z dalekich stron przywożone/ rzadko bywają bez fałszu/ tak i ta Żywica/ która inymi żywicami bywa fałszowana: jako żywica Arabską i takowej wszędy po Aptekach więcej/ niżli szczyrej. Co samym smakiem snadnie rozeznać: bo sfałszowana niema takowej gorzkości w sobie/ jaką ma własny/ i szczyra Sarkokola. Leczywrzód Herkulesów/ Stosił Herkulesów/ Rozdział 65.
Panax Herculeum, vel Heracleum. Panax Heracleoticum. Panax kraut. Panax wurtz. Heylwurtz. Księgi Pierwsze.
TO Ziele chocia w naszych stronach roście/ jednak dla odległości miejsc w których się kocha niewielom znajome: wszakoż dla rozmaitych i wielkich jego skutków/ chorobom niezliczonym/ rozmaite od nas nazwiska odnosi
z dálekich stron przywożone/ rzadko bywáią bez fałszu/ ták y tá Zywicá/ ktora inymi żywicámi bywa fałszowána: iáko żywica Arabską y tákowey wszędy po Aptekách więcey/ niżli sczyrey. Co sámym smákiem snádnie rozeznáć: bo zfałszowana niema tákowey gorzkosći w sobie/ iáką ma własny/ y sczyra Sarkokola. Leczywrzod Herkulesow/ Stośił Herkulesow/ Rozdźiał 65.
Panax Herculeum, vel Heracleum. Panax Heracleoticum. Panax kraut. Panax wurtz. Heylwurtz. Kśięgi Pierwsze.
TO Ziele choćia w nászych stronách rośćie/ iednák dla odległośći mieysc w ktorych sie kocha niewielom znáiome: wszákosz dla rozmáitych y wielkich iego skutkow/ chorobom niezliczonym/ rozmáite od nas názwiská odnośi
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 225
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Panax Herculeum, vel Heracleum. Panax Heracleoticum. Panax kraut. Panax wurtz. Heylwurtz. Księgi Pierwsze.
TO Ziele chocia w naszych stronach roście/ jednak dla odległości miejsc w których się kocha niewielom znajome: wszakoż dla rozmaitych i wielkich jego skutków/ chorobom niezliczonym/ rozmaite od nas nazwiska odnosi. Leczy wrzód Herkulesów/ Stosił Herkulesów/ Panak Herkulesów/ Herculia/ Hercula/ wszystkim sił/ wszystkim lek/ to jest/ wszystkim niemocam służące. Korzeń tego Źiela/ miernodługi/ mając odnóżek sześć albo siedm rozdzielnych/ miąższości małego palca/ i tam i sam w ziemi rozpierzchłe: sam Korzeń albo Macica/ od której mniejsze pochodzą/ na wielki palec
Panax Herculeum, vel Heracleum. Panax Heracleoticum. Panax kraut. Panax wurtz. Heylwurtz. Kśięgi Pierwsze.
TO Ziele choćia w nászych stronách rośćie/ iednák dla odległośći mieysc w ktorych sie kocha niewielom znáiome: wszákosz dla rozmáitych y wielkich iego skutkow/ chorobom niezliczonym/ rozmáite od nas názwiská odnośi. Leczy wrzod Herkulesow/ Stośił Herkulesow/ Pának Herkulesow/ Herculia/ Hercula/ wszystkim śił/ wszystkim lek/ to iest/ wszystkim niemocam służące. Korzeń tego Źiela/ miernodługi/ máiąc odnożek sześć álbo śiedm rozdźielnych/ miąższośći máłego pálcá/ y tám y sam w źiemi rozpierzchłe: sam Korzeń álbo Máćicá/ od ktorey mnieysze pochodzą/ ná wielki pálec
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 226
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ kwintę/ albo co czerwony Złoty zaważy/ Prochu tego korzenia/ z Winomiodem dać pić. Scjatyce
Scjatyce/ albo w biodrach boleniu/ tak wiele go biorąc z winem słodkim/ jest lekarstwem. Miesięcznej.
Miesięczną Paniam/ Zawściągnioną nad przyrodzenie/ wzbudza. Także Łożysku.
Łożysko/ po porodzeniu pozostałe/ wywodzi/ nasienia Stosiłu Herkulesowego/ miałko utartego/ ćwierć łota/ z winem ciepło pić dając/ albo z Piołynem go używając. Bolenie głowy.
W Głowie boleści ciężkie uśmierza/ Korzeń tego ziela z Oliwą na czoło i skronie plastrowany. Spaniu twardemu.
Od Subetu/ i spania głębokiego nad przyrodzenie/ wzbudza/ z korzenia podkurzenie w nos z
/ kwintę/ álbo co czerwony Złoty záważy/ Prochu tego korzeniá/ z Winomiodem dáć pić. Scyátyce
Scyátyce/ álbo w biodrách boleniu/ ták wiele go biorąc z winem słodkim/ iest lekárstwem. Mieśięczney.
Mieśięczną Pániam/ Záwśćiągnioną nád przyrodzenie/ wzbudza. Tákże Lożysku.
Lożysko/ po porodzeniu pozostáłe/ wywodźi/ naśienia Stośiłu Herkulesowego/ miáłko vtártego/ czwierć łotá/ z winem ćiepło pić dáiąc/ álbo z Piołynem go vżywáiąc. Bolenie głowy.
W Głowie boleśći ćięszkie vśmierza/ Korzeń tego źiela z Oliwą ná czoło y skronie plastrowány. Spániu twárde^v^.
Od Subetu/ y spánia głębokieg^o^ nád przyrodzenie/ wzbudza/ z korzeniá podkurzenie w nos z
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 228
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
zbiera/ Korzeń z ośrzodką białego chleba/ i z mąką Bobową utarty/ po równej części wszystkiego wziąwszy/ wieprzowego sadła/ olejku z Ogórków Oślich/ obudwu zarówną/ ileby potrzeba/ i tym je dwa kroć przez dzień plastować. Gruczołom albo guzom twardym.
Gruczołom nabiegłym/ w którejkolwiek części ciała: Wziąć prochu korzenia Stosiłu Herkulesowego łot/ Saletry pięć ćwierci łotu/ Wapna niegaszonego ćwierć łota/ Sadła Niedzwiedzego cztery łoty/ Wosku pół łota. To wespół spuścić przy ogniu/ a na nie plastrować. Jady bestii szkodzić niemogą.
Bestie jadowite żeby uszczknieniem swym zaszkodzić niemogły/ Korzeń tego ziela/ Nasienie/ i kwiat z Oliwą utrzeć/
zbiera/ Korzeń z ośrzodką białego chlebá/ y z mąką Bobową vtárty/ po rowney częśći wszystkiego wźiąwszy/ wieprzowego sádłá/ oleyku z Ogurkow Oślich/ obudwu zárowną/ ileby potrzebá/ y tym ie dwá kroć przez dźień plastowáć. Gruczołom álbo guzom twárdym.
Gruczołom nábiegłym/ w ktoreykolwiek częśći ćiáłá: Wźiąc prochu korzeniá Stośiłu Herkulesowego łot/ Sáletry pięć czwierći łotu/ Wapná niegászonego czwierć łotá/ Sádłá Niedzwiedzego cztyry łoty/ Wosku poł łotá. To wespoł spuśćić przy ogniu/ á ná nie plastrowáć. Iády bestyy szkodźić niemogą.
Bestyie iádowite żeby vsczknieniem swym zászkodźić niemogły/ Korzeń tego źiela/ Naśienie/ y kwiát z Oliwą vtrzeć/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 228
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ leczy. (Diosc:) To jest: Wziąć tego Soku trzy łoty/ a Smoły dwanaście łotów: Sok w mocnym occie naprzód rozpuścić/ potym ze smołą spuścić/ a na ranę przykładać. (Tabe.) Trucizny i jady wszelakie z ciała wy:
Truciznę i Jad wszelaki z ciała wywodzi/ Sok z Stosiłu Herkulesowego/ biorąc go na raz kwintę/ z ciepłym winem białym starym. Toż też służy. Uszczknionym od Parka.
Uszczknionym od jadowitego węża/ którego Aspidem Łacinnicy zowią/ co narychlej ten trunek pijąc/ natychmiast po uszczknieniu/ a gdy się w żołądku dobrze zagrzeje/ wykrzutusić się co nalepiej. Księgi Pierwsze. Moczu
/ leczy. (Diosc:) To iest: Wźiąć tego Soku trzy łoty/ á Smoły dwánaśćie łotow: Sok w mocnym ocćie naprzod rospuśćić/ potym ze smołą spuśćić/ á ná ránę przykłádáć. (Tabe.) Trućizny y iády wszelákie z ćiáłá wy:
Trućiznę y Iad wszeláki z ćiáłá wywodźi/ Sok z Stośiłu Herkulesowego/ biorąc go ná raz kwintę/ z ćiepłym winem białym stárym. Toż też służy. Vsczknionym od Párká.
Vsczknionym od iádowite^o^ węża/ ktore^o^ Aspidem Láćinnicy zowią/ co narychley ten trunek piiąc/ nátychmiast po vsczknieniu/ á gdy sie w żołądku dobrze zágrzeie/ wykrzutuśić sie co nalepiey. Kśięgi Pierwsze. Moczu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 229
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
pomienony Mięsięczną chorobę Paniam zawściągnioną pobudza/ i wywodzi. Łożysku.
Łożysko po porodzeniu pozostałe wypędza/ kwintę Soku tego/ albo z winem/ albo z wodką Lebiodki polnej albo górnej pić dając. Zaśniatu
Zaśniat/ abo jako drudzy zowią/ Zaporzysko/ wywodzi z żywota Paniom/ Molam Łacinnicy zowią/ dając tegoż Soku z Stosiłu Herkulesowego ćwierć łota/ może i półtora z pitym miodem. Scjatyce.
Scjatyce/ jest lekarstwem tenże Sok dwie części go kwinty z jedną częścią Bobrowych strojów/ z winem białym dając go pić. Płód martwy wywodzi.
Korzeń czopkiem zastrugany/ albo usiekany/ a w wiotchej chustecce węzełkiem w łono puszczony/ płód martwy z
pomienony Mięśięczną chorobę Pániam záwśćiągnioną pobudza/ y wywodźi. Lożysku.
Lożysko po porodzeniu pozostáłe wypędza/ kwintę Soku teg^o^/ álbo z winem/ álbo z wodką Lebiodki polney álbo gorney pić daiąc. Zaśniátu
Zaśniat/ ábo iáko drudzy zowią/ Zaporzysko/ wywodźi z żywotá Pániom/ Molam Láćinnicy zowią/ dáiąc tegoż Soku z Stośiłu Herkulesowego czwierć łotá/ może y połtorá z pitym miodem. Scjátyce.
Scyátyce/ iest lekárstwem tenże Sok dwie częśći go kwinty z iedną częśćią Bobrowych stroiow/ z winem białym dáiąc go pić. Płod martwy wywodźi.
Korzeń czopkiem zástrugány/ álbo vśiekány/ á w wiotchey chustecce węzełkiem w łono pusczony/ płod martwy z
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 230
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
m suchym/ albo Nerwom. Paraliżu. Zakrzywieniu ust. W kolanach łamaniu i boleniu. Podagrze. Artetyce. Pacierzu w grzbiecie. I inym boleściom z zimnych a flegmistych wilgotności pochodzącym/ służy. Mózgu. Nerwom. Paraliżu. Zakrz: ust Lama: k. Podagrze. Artetyce. Pacierzu. Rozsądek.
Panak albo Stosił Herkulesów/ rzeczony od pierwszego wynaleźce swego/ który to ziele i skutki jego naprzód pokazał. Albowiem jako Herkules od przyrodzenia był wielkimi siłami nad inne ludzie obdarowany. Tak i to ziołko od niego wynalezione wiele sił znamienitych ma w sobie/ przeciwko rozmaitym chorobom. Od innych/ Panakiem Hierakleotyckim bywa mianowany/ od miejsca albo Miasta
m suchym/ álbo Nerwom. Páráliżu. Zákrzywieniu vst. W kolánách łamániu y boleniu. Podágrze. Artetyce. Paćierzu w grzbiećie. Y inym boleśćiom z źimnych á flegmistych wilgotnośći pochodzącym/ służy. Mozgu. Nerwom. Páráliżu. Zákrz: vst Lamá: k. Podágrze. Artetyce. Paćierzu. Rozsądek.
Pának álbo Stośił Herkulesow/ rzeczony od pierwszego wynáleźce swego/ ktory to źiele y skutki iego naprzod pokazał. Albowiem iáko Herkules od przyrodzenia był wielkimi śiłámi nád ine ludźie obdárowány. Ták y to źiołko od niego wynáleźione wiele śił známienitych ma w sobie/ przećiwko rozmáitym chorobom. Od inych/ Pánakiem Hierákleotyckim bywa miánowány/ od mieyscá álbo Miástá
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 234
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i skutki jego naprzód pokazał. Albowiem jako Herkules od przyrodzenia był wielkimi siłami nad inne ludzie obdarowany. Tak i to ziołko od niego wynalezione wiele sił znamienitych ma w sobie/ przeciwko rozmaitym chorobom. Od innych/ Panakiem Hierakleotyckim bywa mianowany/ od miejsca albo Miasta/ przy którym się nawyborniejsze znajduje. Panak Sklepiów/ abo Stosił Sklepiów/ Róz: 66
Panaces Asclepium. Panaces AEsculapium. Heylwurtz AEsclepii.
SKlepia/ albo Panak i Stosił Sklepiów/ jest Ziele mając Rozgę dwułokietną/ cienką/ prostą/ około której/ Liście podobne Kopru Włoskiego Liścia/ jeno więtsze/ kosmatsze/ i pachniące. Na wierzchu tej Rózgi oganka albo okołek. Ten czasu swego
y skutki iego naprzod pokazał. Albowiem iáko Herkules od przyrodzenia był wielkimi śiłámi nád ine ludźie obdárowány. Ták y to źiołko od niego wynáleźione wiele śił známienitych ma w sobie/ przećiwko rozmáitym chorobom. Od inych/ Pánakiem Hierákleotyckim bywa miánowány/ od mieyscá álbo Miástá/ przy ktorym sie nawybornieysze znáyduie. Pának Sklepiow/ ábo Stośił Sklepiow/ Roz: 66
Panaces Asclepium. Panaces AEsculapium. Heylwurtz AEsclepii.
SKlepia/ álbo Pának y Stośił Sklepiow/ iest Ziele máiąc Rozgę dwułokietną/ ćienką/ prostą/ około ktorey/ Liśćie podobne Kopru Włoskiego Liśćia/ ieno więtsze/ kosmátsze/ y pachniące. Ná wierzchu tey Rozgi oganká álbo okołek. Ten czásu swego
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 234
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i to ziołko od niego wynalezione wiele sił znamienitych ma w sobie/ przeciwko rozmaitym chorobom. Od innych/ Panakiem Hierakleotyckim bywa mianowany/ od miejsca albo Miasta/ przy którym się nawyborniejsze znajduje. Panak Sklepiów/ abo Stosił Sklepiów/ Róz: 66
Panaces Asclepium. Panaces AEsculapium. Heylwurtz AEsclepii.
SKlepia/ albo Panak i Stosił Sklepiów/ jest Ziele mając Rozgę dwułokietną/ cienką/ prostą/ około której/ Liście podobne Kopru Włoskiego Liścia/ jeno więtsze/ kosmatsze/ i pachniące. Na wierzchu tej Rózgi oganka albo okołek. Ten czasu swego żółte kwiatki z siebie wydaje/ smaku i zapachu ostrokorzennego/ Korzonków białych/ cienkich/ krótkich/ a gorzkich
y to źiołko od niego wynáleźione wiele śił známienitych ma w sobie/ przećiwko rozmáitym chorobom. Od inych/ Pánakiem Hierákleotyckim bywa miánowány/ od mieyscá álbo Miástá/ przy ktorym sie nawybornieysze znáyduie. Pának Sklepiow/ ábo Stośił Sklepiow/ Roz: 66
Panaces Asclepium. Panaces AEsculapium. Heylwurtz AEsclepii.
SKlepia/ álbo Pának y Stośił Sklepiow/ iest Ziele máiąc Rozgę dwułokietną/ ćienką/ prostą/ około ktorey/ Liśćie podobne Kopru Włoskiego Liśćia/ ieno więtsze/ kosmátsze/ y pachniące. Ná wierzchu tey Rozgi oganká álbo okołek. Ten czásu swego żołte kwiatki z śiebie wydáie/ smáku y zapáchu ostrokorzennego/ Korzonkow białych/ cienkich/ krotkich/ á gorzkich
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 234
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
jako Dioscorydes przypomina/ ale nie właśnie. Zielnik D. Symona Syrenniusa/ Miejsce.
V Nas ani gościem/ ani obywatelem jest/ bo tylko w krainach ciepłych swe kochanie ma/ jako w Apuliej/ i w innych miejscach gorących/ zwłaszcza na górach niebu otworzystych. Przyrodzenie.
PRzyrodzenia jest ciepłego/ i suchego/ jako Stosił Herkulesów/ jeno nie tak silnie. Moc i skutki. Wrzodom ciało roziadającem
Wrzody złe ciało roziadające/ i wyjadające/ które Grekowie Phagedenas nazywają/ leczy. Kwiat i Nasienie miałko z miodem utarszy/ na nie przykładać. (Dios.) Dymienic:
Dymienice.y Zołzom.
Zołzy twarde zmiękcza/ i przerywa/ a
iáko Dioscorides przypomina/ ále nie właśnie. Zielnik D. Symoná Syrenniusá/ Mieysce.
V Nas áni gośćiem/ áni obywátelem iest/ bo tylko w kráinách ćiepłych swe kochánie ma/ iáko w Apuliey/ y w inych mieyscách gorących/ zwłasczá ná gorách niebu otworzystych. Przyrodzenie.
PRzyrodzenia iest ćiepłego/ y suchego/ iáko Stośił Herkulesow/ ieno nie ták śilnie. Moc y skutki. Wrzodõ ciało roziádáiącẽ
Wrzody złe ćiáło roziadáiące/ y wyiadáiące/ ktore Grekowie Phagedenas názywáią/ leczy. Kwiát y Naśienie miáłko z miodem vtárszy/ ná nie przykłádáć. (Dios.) Djmienic:
Dymienice.y Zołzom.
Zołzy twárde zmiękcza/ y przerywa/ á
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 235
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
