potrzeb niżej opisanych chować. Do picia barzo przyjemne. Kolice.
Kolice i darciu w żywocie/ jest trunkiem użytecznym. Żołądek
Żołądek do trawienia sprawuje/ a zatym Apetit.
Chęć do jedzenia wzbudza. Moczu.
Mocz zatrzymany nad przyrodzenie wywodzi. Trucizne
Truciznie się sprzeciwia. Boleści macicy
Boleści w macicy układa. Położnicom.
Sześćniedziałkom jest barzo użyteczne. Abowiem ich zachowuje od rozmaitych bólów/ pod takowy czas rado przypadających. Gryzaukom
Od gryzawek. Od zaziębienia.
Od nawietrzenia i zaziębłości/ zwłaszcza w macicy. Sześćniedziałkom.
Położnice wyczyścia/ na czczo go pijąc. Czasu morowego
Czasu morowego powietrza/ jest Lekarskim trunkiem. Sól z polnej Laniej broni.
potrzeb niżey opisánych chowáć. Do pićia bárzo przyiemne. Kolice.
Kolice y darćiu w żywoćie/ iest trunkiem vżytecznym. Zołądek
Zołądek do trawienia spráwuie/ á zátym Apetit.
Chęć do iedzenia wzbudza. Moczu.
Mocz zátrzymány nád przyrodzenie wywodźi. Trućizne
Trućiznie sie sprzećiwia. Boleśći máćicy
Boleśći w máćicy vkłáda. Położnicom.
Sześćniedźiałkom iest bárzo vżytecżne. Abowiem ich záchowuie od rozmáitych bolow/ pod tákowy czás rádo przypadáiących. Gryzaukom
Od gryzawek. Od záźiębienia.
Od náwietrzenia y záźiębłości/ zwłasczá w máćicy. Sześćniedźiałkom.
Położnice wycżyśćia/ ná cżcżo go piiąc. Czásu morowego
Czásu morowego powietrza/ iest Lekárskim trunkiem. Sol z polney Lániey broni.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 131
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
do jedzenia wzbudza. Moczu.
Mocz zatrzymany nad przyrodzenie wywodzi. Trucizne
Truciznie się sprzeciwia. Boleści macicy
Boleści w macicy układa. Położnicom.
Sześćniedziałkom jest barzo użyteczne. Abowiem ich zachowuje od rozmaitych bólów/ pod takowy czas rado przypadających. Gryzaukom
Od gryzawek. Od zaziębienia.
Od nawietrzenia i zaziębłości/ zwłaszcza w macicy. Sześćniedziałkom.
Położnice wyczyścia/ na czczo go pijąc. Czasu morowego
Czasu morowego powietrza/ jest Lekarskim trunkiem. Sól z polnej Laniej broni.
Sól z korzenia/ z liścia/ z kłącza/ i z nasienia Laniej broni/ owa ze wszytkich części jej bywa robiona/ tym sposobem jako z innych ziół. Ta
Ukąszonym
do iedzenia wzbudza. Moczu.
Mocz zátrzymány nád przyrodzenie wywodźi. Trućizne
Trućiznie sie sprzećiwia. Boleśći máćicy
Boleśći w máćicy vkłáda. Położnicom.
Sześćniedźiałkom iest bárzo vżytecżne. Abowiem ich záchowuie od rozmáitych bolow/ pod tákowy czás rádo przypadáiących. Gryzaukom
Od gryzawek. Od záźiębienia.
Od náwietrzenia y záźiębłości/ zwłasczá w máćicy. Sześćniedźiałkom.
Położnice wycżyśćia/ ná cżcżo go piiąc. Czásu morowego
Czásu morowego powietrza/ iest Lekárskim trunkiem. Sol z polney Lániey broni.
Sol z korzeniá/ z liśćia/ z kłącza/ y z naśienia Lániey broni/ owa ze wszytkich częśći iey bywa robiona/ tym sposobem iáko z innych źioł. Tá
Vkąszonym
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 131
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
sałaty surowy. Także warzony miasto jarzyny bywa używany: zaczym Mocz wywodzi. (Dios.) Wietrzn.
Wietrzności z żołądka wywodzi górą Kaszlu.
Kaszel uśmierza/ W wątrobie/ W Ślezienie/ W Nyrkach/ Flegmę siecze i wywodzi. Wątrób. Zlezienie Nyrkom. Wzrok ostrzy.
Nasienie z winem pijąc/ wzrok ostrzy. Sześćniedziałkom.
Położnicom ciężkie boleści po porodzeniu przypadającym w żywocie/ Nasienie dobrze z winem pić. Nasieniu przyrody płynieniu
Mężczyńskiej płci przeciwko płynieniu przypadającym w żywocie/ Nasienie dobrze z winem pić. Niepłód: Paniam.
Mężczyńskiej płci przeciwko płynieniu przyrodzonego nasienia z Stonogowcem a z nasieniem Włoskiej wierzby dawać pić
Niepłodne Paniem czyni płodnymi/ Toż nasienie jego
sáłaty surowy. Tákże wárzony miásto iárzyny bywa vżywány: zácżym Mocz wywodźi. (Dios.) Wietrzn.
Wietrznośći z żołądká wywodźi gorą Kászlu.
Kászel vśmierza/ W wątrobie/ W Sleźienie/ W Nyrkách/ Flágmę śiecze y wywodźi. Wątrob. Zleźienie Nyrkom. Wzrok ostrzy.
Naśienie z winem piiąc/ wzrok ostrzy. Sześćniedźiałkom.
Położnicom ćiężkie boleśći po porodzeniu przypadáiącym w żywoćie/ Naśienie dobrze z winem pić. Naśieniu przyrody płynieniu
Męsczyńskiey płći przećiwko płynieniu przypadáiącym w żywoćie/ Naśienie dobrze z winem pić. Niepłod: Pániam.
Męsczyńskiey płći przećiwko płynieniu przyrodzoneg^o^ naśienia z Stonogowcem á z naśieniem Włoskiey wierzby dawáć pić
Niepłodne Pániem czyni płodnymi/ Toż naśienie iego
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 155
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ Nasienia Anyżowego/ po pół łociu: To wszystko miałko utrzeć/ a gdy do szybu chcesz się wpuszczać/ albo do Huty iść/ gdzie Kruszce zlewają/ wziąć go z kwintę z ciepłym winem białym. Ślinogorzu.
Którzy częstokroć od Ślinogorzu bywają nagabani/ tym przez Treść Kłącza Lubczykowego/ trunku pospolitego/ brze używać. Sześćniedziałkom.
Sześćniedziałkom i Położnicom to Ziele słusznie miałoby być w wielkim zaleceniu/ a zwłaszcza Nasienie i Korzeń/ które po porodzeniu używany czyści/ sypiąc go do żufek/ albo i w piwo ciepłe. Także go w potrawach używając. Macicy bolejącej.
Też Macicę ich zachowuje od boleści przy takowym czasie. Ranom i zawrzedź:
/ Naśienia Anyżowego/ po poł łoćiu: To wszystko miáłko vtrzeć/ á gdy do szybu chcesz sie wpusczáć/ álbo do Huty iść/ gdźie Kruszce zlewáią/ wźiąć go z kwintę z ćiepłym winem białym. Slinogorzu.
Ktorzy częstokroć od Slinogorzu bywáią nágábáni/ tym przez Treść Kłącza Lubsczykowego/ trunku pospolitego/ brze vżywáć. Sześćniedźiałkom.
Sześćniedźiałkom y Położnicom to Ziele słusznie miáłoby być w wielkim záleceniu/ á zwłasczá Naśienie y Korzeń/ ktore po porodzeniu vżywány czyści/ sypiąc go do żufek/ álbo y w piwo ćiepłe. Tákże go w potráwách vżywáiąc. Máćicy boleiącej.
Też Máćicę ich záchowuie od boleśći przy tákowym czáśie. Ránom y záwrzedź:
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 242
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Anyżowego/ po pół łociu: To wszystko miałko utrzeć/ a gdy do szybu chcesz się wpuszczać/ albo do Huty iść/ gdzie Kruszce zlewają/ wziąć go z kwintę z ciepłym winem białym. Ślinogorzu.
Którzy częstokroć od Ślinogorzu bywają nagabani/ tym przez Treść Kłącza Lubczykowego/ trunku pospolitego/ brze używać. Sześćniedziałkom.
Sześćniedziałkom i Położnicom to Ziele słusznie miałoby być w wielkim zaleceniu/ a zwłaszcza Nasienie i Korzeń/ które po porodzeniu używany czyści/ sypiąc go do żufek/ albo i w piwo ciepłe. Także go w potrawach używając. Macicy bolejącej.
Też Macicę ich zachowuje od boleści przy takowym czasie. Ranom i zawrzedź: wnętrznem
Wnętrzne
Anyżowego/ po poł łoćiu: To wszystko miáłko vtrzeć/ á gdy do szybu chcesz sie wpusczáć/ álbo do Huty iść/ gdźie Kruszce zlewáią/ wźiąć go z kwintę z ćiepłym winem białym. Slinogorzu.
Ktorzy częstokroć od Slinogorzu bywáią nágábáni/ tym przez Treść Kłącza Lubsczykowego/ trunku pospolitego/ brze vżywáć. Sześćniedźiałkom.
Sześćniedźiałkom y Położnicom to Ziele słusznie miáłoby być w wielkim záleceniu/ á zwłasczá Naśienie y Korzeń/ ktore po porodzeniu vżywány czyści/ sypiąc go do żufek/ álbo y w piwo ćiepłe. Tákże go w potráwách vżywáiąc. Máćicy boleiącej.
Też Máćicę ich záchowuie od boleśći przy tákowym czáśie. Ránom y záwrzedź: wnętrznem
Wnętrzne
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 242
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
tak. W Lipcu pospolicie bywa dystylowana/ którego czasu nalepiej się rozkwita/ wszytko ziele drobno usiekać/ z kwieciem/ z korzeniem/ z liściem/ i z kłączem/ a przez Balneum marys przeciągnąć/ a potym na słońcu wyzonować. Macicznym dolegliwości: po porodzeniu.
Maciczne boleści i strzekania po porodzeniu/ które często przypadają Sześćniedziałkom/ ta wodka uśmierza/ trzy albo cztery łyżki na raz jej biorąc ciepło. Krwi zsiadłej.
Krew zsiadłą w ciele rozprawuje/ i wywodzi.
Boleści przez kamień w ciele wzniecone układa/ i moczem wywodzi. Nyrkom.
Nyrki zamulone/ i Przechód.
Przechody moczu wychędaża. Miesięcznej.
Miesięczną chorobę Paniam wzbudza i wywodzi/
ták. W Lipcu pospolićie bywa dystyllowána/ ktoreg^o^ czásu nalepiey sie roskwita/ wszytko źiele drobno vśiekáć/ z kwiećiem/ z korzeniem/ z liśćiem/ y z kłączem/ á przez Balneum maris przećiągnąć/ á potym ná słońcu wyzonowáć. Máćicznym dolegliwośći: po porodzeniu.
Máćiczne boleśći y strzekánia po porodzeniu/ ktore często przypadáią Sześćniedźiałkom/ tá wodká vśmierza/ trzy álbo cztery łyszki ná raz iey biorąc ciepło. Krwi zsiádłey.
Krew zśiádłą w ćiele rospráwuie/ y wywodźi.
Boleśći przez kámień w ćiele wzniecone vkłáda/ y moczem wywodźi. Nyrkom.
Nyrki zámulone/ y Przechod.
Przechody moczu wychędaża. Mieśięczney.
Mieśięczną chorobę Pániam wzbudza y wywodźi/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 243
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nędzę i pracą: ale z drugiej strony całe nocy trawią zbytkując/ żrąc i pijąc bez miary. Gdy niewiasta porodzi/ mąż jej kładzie się na łóżku: nawiedzają go/ i przyjmuje podarki/ które mu noszą: je papinki/ i rzeczy rozkoszne dla posilenia: a nakoniec czyni to wszystko/ co czynią indziej sześćniedziałki. bogactwa/ które dziś wywożą z Brasilu/ jest Werzyno/ bawełna piękna/ cukry grzeczne: a niemasz rzeczy w Europie/ które tam przewożą/ coby się lepiej udawała/ jako cukrowe trzciny. Lat przeszłych/ cukru stamtąd przyprowadzonego było więcej niż 150000. kamieni. Portugalczykowie są tam dobrymi gospodarzami i pobudowali tam
nędzę y pracą: ále z drugiey strony cáłe nocy trawią zbytkuiąc/ żrąc y piiąc bez miáry. Gdy niewiástá porodźi/ mąż iey kłádźie się ná łożku: náwiedzáią go/ y prziymuie podarki/ ktore mu noszą: ie pápinki/ y rzeczy roskoszne dla pośilenia: a nákoniec czyni to wszystko/ co czynią indźiey sześćniedźiałki. bogáctwá/ ktore dźiś wywożą z Brásilu/ iest Werzyno/ báwełná piękna/ cukry grzeczne: á niemász rzeczy w Europie/ ktore tám przewożą/ coby się lepiey vdawáłá/ iáko cukrowe trzćiny. Lat przeszłych/ cukru stámtąd przyprowádzone^o^ było więcey niż 150000. kámieni. Portogálczykowie są tám dobrymi gospodarzámi y pobudowáli tám
Skrót tekstu: BotŁęczRel_I
Strona: 301
Tytuł:
Relacje powszechne, cz. I
Autor:
Giovanni Botero
Tłumacz:
Paweł Łęczycki
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
opisy geograficzne
Tematyka:
egzotyka, geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1609
Data wydania (nie wcześniej niż):
1609
Data wydania (nie później niż):
1609
XXXIX. DIALÓG. XXXIX. DIALÓG. XXXIX. DIALÓG. XXXIX. DIALÓG. XXXIX. DIALÓG. XXXIX. DIALÓG. XXXX. DIALÓG. Czterdziesta Rozmowa. O Pogrzebie.
COli to znaczy/ że tak barzo zwonią w wielki zwon/ we wszystkie zwony? Umarł ktoś. Ktoli to? Sześćniedziołka z maluczkim dzieciątkiem. Czysty * grzeczny) młodzieniec/ Krasna Panna. Toć szkoda/ godnić byli dłuższego żywota. Starzec niektóry zgrzybiały/ stara baba. Tychci nie szkoda/ niechaj starzy młodym ustępują. Stryj/ Wuj/ Powinowaty/ Szwagier/ Ziemek mój umarł. Ten dobry cntoliwy człowiek/ a umarłże? Jużci
XXXIX. DIALOG. XXXIX. DIALOG. XXXIX. DIALOG. XXXIX. DIALOG. XXXIX. DIALOG. XXXIX. DIALOG. XXXX. DIALOG. Cżterdźiesta Rozmowá. O Pogrzebie.
COli to znácży/ że ták bárzo zwonią w wielki zwon/ we wszystkie zwony? Vmárł ktoś. Ktoli to? Sześćniedźiołká z málucżkim dźiećiątkiem. Cżysty * grzecżny) młodźieniec/ Krasna Pánná. Toć szkodá/ godnić byli dłuższego żywotá. Stárzec niektory zgrzybiáły/ stára bábá. Tychći nie szkodá/ niechay stárzy młodym ustępują. Stryy/ Wuy/ Powinowáty/ Szwágier/ Ziemek moy vmárł. Ten dobry cntoliwy cżłowiek/ á vmárłże? Iużći
Skrót tekstu: VolcDial
Strona: 171
Tytuł:
Viertzig dialogi
Autor:
Nicolaus Volckmar
Miejsce wydania:
Toruń
Region:
Pomorze i Prusy
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
rozmówki do nauki języka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1612
Data wydania (nie wcześniej niż):
1612
Data wydania (nie później niż):
1612
