i u nas/ rozmaite ma nazwiska. Jedni go zowią Górzyszem/ albo Górycznikiem wielkim. Drudzy Świnim Koprem: Drudzy wszywym Koprem: Inni Wieprzyńcem: Niektórzy Siarkowym/ albo siarczastym korzeniem Drudzy Jeleniem korzeniem/ jako i wtóre Peucedanum, Sarnim korzeniem/ a zwłaszcza Czechowie. Korzeń wypuszcza z siebie liście przy samej ziemi/ gęsto szczeciaste/ siwe/ cienkie/ jako szczeciny wieprzowe. Zaczym go Wieprzyńcem naszy mianują. Także świnim Koprem/ albo i świnią wszą/ od nasienia/ niejako do wszy podobnego. Miedzy tym liściem wyrasta Kłącze cienkie/ obłe: Z tego Liście gęste/ jako na włoskim Koprze/ pochodzi. W wierzchu którego okołki/ pełne Kwiecia
y v nas/ rozmáite ma názwiská. Iedni go zowią Gorzyszem/ álbo Gorycznikiem wielkim. Drudzy Swinim Koprem: Drudzy wszywym Koprem: Ini Wieprzyńcem: Niektorzy Siárkowym/ álbo śiárczástym korzeniem Drudzy Ieleniem korzeniem/ iáko y wtore Peucedanum, Sárnim korzeniem/ á zwłasczá Czechowie. Korzeń wypuscza z śiebie liśćie przy sámey źiemi/ gęsto sczećiáste/ śiwe/ ćienkie/ iáko sczećiny wieprzowe. Záczym go Wieprzyńcem nászy miánuią. Tákże świnim Koprem/ álbo y świnią wszą/ od naśienia/ nieiáko do wszy podobnego. Miedzy tym liśćiem wyrasta Kłącze ćienkie/ obłe: Z tego Liśćie gęste/ iáko ná włoskim Koprze/ pochodźi. W wierzchu ktorego okołki/ pełne Kwiećia
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 195
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
do wykopania jest trudny/ ale też głowie/ kopającym go/ barzo obraźliwy/ dla jego zapachu przykrego: którym zawrót i zbytnie bolenie głowy czyni. Przeto z nauki starodawnych Lekarzów/ gdy go kopać/ albo dla soku w Moździerzu tłuc przyjdzie/ olejkiem/ albo maścią Rożaną Nozdrza/ i głowę namazać potrzeba. Liście. Szczeciaste. Kłącze. Lijście. Kwiat. Nasienie. Korzeń. Księgi Pierwsze. Miejsce.
ROście pospolicie na wysokich górach/ Słońcu otworzystych: Roście i na wesołych łąkach: Roście i u nas na Podolu/ i w Pokuciu. Czas kwitnienia i zbierania.
KWitnie w Lipcu i w Sierpniu. A do kopania jego naprzystojniejszy czas
do wykopánia iest trudny/ ále też głowie/ kopáiącym go/ bárzo obráźliwy/ dla ie^o^ zapáchu przykreg^o^: ktorym zawrot y zbytnie bolenie głowy czyni. Przeto z náuki stárodawnych Lekárzow/ gdy go kopáć/ álbo dla soku w Możdżerzu tłuc prziydźie/ oleykiem/ álbo máśćią Rożáną Nozdrzá/ y głowę námázáć potrzebá. Liśćie. Szczećiáste. Kłącze. LiIśćie. Kwiát. Naśienie. Korzeń. Kśięgi Pierwsze. Mieysce.
ROśćie pospolićie ná wysokich gorách/ Słońcu otworzystych: Rośćie y ná wesołych łąkách: Rośćie y v nas ná Podolu/ y w Pokućiu. Czás kwitnienia y zbieránia.
KWitnie w Lipcu y w Sierpniu. A do kopánia iego naprzystoynieyszy czás
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 189
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i zawrót głowy czyni. Górzysz wtóry albo Samica/ Rozdział 58.
JEst drugi Górzysz który my Samicą zowiemy/ jako pierwszy Samcem. Czechowie Sarnim korzeniem/ jako Samca Jelenim/ korzenia jest długiego miąższego zwierzchu czarnego/ we wnątrz żółtawego/ smaku korzennego usta rozpalającego z małą gorzkością i zapachem. Na wierzchu korzenia ma włoszenko Szczeciaste długie/ gęstę/ ku gorze wznie[...] jako szczesiny jakie. Okołek na wierzchu kłącza/ jako u Pasternaku/ biały w nim nasienie szerokie i wonne/ Pręt na pułtora łokcia wzwyż/ obły i cienki/ liścia rozdzielonego/ i rozdartego Kwiat. Nasienie. Kłącze. Liście. Zielnik D. Symona Syrenniusa/ Miejsce.
ROście
y zawrot głowy czyni. Gorzysz wtory álbo Sámica/ Rozdźiał 58.
IEst drugi Gorzysz ktory my Samicą zowiemy/ iáko pierwszy Sámcem. Czechowie Sarnim korzeniem/ iáko Sámcá Ielenim/ korzeniá iest długiego miąższego zwierzchu czarnego/ we wnątrz żołtáwego/ smáku korzennego vstá rospaláiącego z máłą gorzkośćią y zapáchem. Ná wierzchu korzeniá ma włoszenko Sczećiáste długie/ gęstę/ ku gorze wznie[...] iáko szcześiny iákie. Okołek ná wierzchu kłącza/ iáko v Pásternaku/ biáły w nim naśienie szerokie y wonne/ Pręt ná pułtorá łokćia wzwysz/ obły y ćienki/ liśćia rozdźielonego/ y rozdártego Kwiát. Nasienie. Kłącze. Liśćie. Zielnik D. Symoná Syrenniusá/ Mieysce.
ROśćie
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 100
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Beynweyl.
KOsztywał abo Żywokost wielki/ jest dwojaki. Biały abo samica/ i czerwony abo samiec. Pierwszy/ ma korzeń/ miąższy/ wielki/ klejowaty/ abo śliski/ i ślozowaty: na dwa łokcia w ziemi wzdłuż. Po wierzchu czarny i gładki/ wewnątrz biały. Z tego kłącze wyrasta miąższe/ ostre a szczeciaste/ wewnątrz czcze/ lekkie/ na łokieć/ pod czas wyższe. Z liściem ciemnozielonym/ długim/ i wielkim/ ostro kosmatym. Ze śrzodku serduszka puszczając cienkie/ z których potym nasienie w zielonych szupinkach/ abo w strączkach bywa. Kwitnie przez całe lato.
Drugi/ temu we wszystkim podobny/ tylko kwiatem rumiennym różny
Beynweyl.
KOsztywáł ábo Zywokost wielki/ iest dwoiáki. Biały ábo sámicá/ y czerwony ábo sámiec. Pierwszy/ ma korzeń/ miąższy/ wielki/ kliiowáty/ ábo śliski/ y ślozowáty: ná dwá łokćiá w źiemi wzdłuż. Po wierzchu czarny y głádki/ wewnątrz biały. Z tego kłącze wyrasta miąższe/ ostre á szczećiáste/ wewnątrz czcze/ lekkie/ ná łokieć/ pod czás wyższe. Z liściem ćiemnoźielonym/ długim/ y wielkim/ ostro kosmátym. Ze śrzodku serduszká pusczáiąc ćienkie/ z ktorych potym naśienie w źielonych szupinkách/ ábo w strączkách bywa. Kwitnie przez cáłe láto.
Drugi/ temu we wszystkim podobny/ tylko kwiátem rumiennym rozny
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 257
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
