bogi z pępem się uwija, Co który nie dosączy, tego on dopija. W kufel jedno raz wejrzy swym wspaniałym okiem, Dzban zaraz cały wytchnie jednym jego wzrokiem. To bóg tak, a wy, ludzie, co wam ziemia rodzi, Ten napój pijcie, niech wam gardziel w winie brodzi. Bo lub szpikanardowe wódki i różane, Albo też i z drogiego złota przepalane, Serca nam nie ochłodzą, lecz zdrój wina żywy To jest nasze lekarstwo i trunek prawdziwy. Pomnę-ć ja, w jakiej było przedtem wino cenie, Gdy się jego poczęło wynurzać nasienie. Pierwszy ociec napadł był na takie jagody, Gdy pomagał swym synkom
bogi z pępem się uwija, Co który nie dosączy, tego on dopija. W kufel jedno raz wejrzy swym wspaniałym okiem, Dzban zaraz cały wytchnie jednym jego wzrokiem. To bóg tak, a wy, ludzie, co wam ziemia rodzi, Ten napój pijcie, niech wam gardziel w winie brodzi. Bo lub szpikanardowe wódki i różane, Albo też i z drogiego złota przepalane, Serca nam nie ochłodzą, lecz zdrój wina żywy To jest nasze lekarstwo i trunek prawdziwy. Pomnę-ć ja, w jakiej było przedtem wino cenie, Gdy się jego poczęło wynurzać nasienie. Pierwszy ociec napadł był na takie jagody, Gdy pomagał swym synkom
Skrót tekstu: MorszHSumBar_I
Strona: 258
Tytuł:
Sumariusz
Autor:
Hieronim Morsztyn
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
wiersz
Rodzaj:
liryka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1650
Data wydania (nie wcześniej niż):
1650
Data wydania (nie później niż):
1650
Tekst uwspółcześniony:
tak
Tytuł antologii:
Poeci polskiego baroku
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Jadwiga Sokołowska, Kazimiera Żukowska
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Warszawa
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Państwowy Instytut Wydawniczy
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1965
. Przerzeczone species miałko stłukszy/ wsypiesz w pokost gorący. Niech z sobą powrą ze dwie godziny. Po dwu godzinach drewienkiem dobrze mieszaj/ a to co się chwyci drewien ka jak szumowina albo piana/ odrzucisz. Ostatek czystego niech jeszcze powre z pół godziny/ a jeżeli po warzeniu gęstnieje barzo/ to mu pomoc olejkiem szpikanardowym/ rozrzedzając. Tak mieć będziesz Vernis złoty. Ostróżnie trzeba gdy go robisz/ bo się wnet zapali. Moja rada rób go na piecyku Aptekarskim w pateli abo kociełku/ pod gołym niebiem dla ognia/ i że cuchnie. Mając pokrywkę/ chustą mokrą obwinioną pogotowiu: dla zatłumienia gdyby się zapaliło. Może i od węgla
. Przerzeczone species miałko ztłukszy/ wsypiesz w pokost gorący. Niech z sobą powrą ze dwie godziny. Po dwu godźinach drewienkiem dobrze mieszay/ á to co się chwyći drewien ká iák szumowiná álbo piáná/ odrzućisz. Ostátek czystego niech ieszcze powre z puł godźiny/ á ieżeli po wárzeniu gęstnieie bárzo/ to mu pomoc oleykiem szpikánárdowym/ rozrzedzáiąc. Ták mieć będziesz Vernis złoty. Ostrożnie trzebá gdy go robisz/ bo się wnet zápáli. Moiá rádá rob go ná piecyku Aptekarskim w páteli abo koćiełku/ pod gołym niebiem dlá ogniá/ i że cuchnie. Máiąc pokrywkę/ chustą mokrą obwinioną pogotowiu: dlá zátłumieniá gdyby się zápáliło. Może i od węglá
Skrót tekstu: SekrWyj
Strona: 225
Tytuł:
Sekret wyjawiony
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Colegii Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Poznań
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1689
Data wydania (nie wcześniej niż):
1689
Data wydania (nie później niż):
1689
cienko etc. Do złota/ weś fejnu jak cztery czerwone złote/ a jak jeden miedzi czystej/ twardszy będzie/ jeśli fejnu weźmiesz jak ośm: a miedzi jak jeden/ i z sobą rozpuścisz. Może się komu przydać wiadomość i o Ejnlasach. Olejek Ejnlasowy do różnych farb tak uczynisz. Weś łot jeden szpikanardowego olejku/ łot jeden sandaraki/ kwintę masticis distillati, ćwierć jednę Weneckiej terpentyny/ pięć kropel burztynowego olejku/ te wszystkie materie w szklance przy ogniu z daleka temperuj/ in balneo, albo w wodzie ciepłej/ jako więc Vernis zaszpuntowawszy dobrze macherzyną. Albo krodzej. Weś pół łota sandaraki/ pół łota mastyksu/ trzy
ćienko etc. Do złotá/ weś feynu iák cztery czerwone złote/ a iák ieden miedźi czystey/ twárdszy będzie/ ieżli feynu weźmiesz iák ośm: á miedźi iák ieden/ i z sobą rozpuśćisz. Może się komu przydać wiadomość i o Eynlásách. Oleiek Eynlásowy do roznych fárb tak uczynisz. Weś łot ieden szpikanárdowego oleyku/ łot ieden sandaráki/ kwintę masticis distillati, ćwierć iednę Weneckiey terpentyny/ pięć kropel burztynowego oleyku/ te wszystkie materye w szklance przy ogniu z dáleká temperuy/ in balneo, álbo w wodźie ćiepłey/ iáko więc Vernis zászpuntowáwszy dobrze macherzyną. Albo krodzey. Weś puł łotá sándaraki/ puł łotá mastyxu/ trzy
Skrót tekstu: SekrWyj
Strona: 288
Tytuł:
Sekret wyjawiony
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Colegii Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Poznań
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1689
Data wydania (nie wcześniej niż):
1689
Data wydania (nie później niż):
1689
/ łot jeden sandaraki/ kwintę masticis distillati, ćwierć jednę Weneckiej terpentyny/ pięć kropel burztynowego olejku/ te wszystkie materie w szklance przy ogniu z daleka temperuj/ in balneo, albo w wodzie ciepłej/ jako więc Vernis zaszpuntowawszy dobrze macherzyną. Albo krodzej. Weś pół łota sandaraki/ pół łota mastyksu/ trzy łoty szpikanardowego olejku/ nad ogniem stemeruj. Gdy chcesz różnych na szkle rozpraw nim farby/ gryszpan dystylowany do zielonej. Kurkumy cienko urybowanej do żółtej/ ultramarynu do niebieskiej. Lakę Wenecką albo Florencką do czerwonej/ sadze do czarnej. Możesz i tak: do olejku szpikanardowego przydaj jak pół czerwonego zaważy kolofoniej czystej. Mastyksu wyciśnionego jak czerwony
/ łot ieden sandaráki/ kwintę masticis distillati, ćwierć iednę Weneckiey terpentyny/ pięć kropel burztynowego oleyku/ te wszystkie materye w szklance przy ogniu z dáleká temperuy/ in balneo, álbo w wodźie ćiepłey/ iáko więc Vernis zászpuntowáwszy dobrze macherzyną. Albo krodzey. Weś puł łotá sándaraki/ puł łotá mastyxu/ trzy łoty szpikánárdowego oleyku/ nád ogniem ztemeruy. Gdy chcesz rożnych ná śkle rozpráw nim fárby/ gryszpan distylowány do zieloney. Kurkumy ćienko urybowáney do żołtey/ ultrámárynu do niebieskiey. Lákę Wenecką álbo Florencką do czerwoney/ sadze do czárney. Możesz i tak: do oleyku szpikánárdowego przyday iák puł czerwonego záwáży kolofoniey czystey. Mástyxu wyćiśnionego iak czerwony
Skrót tekstu: SekrWyj
Strona: 288
Tytuł:
Sekret wyjawiony
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Colegii Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Poznań
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1689
Data wydania (nie wcześniej niż):
1689
Data wydania (nie później niż):
1689
Weś pół łota sandaraki/ pół łota mastyksu/ trzy łoty szpikanardowego olejku/ nad ogniem stemeruj. Gdy chcesz różnych na szkle rozpraw nim farby/ gryszpan dystylowany do zielonej. Kurkumy cienko urybowanej do żółtej/ ultramarynu do niebieskiej. Lakę Wenecką albo Florencką do czerwonej/ sadze do czarnej. Możesz i tak: do olejku szpikanardowego przydaj jak pół czerwonego zaważy kolofoniej czystej. Mastyksu wyciśnionego jak czerwony/ daj i laki Florenckiej/ wykurz/ aż przytwardszy będzie Ejnlas. Przydatek 4. Sztychować wodką na miedzi. Weś wosku cztery łoty/ Aspaltu łot jeden mastyksu kwintę jednę/ uczyń massę nad węglem/ rozwiedź tę massę cieniuchno na blasze dobrze wyślifowanej/
Weś puł łotá sándaraki/ puł łotá mastyxu/ trzy łoty szpikánárdowego oleyku/ nád ogniem ztemeruy. Gdy chcesz rożnych ná śkle rozpráw nim fárby/ gryszpan distylowány do zieloney. Kurkumy ćienko urybowáney do żołtey/ ultrámárynu do niebieskiey. Lákę Wenecką álbo Florencką do czerwoney/ sadze do czárney. Możesz i tak: do oleyku szpikánárdowego przyday iák puł czerwonego záwáży kolofoniey czystey. Mástyxu wyćiśnionego iak czerwony/ dáy i láki Florenckiey/ wykurz/ áż przytwárdszy będźie Eynlás. Przydatek 4. Sztychowáć wodką ná miedźi. Weś wosku cztery łoty/ Aspáltu łot ieden mástyxu kwintę iednę/ uczyń mássę nád węglem/ rozwiedź tę mássę ćięniuchno ná blásze dobrze wyślifowáney/
Skrót tekstu: SekrWyj
Strona: 289
Tytuł:
Sekret wyjawiony
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Colegii Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Poznań
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1689
Data wydania (nie wcześniej niż):
1689
Data wydania (nie później niż):
1689
w białym winie/ a pijąc. (Tabe.) Boleniu Nerek.
Nyrkom bolejącym to ziele jest użyteczne/ warząc go z włoskim Koprem i z Anyżem w winie białym/ a pijąc. (tenże) Cuchnieniu z ust.
Cuchnienie z ust odpędza/ a zapach wdzięczny czyni/ w uściech go trzymając. Maść Spikanardowa.
Maść Szpikanardowa/ przed czasy bywała rozmaitym sposobem czyniona/ zwłaszcza dla zacniejszych i majętniejszych Pań/ niekiedy z Indyjskiem listem/ który Malabatrum zowią/ niekiedy bez niego: pospolicie jednak bywała robiona z Mirobalonowym olejkiem/ albo z Oliwą kwaśną/ przydając Situ okrągłego wonnego/ dla zagęszczenia/ i zapachu wdzięcznego/ Kosztownego drzewa/ Amonu
w białym winie/ á piiąc. (Tabe.) Boleniu Nyrek.
Nyrkom boleiącym to źiele iest vżyteczne/ wárząc go z włoskim Koprem y z Anyżem w winie białym/ á piiąc. (tenże) Cuchnieniu z vst.
Cuchnienie z vst odpądza/ á zapách wdźięczny czyni/ w vściech go trzymáiąc. Máść Spikánárdowá.
Máść Szpikánárdowá/ przed czásy bywáłá rozmáitym sposobem czyniona/ zwłasczá dla zacnieyszych y máiętnieyszych Pań/ niekiedy z Indyyskiem listem/ ktory Malabatrum zowią/ niekiedy bez niego: pospolićie iednák bywáłá robiona z Mirobalonowym oleykiem/ álbo z Oliwą kwáśną/ przydáiąc Situ okrągłego wonnego/ dla zágęsczenia/ y zapáchu wdźięcznego/ Kosztownego drzewá/ Amonu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 37
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ a pijąc. (Tabe.) Boleniu Nerek.
Nyrkom bolejącym to ziele jest użyteczne/ warząc go z włoskim Koprem i z Anyżem w winie białym/ a pijąc. (tenże) Cuchnieniu z ust.
Cuchnienie z ust odpędza/ a zapach wdzięczny czyni/ w uściech go trzymając. Maść Spikanardowa.
Maść Szpikanardowa/ przed czasy bywała rozmaitym sposobem czyniona/ zwłaszcza dla zacniejszych i majętniejszych Pań/ niekiedy z Indyjskiem listem/ który Malabatrum zowią/ niekiedy bez niego: pospolicie jednak bywała robiona z Mirobalonowym olejkiem/ albo z Oliwą kwaśną/ przydając Situ okrągłego wonnego/ dla zagęszczenia/ i zapachu wdzięcznego/ Kosztownego drzewa/ Amonu/ Szpikanardy/
/ á piiąc. (Tabe.) Boleniu Nyrek.
Nyrkom boleiącym to źiele iest vżyteczne/ wárząc go z włoskim Koprem y z Anyżem w winie białym/ á piiąc. (tenże) Cuchnieniu z vst.
Cuchnienie z vst odpądza/ á zapách wdźięczny czyni/ w vściech go trzymáiąc. Máść Spikánárdowá.
Máść Szpikánárdowá/ przed czásy bywáłá rozmáitym sposobem czyniona/ zwłasczá dla zacnieyszych y máiętnieyszych Pań/ niekiedy z Indyyskiem listem/ ktory Malabatrum zowią/ niekiedy bez niego: pospolićie iednák bywáłá robiona z Mirobalonowym oleykiem/ álbo z Oliwą kwáśną/ przydáiąc Situ okrągłego wonnego/ dla zágęsczenia/ y zapáchu wdźięcznego/ Kosztownego drzewá/ Amonu/ Szpikánárdy/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 37
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i przenikające. Moc i skutki.
Mózgu wszelakim dolegliwościom z zimna pochodzącym jest użyteczna. Jako Nerwom albo Piętym żyłom. Mózgu niedostatkom z zimna. Paraliżu. Kaduku. Subeku.
Slakiem albo powietrzem naruszonym
Padającej niemocy.
Spaniu nad przyrodzenie/ które inni Spikiem/ drudzy Subetem z Arabskiego zowią/ tym sposobem używany.
Wziąć kwiatków Spikanardowych/ Szałwijej/ Cynamonu/ Kwiatu Muszkatowego/ Kardamomu/ Koczanków zamorskich/ albo Syszkowej Lawendy/ Staechas Grekowie zowią/ Gwoździków/ Rożej suchej czerwonej/ Kubeb/ co się zda/ każdego zarówno. To w winie albo w wodzie uwarzyć/ a pić przez kilka dni. Slaku.
Przeciwko powietrzu naruszeniu tak uczyń: Weźmi Spikanardowego
y przenikáiące. Moc y skutki.
Mozgu wszelákim dolegliwośćiom z źimná pochodzącym iest vżyteczna. Iáko Nerwom álbo Piętym żyłom. Mozgu niedostatkom z źimná. Páráliżu. Káduku. Subeku.
Slákiem álbo powietrzem náruszonym
Pádáiącey niemocy.
Spániu nád przyrodzenie/ ktore ini Spikiem/ drudzy Subetem z Arábskiego zowią/ tym sposobem vżywány.
Wźiąć kwiatkow Spikánárdowych/ Szałwiiey/ Cynámonu/ Kwiátu Muszkátoweg^o^/ Kárdámomu/ Koczankow zamorskich/ álbo Syszkowey Láwendy/ Staechas Grekowie zowią/ Gwoźdźikow/ Rożey suchey czerwoney/ Kubeb/ co sie zda/ káżdego zárowno. To w winie álbo w wodźie vwárzyć/ á pić przez kilká dni. Sláku.
Przećiwko powietrzu náruszeniu ták vczyń: Weźmi Spikánárdowego
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 40
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Spikanardowych/ Szałwijej/ Cynamonu/ Kwiatu Muszkatowego/ Kardamomu/ Koczanków zamorskich/ albo Syszkowej Lawendy/ Staechas Grekowie zowią/ Gwoździków/ Rożej suchej czerwonej/ Kubeb/ co się zda/ każdego zarówno. To w winie albo w wodzie uwarzyć/ a pić przez kilka dni. Slaku.
Przeciwko powietrzu naruszeniu tak uczyń: Weźmi Spikanardowego kwiecia/ albo Lawendowego dwa łoty/ Kubeb łot. Piwoniowych ziarnek po pełni Księżyca zbieranych ćwierć łota/ Muszkatu trzy łoty/ Cynamonu dwa łota/ Gałganu łotn. To wszystko przetłukszy/ pułtory kwarty Wina dobrego na to wlać. Wody ziela powietrznego/ wodki Majeranowej po pół kwarty. To wszysto w konwi Cynowej/ albo w
Spikánárdowych/ Szałwiiey/ Cynámonu/ Kwiátu Muszkátoweg^o^/ Kárdámomu/ Koczankow zamorskich/ álbo Syszkowey Láwendy/ Staechas Grekowie zowią/ Gwoźdźikow/ Rożey suchey czerwoney/ Kubeb/ co sie zda/ káżdego zárowno. To w winie álbo w wodźie vwárzyć/ á pić przez kilká dni. Sláku.
Przećiwko powietrzu náruszeniu ták vczyń: Weźmi Spikánárdowego kwiećia/ álbo Láwendoweg^o^ dwá łoty/ Kubeb łot. Piwoniowych źiarnek po pełni Kśiężycá zbieránych ćwierć łotá/ Muszkatu trzy łoty/ Cynámonu dwá łotá/ Gáłganu łotn. To wszystko przetłukszy/ pułtory kwarty Winá dobrego ná to wlać. Wody źiela powietrznego/ wodki Máieranowey po puł kwarty. To wszysto w konwi Cynowey/ álbo w
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 40
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
pita. Macicy zaziębionej
Macicę zaziębioną rozgrzewa. Łożysku
Łożysko po porodzeniu wywodzi.
Także Mocz nad przyrodzenie zatrzymany pędzi/ warząc go w winie/ a próg łona tym naparzając. Toż też Mocz pędzi. Opuszeniu.
Opuszenie żywota z wietrzności rozpędza. Wątrobie zatkanej.
Wątroby zamulenie wychędaża/ Żyły w niej otwierając/ warzyć kwiatki Spikanardowe z Szantą a z korzeniem Włoskiego Kopru w winie/ i pić dawać rano i na noc. Konfekt. Conferua.
Bywa Konfekt z kwiecia Spikanardowego czyniony/ równie tym obyczajem/ jako Fiołkowy/ albo z Rożej/ który przeciwko chorobom przerzeczonym jest użyteczny/ tym sposobem: Wziąć kwiatków Spikanardowych pół funta Cukru Kanaru pułtora funta/
pitá. Máćicy záźiębioney
Máćicę záźiębioną rozgrzewa. Lożysku
Lożysko po porodzeniu wywodźi.
Tákże Mocz nád przyrodzenie zátrzymány pędźi/ wárząc go w winie/ á prog łoná tym náparzáiąc. Toż też Mocz pędźi. Opuszeniu.
Opuszenie żywotá z wietrznośći rozpądza. Wątrobie zátkáney.
Wątroby zámulenie wychędaża/ Zyły w niey otwieráiąc/ wárzyć kwiatki Spikánárdowe z Szántą á z korzeniem Włoskiego Kopru w winie/ y pić dawáć ráno y ná noc. Confekt. Conferua.
Bywa Confekt z kwiećia Spikánárdowego czyniony/ rownie tym obyczáiem/ iáko Fiołkowy/ álbo z Rożey/ ktory przećiwko chorobom przerzeczonym iest vżyteczny/ tym sposobem: Wźiąć kwiatkow Spikánárdowych puł funtá Cukru Kánáru pułtorá funtá/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 31
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
