: Vitriol: ile potrzeba, uczyn pigułkę, wetchni w ząb wydrożały. Item. Plastrzyki na skronie zrobione de Gumi Elemi, albo de Mastiche cum Opio et Alumine. Item. Olejki doświadczone na zęby, to jest Olejek Bukszpanowy, Gwaikowy, Leszczynowy, które lubo z winem mięszając, (przydawszy trochę Kamfory) płokać usta, lubo napuściwszy bawełnę, trzymać na zębie. Item Korzeń Pieretrowy stłucz na proszek, który kilkakroć skropić Spiritu Vitrioli, co raz wysuszając, tym proszkiem zasypować ząb bolejący. Item. Pryszcze za uszyma albo na rękach znaczną folgę przynoszą, które możesz uczynić lub Czosnkiem surowym tłuczonym, i przyłożonym, lub Gorczycą białą zwiercianą
: Vitriol: ile potrzebá, uczyn pigułkę, wetchni w ząb wydrożáły. Item. Plastrzyki ná skronie zrobione de Gumi Elemi, álbo de Mastiche cum Opio et Alumine. Item. Oleyki doświadczone ná zęby, to iest Oleiek Bukszpanowy, Gwáikowy, Lesczynowy, ktore lubo z winem mięszáiąc, (przydawszy trochę Kámfory) płokáć ustá, lubo nápuściwszy báwełnę, trzymáć ná zębie. Item Korzeń Pieretrowy ztłucz ná proszek, ktory kilkákroć skropić Spiritu Vitrioli, co raz wysuszáiąc, tym proszkiem zásypowáć ząb boleiący. Item. Pryscze zá uszymá álbo ná rękách znáczną folgę przynoszą, ktore możesz uczynić lub Czosnkiem surowym tłuczonym, y przyłożonym, lub Gorczycą białą zwierćiáną
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 71
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
, spiritus vini 4. łoty, miodu prasnego dwa łoty, uczyń z tego liniment, którym nacieraj często język. Jeżeli się zaś w chorobie jakiej przytrafi naprzykład w gorączce, pomienione sposoby nic niepomogą, aż choroba uspokojona będzie. Na nabrzmienie jagód ślinnych.
Które nazywają się Tonsillae Amygdalae, albo Glandulae Przepurgowawszy się płokać tym płokaniem. Weś wodki z kwiatu Bzowego, przydaj do niej miodku Rożanego, octu, i Mirry trochę, zmięszawszy wraz, płocz często cię- pło, przy tym smaruj je olejkiem Migdałowym, przydawsz ydo niego trochę olejku z wosku. O Chorobach Ust. Na spadnienie, nabrzmienie, i zapalenie języczka.
WEś
, spiritus vini 4. łoty, miodu prásnego dwá łoty, uczyń z tego liniment, ktorym nácieray często ięzyk. Ieżeli się záś w chorobie iákiey przytráfi náprzykład w gorączce, pomienione sposoby nic niepomogą, áż chorobá uspokoiona będzie. Ná nábrzmienie iágod slinnych.
KTore názywáią się Tonsillae Amygdalae, álbo Glandulae Przepurgowawszy się płokáć tym płokániem. Weś wodki z kwiátu Bzowego, przyday do niey miodku Rożánego, octu, y Mirrhy trochę, zmięszawszy wraz, płocz często ćie- pło, przy tym smáruy ie oleykiem Migdałowym, przydawsz ydo niego trochę oleyku z wosku. O Chorobách Ust. Ná spádnienie, nábrzmienie, y zápalenie ięzyczká.
WEś
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 78
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
trosze, płocz tym ciepło. Item. Gorzałka zmieszana na pół z wodką Rożaną, albo Poziomkową jest skuteczna: insi samą Gorzałką płoczą. Item. Sowa całkiem na popiół spalona, jest najosobliwszym lekarstwem nawszytkie choroby Gardła, zasypując tym popiołem. Traktat Pierwszy. Na opadnienie języka.
WArzyć ziele Przetacznik w mleku, przecedziwszy płokać. Na Dziąsła gnijące.
WEś Ligni Sancti 4. łoty, Rád: Tormentille Mentrasti, obojga po dwa łoty, warz w Wódce Babczanej przecedź, przydaj proszku z Galasu pułtora łota, Hałunu palonego ćwierć łota, zmięszawszy wymywaj Dziąsła. Służy na to i Tinctura Laccae. Na nabrzmiałość Dziąseł.
FIgę rozerznąć, i
trosze, płocz tym ćiepło. Item. Gorzałká zmieszána ná poł z wodką Rożáną, álbo Poziomkową iest skuteczna: inśi samą Gorzałką płoczą. Item. Sowá całkiem ná popioł spalona, iest nayosobliwszym lekárstwem náwszytkie choroby Gárdłá, zásypuiąc tym popiołem. Tráktát Pierwszy. Ná opádnienie ięzyká.
WArzyć źiele Przetácznik w mleku, przecedziwszy płokáć. Ná Dźiąsłá gniiące.
WEś Ligni Sancti 4. łoty, Rád: Tormentille Mentrasti, oboygá po dwá łoty, warz w Wodce Babczáney przecedz, przyday proszku z Gálásu pułtorá łotá, Háłunu palonego ćwierć łotá, zmięszawszy wymyway Dźiąsłá. Służy na to y Tinctura Laccae. Ná nábrzmiáłość Dźiąseł.
FIgę rozerznąć, y
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 80
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
wielka inflamacja. Na wierzch przyłożyć plaster z jaskółczego gniazda przesianego, przydawszy miodu prasnego, Oliwy, Cybule pieczonej, żółtek jajowy: Płokanie. Weś Hyssopu, Szałwij polnej, Driakwie, Nostrzeku po garści, przyłóż Album Graecum, warz w wodzie, przecedziwszy przydaj miodu prasnego, płocz tym często, jeżeli chory niemoże płokać, sprycuj. Jeżeliby wrzód wielki dusił chorego, otwórz go lancetem, jeżeli go dosiągnąć niemożesz, przywiąż lancet do drewna. Item. Płokanie. Weś Roży garść, Rozenków wielkich Fig, po 4. łoty, Lukrecyj dwa łoty, warz w mleku, przecedziwszy przydaj miodku Rożanego, Julepu fiałkowego co potrzeba
wielka inflámmácya. Ná wierzch przyłożyć plaster z iáskołczego gniazdá prześianego, przydawszy miodu prasnego, Oliwy, Cybule pieczoney, żołtek iáiowy: Płokanie. Weś Hyssopu, Szałwij polney, Dryakwie, Nostrzeku po garśći, przyłoż Album Graecum, warz w wodzie, przecedźiwszy przyday miodu prásnego, płocz tym często, ieżeli chory niemoże płokáć, zprycuy. Ieżeliby wrzod wielki duśił chorego, otworz go láncetem, ieżeli go dośiągnąć niemożesz, przywiąż láncet do drewná. Item. Płokánie. Weś Roży garść, Rozenkow wielkich Fig, po 4. łoty, Lukrecyi dwá łoty, warz w mleku, przecedźiwszy przyday miodku Rożánego, Iulepu fiałkowego co potrzebá
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 81
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
tym winem namazuj. O Chorobach Twarzy. Na wykrzywienie Twarzy jednej strony, które nazywa się Spasmus Chnicus, albo Konwulsio Canina, etc.
WEś wodki Paraliżowej co potrzeba, przydaj do niej olejku Bursztynowego, albo Rozmarynowego, nacieraj tym Twarz zarażoną, kilkakroć przez dzień, przytym w uściech często mastykować Gorczycą białą, płokać też usta wodą, w którejby wrzała Szałwija, Rozmaryn, Tatarskie ziele: jednak przytym trzeba się przepurgować. Na Wargi popadane.
OLejek z żółtków jajowych jest dobry, abo weś łyżkę drewnianą, która już była w używaniu, zapal ją, a tę tłustość która się z niej skwarzyć będzie pilnie zbieraj,
tym winem námázuy. O Chorobách Twarzy. Ná wykrzywienie Twarzy iedney strony, ktore názywa się Spasmus Chnicus, álbo Convulsio Canina, etc.
WEś wodki Páráliżowey co potrzebá, przyday do niey oleyku Bursztynowego, álbo Rozmárynowego, náćieray tym Twarz záráżoną, kilkákroć przez dźień, przytym w uściech często mástykowáć Gorczycą białą, płokáć też ustá wodą, w ktoreyby wrzáłá Szałwiia, Rozmáryn, Tátárskie źiele: iednák przytym trzebá się przepurgowáć. Ná Wárgi popádáne.
OLeiek z żołtkow iáiowych iest dobry, ábo weś łyszkę drewniáną, ktora iuż byłá w używániu, zápal ią, á tę tłustość ktora się z niey skwárzyć będźie pilnie zbieray,
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 87
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
Croci ser ss. Elect. Chory ma bardzo mało pić, i owszem wielkie wstrzymywanie od picia (oprócz lekarstw) wielu do zdrowia przyprowadziło. Jeżeli chory ma zbytnie pragnienie, dawać my Dekokcją ex Ligno Gvaiaci sasafras. przydawszy Baccar luniper pro poty ordinario, może też potrosze do Dekokcjej przylewać wina, usta przytym często płokać wodą, w której kilka razy stal rozpaloną zagasić, octu do niej przymieszawszy, Mastyks też często w uściech żuć. Potraw chory ma zażywać, częściej pieczystych, a nieżeli warzonych, strzegąc się słodkich zapraw ile można. Traktat Trzeci O Puchlinie. Purganse osobliwe na sprowadznie Puchliny.
R. Resin. Ialap. amygdal.
Croci ser ss. Elect. Chory ma bárdzo máło pić, y owszem wielkie wstrzymywánie od picia (oprocz lekarstw) wielu do zdrowia przyprowádźiło. Ieżeli chory ma zbytnie prágnienie, dáwáć my Dekokcyą ex Ligno Gvaiaci sasafras. przydáwszy Baccar luniper pro poty ordinario, może też potrosze do Dekokcyey przylewáć winá, ustá przytym często płokáć wodą, w ktorey kilká rázy stal rozpaloną zágáśić, octu do niey przymieszawszy, Mástyx też często w uśćiech żuć. Potraw chory má záżywáć, częśćiey pieczystych, á nieżeli wárzonych, strzegąc sie słodkich zapraw ile można. Tráktat Trzeći O Puchlinie. Purgánse osobliwe ná sprowádznie Puchliny.
R. Resin. Ialap. amygdal.
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 301
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
pigułki po jednej w Ząb wyprochniały natkać. Item.
Wziąć korzenia tego łot/ Nasienia Nardusowego/ abo Czarnuchy pół ćwierci/ Driakwie łot. To z trochą Gorzałki zaczynić/ i w pigułki małe potoczyć/ a w ząb dziurawy nakłaść. Item.
Warzyć tenże korzeń z Szałwią w winie/ a tym usta często ciepło płokać/ ból w nich układa. Drudzy w samej wodzie to warzą. Inni w wodzie napoły z octem/ a to długo w uściech ciepło trzymają. Do wypadnienia zębu bolejącego.
A żeby ząb wypadł: Wziąć korzenia tego/ korzenia białej Ciemierzycę/ Soków z Scamoneum i Euforbium. To wespół co nalepiej utłuc/ i
pigułki po iedney w Ząb wyprochniáły nátkáć. Item.
Wźiąć korzenia tego łot/ Naśienia Nardusoweg^o^/ ábo Czárnuchy poł ćwierći/ Dryákwie łot. To z trochą Gorzałki záczynić/ y w pigułki máłe potoczyć/ á w ząb dźiuráwy nákłáść. Item.
Wárzyć tenże korzeń z Száłwią w winie/ á tym vstá często ćiepło płokáć/ bol w nich vkłáda. Drudzy w sámey wodźie to wárzą. Ini w wodźie nápoły z octem/ á to długo w vśćiech ćiepło trzymáią. Do wypádnienia zębu boleiącego.
A żeby ząb wypadł: Wźiąć korzeniá tego/ korzeniá białey Ciemierzycę/ Sokow z Scamoneum y Euforbium. To wespoł co nalepiey vtłuc/ y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 159
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i co nacieplej i nadłużej trzymać w uściech: a gdy się nabiorą usta/ Slozu pełne flegmistego wyplwać/ i znowu toż uczynić/ często powtarzając. Księgi Pierwsze. Język powietrzem naruszony Języku spuchłemu.
Spuchnienie języka: Piretrum z fiołkowym korzeniem a Gorczycą białą/ po równej części wziąwszy w winie warzyć/ a tym usta często płokać/ gargaryzmy czynić/ i w nich co nadłużej i nacieplej trzymać. Toż czyni w occie warzony. Korzeń także sam żuchany/ dobry. Item. Połgłown: bólu.
Połgłowne bole ukałda i uskramia/ wziąwszy tego korzenia/ Gnidoszowego nasienia/ Pieprzu/ Masztyki zarówno/ miałko utłuc/ i z mięsiwością Rozynków/ a
y co naćiepley y nadłużey trzymáć w vśćiech: á gdy sie nábiorą vstá/ Slozu pełne flegmistego wyplwáć/ y znowu toż vczynić/ często powtarzáiąc. Kśięgi Pierwsze. Ięzyk powietrzem náruszony Ięzyku spuchłemu.
Spuchnienie ięzyká: Piretrum z fiołkowym korzeniem á Gorczycą białą/ po rowney częśći wźiąwszy w winie wárzyć/ á tym vstá często płokáć/ gárgárizmy czynić/ y w nich co nadłużey y naćiepley trzymáć. Toż czyni w ocćie wárzony. Korzeń tákże sam żuchány/ dobry. Item. Połgłown: bolu.
Połgłowne bole vkáłda y vskramia/ wźiąwszy tego korzeniá/ Gnidoszowego naśienia/ Pieprzu/ Másztyki zárowno/ miáłko vtłuc/ y z mięsiwośćią Rozynkow/ á
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 160
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. Wzroku osłobiałemu
Wzrok osłabiały ostrzy/ Liścia tego Rozmarynu z chlebem używając. Także i kwiecia/ zwłaszcza tego czasu/ kiedy kwitnie. Zapach ustom.
Zapach z ust wdzięczny wydaje żucha Spadkom w zęby.
W Zęby/ i w Dziąsła spadki zawściąga/ warzony w occie a w winie cierpkim/ i usta tym często ciepło płokać/ Ranom i wrzodom
Rany/ i wrzody prochem jego zasypując goi/ wymywając je pierwej winem/ w którymby tenże Rozmaryn był warzony. Zęby wychędaża.
Czynią szpilki z Kłącza jego/ do wychędożenia zębów/ i do wypychania rzeczy miedzy nimi zawięzłych. Malarzom do rysów
Malarze z Kłącza palą węgliki/ do rysowania barzo
. Wzroku osłobiáłemu
Wzrok osłábiáły ostrzy/ Liśćia tego Rozmárynu z chlebem vżywáiąc. Także y kwiećia/ zwłasczá tego czásu/ kiedy kwitnie. Zápách vstom.
Zapách z vst wdźięczny wydáie żuchá Spadkom w zęby.
W Zęby/ y w Dźiąsłá spadki záwśćiąga/ wárzony w ocćie á w winie ćierpkim/ y vstá tym często ćiepło płokáć/ Ránom y wrzodom
Rány/ y wrzody prochem iego zásypuiąc goi/ wymywáiąc ie pierwey winem/ w ktorymby tenże Rozmáryn był wárzony. Zęby wychędaża.
Czynią szpilki z Kłącża iego/ do wychędożenia zębow/ y do wypychánia rzeczy miedzy nimi záwięzłych. Málarzom do rysow
Málarze z Kłącza palą węgliki/ do rysowánia bárzo
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 168
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
poczynią/ to płokanie tak z niego czynić: Wziąć tego ziela z korzeniem/ Gruszczyczki/ Krwawniku/ Babki i z korzeniem. To w winie cierpkim/ albo w wodzie/ do trzeciej części wywrzenia/ warzyć: a przecedziwszy Miodku Rożanego przydać/ octu winnego ze dwie łyżce/ i trochę przywarzyć/ tym ciepło usta często płokać/ i długo trzymać. Także gargaryzm albo płokanie garłu charkając czynić. Nad które niemasz nic lepszego w tym przypadku płokania. Item.
Toż Sok tego ziela czyni/ także nim często usta ciepło płocząc. Gnilcu w uściech.
Gnilec w uściech goi/ tak Sok/ jako i płokanie/ wyższej opisane.
poczynią/ to płokánie ták z niego czynić: Wźiąć tego źiela z korzeniem/ Grusczyczki/ Krwáwniku/ Bábki y z korzeniem. To w winie ćierpkim/ álbo w wodźie/ do trzećiey częśći wywrzenia/ wárzyć: á przecedźiwszy Miodku Rożánego przydáć/ octu winnego ze dwie łyszce/ y trochę przywárzyć/ tym ćiepło vstá często płokáć/ y długo trzymáć. Tákże gárgáryzm álbo płokánie gárłu chárkáiąc czynić. Nád ktore niemász nic lepszeg^o^ w tym przypadku płokánia. Item.
Toż Sok tego źiela czyni/ tákże nim często vstá ćiepło płocząc. Gnilcu w vśćiech.
Gnilec w vśćiech goi/ ták Sok/ iáko y płokánie/ wyższey opisáne.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 249
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
