Flos Solis. Helianthemum. Consolida aurea. Pseudo Panax Chironium.Sonnenblum. Sonnenguntzel. Obrót/ albo Kwiat Słoneczny/ jest krzakowate Ziele/ z którego korzenia zaraz kilka rózg pochodzi/ cienkich/ a twardo chrostowatych/ na których są listeczki obdłużne/ Hizopowym barzo podobne/ przy których drugie listeczki wychodzą drobniejsze gromadkami. Kwiat podobny Pięciornikowemu/ żółty/ jeno więtrzy dobrze. Korzeń twardy/ zdrewniały. Smaku cierpkiego/ ostrości żadnej w sobie nie mając. Kłącze. Liście. Kwiat. Korzeń. Miejsce. Zielnik D. Simona Syrenniusa/
ROście pospolicie na górach i na pagórach/ Słońcu wyłożystych. V nas/ a zwłaszcza na Pokuciu za Lwowem na Górach
Flos Solis. Helianthemum. Consolida aurea. Pseudo Panax Chironium.Sonnenblum. Sonnenguntzel. OBrot/ álbo Kwiát Słoneczny/ iest krzakowáte Ziele/ z ktorego korzeniá záraz kilká rozg pochodzi/ ćienkich/ á twardo chrostowátych/ ná ktorych są listecżki obdłużne/ Hizopowym bárzo podobne/ przy ktorych drugie listeczki wychodzą drobnieysze gromadkámi. Kwiát podobny Pięćiornikowemu/ żołty/ ieno więtrzy dobrze. Korzeń twárdy/ zdrewniáły. Smáku ćierpkiego/ ostrośći żadney w sobie nie máiąc. Kłącze. Liśćie. Kwiát. Korzeń. Mieysce. Zielnik D. Simoná Syrenniusá/
ROśćie pospolićie ná gorách y ná págorách/ Słońcu wyłożystych. V nas/ á zwłasczá ná Pokućiu zá Lwowem ná Gorách
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 236
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
zowią/ jest korzenia zwierzchu czarnego/ wewnątrz białego/ wzmiąsz na mały palec/ od którego wiele odnóżek cienkich pochodzi/ do czarnej Ciemierzyce podobne: z korzenia tego sok żółtawy/ nie tak ostry jako w Miarzu. Liście i z kłączem na wiosnę wynika z ziemie. Pręt na pułtory piędzi gładki i cienki. List Pięciornikowemu podobny/ pięć abowiem listków różnych i rozdzielonych gromadką na jednej stopce niesie: zlekka po krajach karbowane/ równie jako listki Zanklu własnego/ abo Pięćperstawe/ ciemno zielone. Kwiatu w wierzchu rozdżek każdy z osobna białego/ jako kropidło jakie. Bywa niekiedy nakrapiany blękitno. z tego za czasem nasienie białe obdłużne Miejsca kopania i
zowią/ iest korzenia zwierzchu czarnego/ wewnątrz białego/ wzmiąsz ná máły pálec/ od ktorego wiele odnożek ćienkich pochodźi/ do czarney Ciemierzyce podobne: z korzenia tego sok żołtáwy/ nie ták ostry iáko w Miarzu. Liśćie y z kłączem ná wiosnę wynika z źiemie. Pręt ná pułtory piędźi głádki y ćienki. List Pięćiornikowemu podobny/ pięć ábowiem listkow rożnych y rozdźielonych gromadką ná iedney stopce nieśie: zlekká po kráiách kárbowáne/ rownie iáko listki Zánklu własnego/ ábo Pięćperstáwe/ ćiemno źielone. Kwiátu w wierzchu rozdżek káżdy z osobná białego/ iáko kropidło iákie. Bywa niekiedy nákrápiány blękitno. z tego zá czásem naśienie białe obdłużne Mieyscá kopania y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: Y
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Poziemkowemu liściu/ przy głębszym karbowane/ zaś dwa mniejsze na tejże stopce poniżej: Także na jednej szypułce po piąci listeczków ciemnozielone/ wełniste/ jako Rzepikowe. Rosczki ma na pułtora łokcia/ cienkie odnożyste/ także jako liście kosmatowełniste/ oble kolankowate. Kwiatu żółtego/ z piąciu listków złożonego/ podobnego Kurzemu zielu/ abo pięciornikowemu/ także Srebrnikowemu. Z tego potym główki kosmate/ wielkości orzecha Laskowego/ odmienne w sobie barwy mające/ zielona i rumienna/ ościsto/ miękkie/ a w tych się nasienie zamyka/ które dojźrzawszy wypada/ a na wiosnę tak z nowego nasienia/ jako z rocznego korzenie odmładza się i odrasta. 2. Caryophillata maiora
Poźiemkowemu liśćiu/ przy głębszym kárbowáne/ záś dwá mnieysze ná teyże stopce poniżey: Tákże ná iedney szypułce po piąći listeczkow ćiemnoźielone/ wełniste/ iáko Rzepikowe. Rosczki ma ná pułtorá łokćiá/ ćienkie odnożyste/ tákże iáko liśćie kosmátowełniste/ oble kolankowáte. Kwiátu żołtego/ z piąćiu listkow złożonego/ podobnego Kurzemu źielu/ ábo pięćiornikowemu/ tákże Srebrnikowemu. Z tego potym głowki kosmáte/ wielkośći orzechá Laskowego/ odmienne w sobie bárwy máiące/ źielona y rumienná/ ośćisto/ miękkie/ á w tych się naśienie zámyka/ ktore doyźrzawszy wypada/ á ná wiosnę ták z nowego naśienia/ iáko z rocznego korzenie odmładza się y odrasta. 2. Caryophillata maiora
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 267
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
kwiat nie mały żółtj o sześciu listków/ wesrzodku jako gałkę mając/ w której wiele drobnych serduszek. Z tych nasienie czarnawe/ z wełniankami/ właśnie jako na Czarnym zielu. 3. Caryophillata Alpina. Alogarafelwurtzl.
Trzeci Benedykt/ jest korzenia rumiennego/ gęsto cienkiego/ jako w Zanklu górnym. Liścia Kurzemu zielu abo Pięciornikowemu podobnego/ na długich stopkach/ z piąci listków złożone/ jednak które są spodnie od korzenia pochodzące z siedmi listeczków bywają: Ale na rozgach będące po piąciu/ około przy głębszym karbowane. Rózgi na pułtory piędzi wzwyż z korzenia puszcza cienkie. Na wierzchu tych kwiatki bladożołte/ z piąci listeczków złożone/ mniejsze niżli ogródnych Gwoździków
kwiát nie máły żołtj o sześćiu listkow/ wesrzodku iáko gałkę máiąc/ w ktorey wiele drobnych serduszek. Z tych naśienie czárnáwe/ z wełniankámi/ własnie iáko ná Czarnym źielu. 3. Caryophillata Alpina. Alogarafelwurtzl.
Trzeći Benedikt/ iest korzeniá rumiennego/ gęsto ćienkiego/ iáko w Zánklu gornym. Liśćia Kurzemu źielu ábo Pięćiornikowemu podobnego/ ná długich stopkách/ z piąći listkow złożone/ iednák ktore są spodnie od korzeniá pochodzące z śiedmi listeczkow bywáią: Ale ná rozgách będące po piąćiu/ około przy głębszym kárbowáne. Rozgi na pułtory piędźi wzwysz z korzeniá puscza ćienkie. Ná wierzchu tych kwiatki bládożołte/ z piąci listeczkow złożone/ mnieysze niżli ogrodnych Gwoźdźikow
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 267
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z wilgotności/ i z śliskości/ że potym snadnie nasienie męskie zatrzyma/ i do płodu obróci/ czego snadź China nie uczyni. Item.
Może go też przeciwko przerzeczonym dolegliwościam/ prochem w ciepłym winie naczczo przez trzydzieści dni porządnie dawać. Abowiem toż uczyni. Przeciwko paraliżu.
Od szlaku i paraliżu zachowywa/ proch Pięciornikowego korzenia/ trzecią częścią miodu odszymowanego zaczyniony/ a każdy poranek naczczo jako pół orzecha kasztanowego używany/ lektwarzem abo konfektem. Przeto Item.
Którzy się paraliżu obawiają/ ci każdego roku na wiosnę i w jesieni/ porządnie pierwej ciało lekarstwy przechędożywszy/ po dwu Niedziel wyższej pomienionego trunku używać mają. Piersiom.
W piersiach boleści układa
z wilgotnośći/ y z śliskośći/ że potym snádnie naśienie męzkie zátrzyma/ y do płodu obroći/ czego snadź Chiná nie vczyni. Item.
Może go też przećiwko przerzeczonym dolegliwośćiam/ prochem w ćiepłym winie náczczo przez trzydźieśći dni porządnie dáwáć. Abowiem toż vczyni. Przećiwko páráliżu.
Od szláku y páráliżu záchowywa/ proch Pięćiornikowego korzenia/ trzećią częśćią miodu odszymowánego záczyniony/ á káżdy poránek náczczo iáko puł orzechá kásztanowego vżywány/ lektwarzem ábo konfektem. Przeto Item.
Ktorzy się páráliżu obawiáią/ ći káżdego roku ná wiosnę y w ieśieni/ porządnie pierwey ćiáło lekárstwy przechędożywszy/ po dwu Niedźiel wysszey pomienionego trunku vżywáć máią. Pierśiom.
W pierśiách boleśći vkłáda
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 296
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
odszymowanego zaczyniony/ a każdy poranek naczczo jako pół orzecha kasztanowego używany/ lektwarzem abo konfektem. Przeto Item.
Którzy się paraliżu obawiają/ ci każdego roku na wiosnę i w jesieni/ porządnie pierwej ciało lekarstwy przechędożywszy/ po dwu Niedziel wyższej pomienionego trunku używać mają. Piersiom.
W piersiach boleści układa/ sok z świeżego liścia Pięciornikowego wyżęty/ po sześciu łyżek albo łotów na raz go biorąc. Toż czyni warząc samo ziele bez korzenia w miodowej sycie/ a każdy poranek i na noc po dobrym trunku ciepło dając. Item. Suchotom
Od suchot zachowywa i strzeże. Płucom naruszonym.
Płuc wszelakie dolegliwości oddala/ soku przerzeczonego każdj dzień rano trunkiem używając
odszymowánego záczyniony/ á káżdy poránek náczczo iáko puł orzechá kásztanowego vżywány/ lektwarzem ábo konfektem. Przeto Item.
Ktorzy się páráliżu obawiáią/ ći káżdego roku ná wiosnę y w ieśieni/ porządnie pierwey ćiáło lekárstwy przechędożywszy/ po dwu Niedźiel wysszey pomienionego trunku vżywáć máią. Pierśiom.
W pierśiách boleśći vkłáda/ sok z świeżego liśćia Pięćiornikowego wyżęty/ po sześćiu łyżek álbo łotow ná raz go biorąc. Toż czyni wárząc sámo źiele bez korzenia w miodowey syćie/ á káżdy poránek y ná noc po dobrym trunku ćiepło dáiąc. Item. Suchotom
Od suchot záchowywa y strzeże. Płucom náruszonym.
Płuc wszelákie dolegliwośći oddala/ soku przerzeczonego káżdj dźień ráno trunkiem vżywáiąc
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 296
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
przez kilka czasy rano i na noc po cztery/ abo pięć łyżek ciepło używane. Czerwonce.
Czerwoną ciekączkę zastanawia/ proch z korzenia po kwincie na raz z czerwonym winem cirpkim/ biorąc naczczo. A gdzieby gorączka przytym by była z wodą Item. Probatum.
Na tęż ciekączkę doświadczone lekarstwo nad inne/ korzeń Pięciorników w słodkim mleku świeżym warz/ a każdego dnia raz i cztery po dobrym trunku ciepło pić daj. Ciekączkom innym.
Inne też ciekączki zawściąga/ soku tego ziela po sześciu abo siedmiu łyżek ciepło każdego dnia pijąc. Abo prochu kwintę z samego ziela z winem dając. Mokrzeniu krwią.
Mokrzeniu krwią/ weźmi ziela tego ze
przez kilká czásy ráno y ná noc po cztery/ ábo pięć łyżek ćiepło vżywáne. Czerwonce.
Czerwoną ćiekączkę zástánawia/ proch z korzenia po kwinćie ná raz z czerwonym winem ćirpkim/ biorąc náczczo. A gdźieby gorączká przytym by bjłá z wodą Item. Probatum.
Ná tęż ćiekączkę doświadczone lekárstwo nád inne/ korzeń Pięćiornikow w słodkim mleku świeżym warz/ á káżdego dniá raz y cztery po dobrym trunku ćiepło pić day. Ciekączkom innym.
Inne też ćiekączki záwśćiąga/ soku tego źiela po sześćiu ábo śiedmiu łyżek ćiepło káżdego dniá piiąc. Abo prochu kwintę z sámego źiela z winem dáiąc. Mokrzeniu krwią.
Mokrzeniu krwią/ weźmi źiela tego ze
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 297
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z nich na pięcioro/ ale zrzadka/ rozerznione i rozdzielone/ z obu stron kosmate/ a około krajów ząbkowane/ rozsadzone poprątkach/ jakoby pod pewnym rozmierzeniem od siebie. Prąteczków potym cienkich pięć/ albo więcej wypuszcza/ rumiennych/ na piądź albo na pułtory. Kwiatu blado żółtego/ ze czterech listków złożonego/ Pięciornikowemu podobnego/ tylko mniejszy i drobniejszy: które gdy opadną/ nastawają głoweczki/ jako Poziomkowe jagodki/ a te nasieniem bywają tego ziela. Miejsce.
ROście na górach/ pagórkach/ nad wąwozami głębokiemi/ miedzy krzewinami/ roście i na równinach/ na wielkich i obszernych miedzach/ a pospolicie/ i nawięcej w Brzozowych lesiech/
z nich ná pięćioro/ ále zrzadká/ rozerznione y rozdźielone/ z obu stron kosmáte/ á około kráiow ząbkowane/ rozsádzone poprątkách/ iákoby pod pewnym rozmierzeniem od śiebie. Prąteczkow potym ćienkich pięć/ álbo więcey wypuscza/ rumiennych/ ná piądź álbo ná pułtory. Kwiátu bládo żołtego/ ze czterech listkow złożonego/ Pięćiornikowemu podobnego/ tylko mnieyszy y drobnieyszy: ktore gdy opádną/ nástáwáią głoweczki/ iáko Poźiomkowe iágodki/ á te naśieniem bywáią tego źiela. Mieysce.
ROśćie ná gorách/ págorkách/ nád wąwozámi głębokiemi/ miedzy krzewinámi/ rośćie y ná rowninách/ ná wielkich y obszernych miedzách/ á pospolićie/ y nawięcey w Brzozowych leśiech/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 308
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
