza. (Serap ) Paraliżu.
Slakiem zarażonym. Podagrze
Podagrykom. Artretice.
Artetycznym. Kaduku.
Niemocy padającej/ i wszelakim chorobom z zimnych flusów
im pusczáiąc. Tym sposobem Máćice záduszenie ćierpiącym pod nosem trzymány/ álbo z niego kurzáwę nosem w się biorąc leczy. Máćicy záduszo. Zębom bolącym.
Bolenie zębow vśmierza/ z białym kádźidłem zárowno ná nie przykłádány. Ięzyczku.
Ięzyczká nábrzmiáłość. Tákże Slinogo:
Slinogorz leczy/ wárząc go w wodźie z Rożą/ y Gárgáryzm często sobie czyniąc z tego. (Serap.) A iáko Zeroaster vczy/ ná gołym ciele ná szyi noszony. Zębom.
W ząb wyprochniáły boleiący kłádąc go/ bol vśmierza. (Serap ) Páráliżu.
Slákiem záráżonym. Podágrze
Podágrykom. Artretice.
Artetycznym. Káduku.
Niemocy padáiącey/ y wszelákim chorobom z źimnych flusow
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 193
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
inym także chorobom zimnym/ flegmistym/ gdziebykolwiek dolegliwości czyniły/ tam nią mazać/ i nacierać. Żyłom piętym.
Nerwy/ albo suche żyły oziębłe/ i szlamowatościami flegmistemi ogarnione/ i obciążone/ rozgrzewa i boleści w nich rozpędza. Paraliżemnaruszonem
Szlakiem/ albo Paraliżem naruszonym/ jest znamienitym ratunkiem/ tą maścią maząc/ Gargaryzmy z tym Sokiem czyniąc. Albo go połtory kwinty z Rutą ogródną/ w winie pić dając (Tabe.) Ślinogorzu.
Wrzód w garle/ który Ślinogorzem zowią/ leczy: wziąć tegoż Soku kwintę/ Fiołkowego korzenia miałko utartego łot. Oboje w kok stoczyć/ a po kęsu tego pod językiem tedy i owędy trzymać
inym tákże chorobom źimnym/ flágmistym/ gdźiebykolwiek dolegliwośći czyniły/ tám nią mázáć/ y nácieráć. Zyłom piętym.
Nerwy/ álbo suche żyły oźiębłe/ y szlamowátośćiámi flágmistemi ogárnione/ y obćiążone/ rozgrzewa y boleśći w nich rospądza. Páráliżemnáruszonem
Szlákiem/ álbo Páráliżem náruszonym/ iest známienitym rátunkiem/ tą máśćią máząc/ Gárgáryzmy z tym Sokiem czyniąc. Albo go połtory kwinty z Rutą ogrodną/ w winie pić dáiąc (Tabe.) Slinogorzu.
Wrzod w gárle/ ktory Slinogorzem zowią/ leczy: wźiąć tegoż Soku kwintę/ Fiołkowego korzeniá miáłko vtártego łot. Oboie w kok stoczyć/ á po kęsu tego pod ięzykiem tedy y owędy trzymáć
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 194
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ a po trunku ciepło na czczo i na noc pijąc. (Tabe.) W uścich w siedzeniu/ na członkach wstydliwych ranj leczy:
Rany/ i zawrzedziałości/ tak w uściech/ jako w stolcu/ i na członkach wstydliwych goi/ warząc go w czerwonym winie/ a tym ciepło i często usta płocząc/ Gargaryzmy czyniąc/ i inne członki obrażone wymywając. (Tabe.)
In summa/ gdzie potrzeba spajać/ zawściągać/ posilać/ goić/ tego ziela bezpiecznie możem używać/ jako Kostywału/ albo Żywokostu. Rozsądek.
Niektórzy ten Słoneczny obrót Sklepią/ albo Panakiem Sklepionym mienią/ i chcą mieć: ale jako słusznie/ każdy baczyć
/ á po trunku ćiepło ná czczo y ná noc piiąc. (Tabe.) W vśćich w śiedzeniu/ ná członkách wstydliwych ránj leczy:
Rány/ y záwrzedźiáłośći/ ták w vśćiech/ iáko w stolcu/ y ná członkách wstydliwych goi/ wárząc go w czerwonym winie/ á tym ćiepło y często vstá płocząc/ Gárgáryzmy czyniąc/ y ine członki obráżone wymywáiąc. (Tabe.)
In summa/ gdźie potrzebá spaiáć/ záwśćiągáć/ pośiláć/ goić/ tego źiela bespiecznie możem vżywác/ iáko Kostywału/ álbo Zywokostu. Rozsądek.
Niektorzy ten Słoneczny obrot Sklepią/ álbo Pánákiem Sklepionym mienią/ y chcą mieć: ále iáko słusznie/ káżdy baczyć
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 237
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
czynić: Wziąć tego ziela z korzeniem/ Gruszczyczki/ Krwawniku/ Babki i z korzeniem. To w winie cierpkim/ albo w wodzie/ do trzeciej części wywrzenia/ warzyć: a przecedziwszy Miodku Rożanego przydać/ octu winnego ze dwie łyżce/ i trochę przywarzyć/ tym ciepło usta często płokać/ i długo trzymać. Także gargaryzm albo płokanie garłu charkając czynić. Nad które niemasz nic lepszego w tym przypadku płokania. Item.
Toż Sok tego ziela czyni/ także nim często usta ciepło płocząc. Gnilcu w uściech.
Gnilec w uściech goi/ tak Sok/ jako i płokanie/ wyższej opisane. Tok z krwi z nosa.
Krew
czynić: Wźiąć tego źiela z korzeniem/ Grusczyczki/ Krwáwniku/ Bábki y z korzeniem. To w winie ćierpkim/ álbo w wodźie/ do trzećiey częśći wywrzenia/ wárzyć: á przecedźiwszy Miodku Rożánego przydáć/ octu winnego ze dwie łyszce/ y trochę przywárzyć/ tym ćiepło vstá często płokáć/ y długo trzymáć. Tákże gárgáryzm álbo płokánie gárłu chárkáiąc czynić. Nád ktore niemász nic lepszeg^o^ w tym przypadku płokánia. Item.
Toż Sok tego źiela czyni/ tákże nim często vstá ćiepło płocząc. Gnilcu w vśćiech.
Gnilec w vśćiech goi/ ták Sok/ iáko y płokánie/ wyższey opisáne. Tok z krwi z nosá.
Kreẃ
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 249
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
francowate. Krostom wrzodom.
Krosty/ Wrzody/ Takowe w uściech leczy.
Liście warząc/ a tą wodą ciepło/ i często wymywając/ abo sokiem jego. Głowy boleniu.
Item, Sok z octen/ a z olejkiem rożanym zmieszany/ toż czyni ciepło płocząc/ głowy bolenie uśmierza tymże sokiem abo juchą liścia warzonego gargaryzm czyniąc. Gnilcu/ Kile.
Gnilec w uściech/ Kiłę/ Wrzodom ciało wyjadającym.
Wrzody złe ciało roziadające/ tak na miejscach skrytych i wstydliwych obojej płci/ goi/ często juchą tego ziela wymywając. Wnętrznościom zawrzedziałym i zranionym.
Wnętrznościom zawrzedziałym i zranionym. Urazom.
Urażonym/ Potłuczonym/
Potłuczonym w krzyżach/ Przerwanym/
fráncowáte. Krostom wrzodom.
Krosty/ Wrzody/ Tákowe w vśćiech leczy.
Liśćie wárząc/ á tą wodą ćiepło/ y często wymywáiąc/ ábo sokiem iego. Głowy boleniu.
Item, Sok z octen/ á z oleykiem rożánym zmieszány/ toż czyni ćiepło płocząc/ głowy bolenie vśmierza tymże sokiem ábo iuchą liśćia wárzonego gárgáryzm czyniąc. Gnilcu/ Kile.
Gnilec w vśćiech/ Kiłę/ Wrzodom ćiáło wyiádáiącym.
Wrzody złe ćiáło roziádáiące/ ták ná mieyscách skrytych y wstydliwych oboiey płći/ goi/ często iuchą tego źiela wymywáiąc. Wnętrznościom záwrzedźiáłym y zránionym.
Wnętrznośćiom záwrzedźiáłym y zránionym. Vrazom.
Vráżonym/ Potłuczonym/
Potłuczonym w krzyżách/ Przerwánym/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 261
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
leczy/ puszczając go w nią po kropce/ abo po dwu. Wodka Głowienkowa. Aqua stilla brunellae. Brain abo ustam zakażonym. Francowatym.
Ustom zakażonym w gorączkach abo w ciężkich chorobach/ które drudzy Brain zową. Także ustom z france zakażonym/ żranionym/ zagniłym/ jest wielkim ratunkiem/ ciepło nią płocząc/ i gargaryzmy czyniąc. Zawrzedziałościom wnętrznym.
Gdzieby też z ranienia jakie i zawrzedziałości/ wewnętrznościach były/ tedy do trunku jest przynależąca. Wzwierzchownych także ranach/ dobrze jej trunkiem używać. Skazie i zawrzedziałym ustom.
Wchodzi użytecznie do tych lekarstw które bywają gotowane przeciwko szkodzie Brain/ i skazie na języku/ w uściech/ i w gardle
leczy/ pusczáiąc go w nię po kropce/ ábo po dwu. Wodká Głowienkowa. Aqua stilla brunellae. Bráin ábo vstam zákáżonym. Fráncowátym.
Vstom zákáżonym w gorączkách ábo w ćiężkich chorobách/ ktore drudzy Bráin zową. Tákże vstom z fránce zákáżonym/ żránionym/ zágniłym/ iest wielkim rátunkiem/ ciepło nią płocząc/ y gárgáryzmy czyniąc. Záwrzedźiáłośćiom wnętrznym.
Gdźieby też z ránienia iákie y záwrzedźiáłośći/ wewnętrznośćiách były/ tedy do trunku iest przynależąca. Wzwierzchownych tákże ránach/ dobrze iey trunkiem vżywać. Skáźie y záwrzedźiáłym vstom.
Wchodźi vżytecznie do tych lekarstw ktore bywáią gotowáne przećiwko szkodźie Bráin/ y skáźie ná ięzyku/ w vśćiech/ y w gárdle
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 263
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
