które trwają od stworzenia świata, i trwać będą jako stałe luminarze, pod czas pokazują się na niebie nowe aparencje nakształt luminarzów. A te są komety albo gwiazdy. Kometa jest to luminarz ekstraodrynaryjny do czasu świecący, kosmaty. Kometa jeden bywa element sublunarny: który się rodzi z ekshalacyj, i waporów ziemnych siarczystych, saletrzystych, zgoła z matreji ziemnych elementów, która wyciągniona w górę nad atmosferę bliżej Księżyca, zgęsła i spiekła od gorąca słonecznego zapalona, przydłużej się pali: świeci. Kometa drugi niebieski, planetalny, który się rodzi z ekshalacyj planet niebieskich, i materyj luminarzom niebieskim własnej, która spiekła, zapalona albo oświecona, przez niejaki czas
ktore trwaią od stworzenia świata, y trwać będą iáko stałe luminarze, pod czas pokázuią się ná niebie nowe apparencye nakształt luminarzow. A te są komety álbo gwiazdy. Kometa iest to luminarz extraordynaryiny do czasu świecący, kosmaty. Kometa ieden bywa element sublunarny: ktory się rodzi z exhalacyi, y waporow ziemnych siarczystych, saletrzystych, zgołá z matreyi ziemnych elementow, ktora wyciągniona w gorę nad atmosferę bliżey Xiężyca, zgęsła y spiekła od gorąca słonecznego zapalona, przydłużey się pali: swieci. Kometa drugi niebieski, planetalny, ktory się rodzi z exhalacyi planet niebieskich, y materyi luminarzom niebieskim własney, ktora spiekła, zapalona álbo oswiecona, przez nieiáki czas
Skrót tekstu: BystrzInfAstron
Strona: N2v
Tytuł:
Informacja Astronomiczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
astronomia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
niekonserwuje ognia jako gdy zarzyste węgle w popiele się grzebią. Te jednak cztery elementa nie są tak od siebie wydzielone i oddalone, aby jeden z drugim niemial kombinacyj, i jeden drugiego mniej więcej nie partycypował kwalitatyw. Ziemia wodnistych humorów powietrznych waporów, ognistych ekshalacyj pełna. Do wody mięszają się ziemne atomy, siarczyste saletrzyste, wapniste, słone, gorące ekshalacje. Cała powietrza Atmosfera napełniona wilgotnemi humorami, ognistemi ekshalacjami, ziemnemi atomami. Ogień także z dymem się łącząc, mieć musi po części ziemnych, powietrznych wodnistych partykuł. A to dla sposobniejszej generacyj i konserwacyj czyli to meteorów na powietrzu, czyli minerałów w ziemi, czyli żywiołów na
niekonserwuie ognia iáko gdy zarzyste węgle w popiele się grzebią. Te iednak cztery elementa nie są ták od siebie wydzielone y oddalone, áby ieden z drugim niemial kombinácyi, y ieden drugiego mniey więcey nie pártycypowáł kwálitatyw. Ziemia wodnistych chumorow powietrznych waporow, ognistych exchalácyi pełna. Do wody mięszaią się ziemne atomy, siarczyste saletrzyste, wapniste, słone, gorące exchalácye. Całá powietrza Atmosfera nápełniona wilgotnemi chumorami, ognistemi exchalacyámi, ziemnemi atomami. Ogien tákże z dymem się łącząc, mieć musi po części ziemnych, powietrznych wodnistych pártykuł. A to dla sposobnieyszey generacyi y konserwacyi czyli to meteorow ná powietrzu, czyli minerałow w ziemi, czyli żywiołow ná
Skrót tekstu: BystrzInfElem
Strona: Q4
Tytuł:
Informacja elementarna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
zaczym udarty z niego papier albo z nici jego zrobione płótno, gdy jaka do niego przylgnie tłustość, staje się alimentem ognia bez naruszenia azbeztu.
6to. Spiritus vini, gorzałka tęga, wino, miód stary, i inne Spiritus dystylowane dla gorących ekshalacyj chwytają się ognia, i płomieniem palą. Co mają i niektóre siarczyste saletrzyste wody. Czego inne zwyczajne wody, by najdłużej warzone niedokażą dla wilgotnych waporów.
7mo. Kubek cynowy nicią opasany, albo jaje świeże, niedopuszcza się nici zapalić od świecy. A to dla chłodu i wigóru który zabiera od cyny lub jaja.
8vo. Ogień w póżarach chociaż pod czas chwili spokoinej wiatr wzburza
záczym udarty z niego papier álbo z nici iego zrobione płotno, gdy iáka do niego przylgnie tłustość, stáie się alimentem ognia bez náruszenia azbestu.
6to. Spiritus vini, gorzałka tęga, wino, miod stary, y inne Spiritus dystyllowane dla gorących exchalacyi chwytaią się ognia, y płomieniem palą. Co maią y niektore siarczyste saletrzyste wody. Czego inne zwyczaine wody, by naydłużey wárzone niedokażą dla wilgotnych waporow.
7mo. Kubek cynowy nicią opásany, álbo iaie swieże, niedopuszcza się nici zápalić od swiecy. A to dla chłodu y wigoru ktory zábiera od cyny lub iaia.
8vo. Ogień w poźarach chociaż pod czas chwili spokoiney wiatr wzburza
Skrót tekstu: BystrzInfElem
Strona: S4
Tytuł:
Informacja elementarna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
wodne. Z których pierwsza jest Chmura bo jest obfitość waporów zgęsłych z ekshalacjami zmięszanych na drugą kondygnacją powietrza wyniesionych. Chmury czarne wiele mają w sobie humorów ziemnych grubych tłustych, do grzmotu i piorunów sposobne. Dopieroż zielonawe, nieco zapalone wielkich grzmotów piorunów i nawałności, gradów bywają przyczyną. Iż więcej mają w sobie ekshalacyj saletrzystych siarczystych mineralnych gorących. Chmury białe są czcze, iż więcej waporów suchych w sobie zamykają a niżeli humorów i ekshalacyj. Dla czego wyżyj nad inne po powietrzu się unoszą.
Druga Mgła: jest wapor gęsty, najwięcej z miejsc bagnistych, wodnistych wynikający. Który dla swojej ciężkości nad ziemią się wiesza na powietrzu poty, póki
wodne. Z ktorych pierwsza iest Chmura bo iest obfitość waporow zgęsłych z exchalácyámi zmięszanych ná drugą kontygnácyą powietrza wyniesionych. Chmury czarne wiele maią w sobie chumorow ziemnych grubych tłustych, do grzmotu y piorunow sposobne. Dopieroz zielonawe, nieco zápalone wielkich grzmotow piorunow y nawałności, gradow bywaią przyczyną. Jż więcey maią w sobie exchalacyi saletrzystych siarczystych mineralnych gorących. Chmury białe są czcze, iż więcey waporow suchych w sobie zamykáią á niżeli chumorow y exchalacyi. Dla czego wyżyi nad inne po powietrzu się unoszą.
Druga Mgła: iest wapor gęsty, naywięcey z mieysc bágnistych, wodnistych wynikaiący. Ktory dla swoiey ciężkości nad ziemią się wiesza ná powietrzu poty, poki
Skrót tekstu: BystrzInfElem
Strona: T4v
Tytuł:
Informacja elementarna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
i tęgości w sobie mają, dla której od ognia bardziej wysuszone na części się pryskają i w proch rozsypują.
3tio. Po wielu miejscach naturalne węgle się kopią, osobliwie w Belgium około Leodium: które ogień w sobie utrzymują, i niemniej służą do konserwacyj ognia jak drzewo. Iż ogniem podziemnym wytlałe jeszcze dość tłustości i saletrzystej gorącości w sobie mają.
4to. Ołów roztopiony iż gołą ręką bez lezyj ciała, może kto brać, i nim jak wodą się umywać, wielu świadczy, w ten sposób. Byle tylko pierwej ręce namaścił sokiem Merkurialnym, Portulaki, i Malvavisku z białkiem jaja zmięszanym. Atoli radziłbym tej eksperiencyj pierwej sprobować choć
y tęgości w sobie maią, dla ktorey od ognia bardziey wysuszone ná części się pryskaią y w proch rozsypuią.
3tio. Po wielu mieyscach náturalne węgle się kopią, osobliwie w Belgium około Leodium: ktore ogień w sobie utrzymuią, y niemniey służą do konserwacyi ognia iák drzewo. Jż ogniem podziemnym wytlałe ieszcze dość tłustości y saletrzystey gorącości w sobie maią.
4to. Ołow roztopiony iż gołą ręką bez lezyi ciała, może kto bráć, y nim iák wodą się umywáć, wielu swiadczy, w ten sposob. Byle tylko pierwey ręce námaścił sokiem Merkuryalnym, Portulaki, y Malvavisku z białkiem iaia zmięszanym. Atoli rádziłbym tey experyencyi pierwey zprobować choć
Skrót tekstu: BystrzInfElem
Strona: Uv
Tytuł:
Informacja elementarna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
. Ze zaś bez figur sposób opisany być nie może, tu się niedaje. Rezolucja niektórych kwestyj o Nawigacyj po morzu.
XIX. Pierwszy raz płynący po morzu, ordynaryjnie dzień i drugi alteracją cierpią i womitują. Pochodzi to z niezwyczajnej w okręcie agitacyj, i humorów wzruszenia w człowieku. To z ekshalacyj siarczystych, saletrzystych, słonych, z morza wynikających: i z samego powietrza tymi kwalitatywami zarażonego, które nauzeą czynią. Dla czego morskie wody do picia cale są nieużyteczne. 2do. Nawy naładowane które na rzekach toną po morzu się unoszą. Pochodzi to z daleko cięższej wody morskiej saletrzystemi siarczystemi słonemi waporami napełnionej, niż są rzeczne wody.
. Ze zaś bez figur sposob opisany być nie może, tu się niedaie. Rezolucya niektorych kwestyi o Nawigacyi po morzu.
XIX. Pierwszy raz płynący po morzu, ordynaryinie dzień y drugi alteracyą cierpią y womituią. Pochodzi to z niezwyczayney w okręcie agitácyi, y chumorow wzruszenia w człowieku. To z exchálacyi siarczystych, saletrzystych, słonych, z morza wynikáiących: y z samego powietrza tymi kwalitatywami zarażonego, ktore náuzeą czynią. Dla czego morskie wody do picia cále są nieużyteczne. 2do. Nawy náłádowane ktore ná rzekach toną po morzu się unoszą. Pochodzi to z dáleko cięższey wody morskiey saletrzystemi siarczystemi słonemi waporami nápełnioney, niż są rzeczne wody.
Skrót tekstu: BystrzInfHydr
Strona: X3v
Tytuł:
Informacja hydrograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka, żeglarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
humorów wzruszenia w człowieku. To z ekshalacyj siarczystych, saletrzystych, słonych, z morza wynikających: i z samego powietrza tymi kwalitatywami zarażonego, które nauzeą czynią. Dla czego morskie wody do picia cale są nieużyteczne. 2do. Nawy naładowane które na rzekach toną po morzu się unoszą. Pochodzi to z daleko cięższej wody morskiej saletrzystemi siarczystemi słonemi waporami napełnionej, niż są rzeczne wody. Rzeczy zaś ciężkich własność jest, unoszących się po wodzie, aby nieprzeważały tej wody, której miejsce zastępują. Jako się rzekło w liczbie XIII. 3tio. Według obserwacyj Arystotelesa nawigacja szczęśliwa gdy ustaje północy wiatr, a zaczyna południowy. Gdyż północe wiatry z początku tęgie
chumorow wzruszenia w człowieku. To z exchálacyi siarczystych, saletrzystych, słonych, z morza wynikáiących: y z samego powietrza tymi kwalitatywami zarażonego, ktore náuzeą czynią. Dla czego morskie wody do picia cále są nieużyteczne. 2do. Nawy náłádowane ktore ná rzekach toną po morzu się unoszą. Pochodzi to z dáleko cięższey wody morskiey saletrzystemi siarczystemi słonemi waporami nápełnioney, niż są rzeczne wody. Rzeczy zaś ciężkich własność iest, unoszących się po wodzie, áby nieprzeważały tey wody, ktorey mieysce zastępuią. Jáko się rzekło w liczbie XIII. 3tio. Według obserwacyi Arystotelesa náwigacya szcześliwa gdy ustáie pułnocny wiatr, á záczyna południowy. Gdyż pułnocne wiátry z początku tęgie
Skrót tekstu: BystrzInfHydr
Strona: X3v
Tytuł:
Informacja hydrograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka, żeglarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
. Lognitis, na krztałt włócznie. 12. Bywają insze, jako włosy Koźle, grzywy promieniste rozpuszczające, a z nich częstokroć formuja się kopije czy włócznie.
Teraźniejsza Gwiazda, simpliciter Cometes nazywa się.
2. Dwojakie bywają Komety, jedne które się na Powietrzu rodzą z Ekshalacyj tłustych, siarczystych, klejkich, żywicznych, saletrzystych etc. i zapalają się, albo od Sfery Ognia Elementarnego nad powietrzem, albo od ustawicznej agitacyj i Słonecznego upału, biegnąc co dziennie w koło świata ad raptum primi mobilis razem z Atmosferą. Takie Komety, a raczej Ogniste Meteora i Faenomena, poty na Powietrzu świecą, póki im alimentu do palenia staje; który częstokroć
. Lognitis, ná krztałt włocznie. 12. Bywaią insze, iáko włosy Koźle, grzywy promieniste rozpuszczáiące, á z nich częstokroć formuia się kopiie czy włocznie.
Teráznieysza Gwiazdá, simpliciter Cometes názywa się.
2. Dwoiákie bywáią Komety, iedne ktore się ná Powietrzu rodzą z Exhalacyi tłustych, śiárczystych, kleykich, żywicznych, saletrzystych etc. y zápaláią się, álbo od Sfery Ogniá Elementárnego nád powietrzem, albo od ustawiczney ágitácyi y Słonecznego upału, biegnąc co dźieńnie w koło świátá ad raptum primi mobilis rázem z Atmosferą. Tákie Komety, á ráczey Ogniste Meteorá y Phaenomená, poty ná Powietrzu świecą, poki im álimentu do palenia stáie; ktory częstokroć
Skrót tekstu: DuńCiek
Strona: A
Tytuł:
Ciekawość o komecie
Autor:
Stanisław Duńczewski
Drukarnia:
Drukarnia Akademii Zamojskiej
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Tematyka:
astronomia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1744
Data wydania (nie wcześniej niż):
1744
Data wydania (nie później niż):
1744
co dziennie w koło świata ad raptum primi mobilis razem z Atmosferą. Takie Komety, a raczej Ogniste Meteora i Faenomena, poty na Powietrzu świecą, póki im alimentu do palenia staje; który częstokroć z Ziemi tym barziej ciągnie się do nich, im są większel oprócz tego błąkające się po powietrzu tłuste wapory, żywiczne i saletrzyste etc. sciągają się do nich; przez co nutrimentu im przysposobiając, długi czas palą się. Drugie Komety propriè nazwane, są Gwiazdy tające się w wysokości Nieba, i w niezmiernej miąszości Obłoków: abowiem według Tychona Brache od ziemi do Księżyca jest mil Niemieckich 48590. czterdzieści i ośm tysięcy, pięć set dziewięćdziesiąt; a
co dźieńnie w koło świátá ad raptum primi mobilis rázem z Atmosferą. Tákie Komety, á ráczey Ogniste Meteorá y Phaenomená, poty ná Powietrzu świecą, poki im álimentu do palenia stáie; ktory częstokroć z Ziemi tym bárźiey ćiągnie się do nich, im są większel oprocz tego błąkaiące się po powietrzu tłuste wapory, żywiczne y saletrzyste etc. zćiągáią się do nich; przez co nutrimentu im przysposobiáiąc, długi czás palą się. Drugie Komety propriè názwáne, są Gwiazdy táiące się w wysokośći Niebá, y w niezmierney miąszośći Obłokow: ábowiem według Tychoná Bráche od źiemi do Xiężycá iest mil Niemieckich 48590. czterdźieśći y ośm tyśięcy, pięć set dźiewięćdźieśiąt; á
Skrót tekstu: DuńCiek
Strona: A
Tytuł:
Ciekawość o komecie
Autor:
Stanisław Duńczewski
Drukarnia:
Drukarnia Akademii Zamojskiej
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Tematyka:
astronomia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1744
Data wydania (nie wcześniej niż):
1744
Data wydania (nie później niż):
1744
są na Niebie? Jeżeli na powietrzu, pochodzą z ewaporacyj, i tłustości, które są potrzebne ziemi dla urodzajów; zaczem wysuszają ziemię i powietrze z stłustości, ciągnąc ją do siebie i trawiąc, jako olej w gorającej lampie: przez co naturalnie następować muszą nie urodzaje. Te Komety, albo są z smolnych, saletrzystych, siarczystych ekshalacyj, albo tym z podobnych; zaczem powietrze zarażając sprawują bydłu i ludziom choroby, zarazy i nagłe śmierci, osobliwie delikatniejszym jako są przedniejsze Osoby, słabym i tym podobnym; po których zwyczajnie nastaje mutacja, w dobrach i Państwach, przez Sukcesią, Sukcesionalna; przez elekcją według Godności, szczęścia i upodobania
są ná Niebie? Jeżeli ná powietrzu, pochodzą z ewáporácyi, y tłustośći, ktore są potrzebne źiemi dla urodzáiow; záczęm wysuszáią źiemię y powietrze z stłustośći, ćiągnąc ią do śiebie y trawiąc, iáko oley w goráiącey lámpie: przez co náturálnie nástępowáć muszą nie urodzáie. Te Komety, álbo są z smolnych, saletrzystych, śiarczystych exhálácyi, álbo tym z podobnych; záczęm powietrze zárażáiąc spráwuią bydłu y ludziom choroby, zarázy y nagłe śmierći, osobliwie delikátnieyszym iáko są przednieysze Osoby, słábym y tym podobnym; po ktorych zwyczáynie nástáie mutácya, w dobrách y Páństwách, przez sukcessią, sukcessionálna; przez elekcyą według Godnośći, szczęśćia y upodobánia
Skrót tekstu: DuńCiek
Strona: B2
Tytuł:
Ciekawość o komecie
Autor:
Stanisław Duńczewski
Drukarnia:
Drukarnia Akademii Zamojskiej
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Tematyka:
astronomia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1744
Data wydania (nie wcześniej niż):
1744
Data wydania (nie później niż):
1744
