.
Padającej niemocy. Tym wszytkim chorobom Olejek Nardusowy jest barzo użyteczny/ tak go przez usta używając/ jako miejsca bolejące namazując. Aqua styllaticia Nardi. Wodka Szpiki Indyjskiego.
Bywa z Nardusu Indyjskiego barzo kosztowna wódka palona/ tym sposobem: Wziąć suchego korzenia Nardusowego/ ile kto chce/ nalać na nie wina przedniego/ żeby zagrąznęło dobrze/ i dać mu przez kilka dni na Słońcu gorącym moknąć. Potym przez Balneum maris, albo z kotła ukropu wrzącego/ dystylować/ a wyżonowawszy ją na słońcu/ do potrzeb/ niżej pomienionych/ chować. Księgi Pierwsze. Moc i skutki. Mózg zimny rozgrzewa/ mdły posila.
Głowie albo mózgu zaziębionemu służy/
.
Padáiącey niemocy. Tym wszytkim chorobom Oleiek Nárdusowy iest bárzo vżyteczny/ ták go przez vstá vżywáiąc/ iáko mieyscá boleiące námázuiąc. Aqua styllaticia Nardi. Wodká Szpiki Indiyskiego.
Bywá z Nárdusu Indiyskiego bárzo kosztowna wódká palona/ tym sposobem: Wźiąć suchego korzenia Nárdusowego/ ile kto chce/ nálać ná nie winá przednie^o^/ żeby zágrąznęło dobrze/ y dáć mu przez kilká dni ná Słońcu gorącym moknąć. Potym przez Balneum maris, álbo z kotłá vkropu wrzącego/ dystylowáć/ á wyżonowawszy ią na słońcu/ do potrzeb/ niżey pomienionych/ chowáć. Kśięgi Pierwsze. Moc y skutki. Mozg źimny rozgrzewa/ mdły pośila.
Głowie álbo mozgu záźiębionemu służy/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 33
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z Alenką w nie puszczając/ jest użyteczna. Febrom.
Febry wszelakie odpędza. Krew spaloną poletuje.
Krew koleryczną spaloną w wątrobie wychędaża. Olejek z Kopytniku. Oleum Phil:
Kopytnikowy Olejek tak bywa czyniony: Wziąć korzenia jego/ Ladanu/ albo Pryskirzyce/ ile kto chce/ i nalać na to Oliwy/ żeby dobrze zagrąznęło/ i to przez długi czas na Słońcu jarkim moczyć/ czesto wzruszając. Może go też przywarzyć/ ale barzo krótko/ dla utracenia mocy. Tenże: Febrom długim i zastarzałym.
Febry długie a zastarzałe leczy/ Pacierze i grzbiet wszystek nim nacierając/ Tak by nadawniejsze i zastarzalsze zimnice/ prędko odpędza. (Mesue
z Alenką w nie pusczáiąc/ iest vżyteczna. Febrom.
Febry wszelákie odpądza. Krew spaloną poletuie.
Kreẃ koleryczną spaloną w wątrobie wychędaża. Oleiek z Kopytniku. Oleum Phil:
Kopytnikowy Oleiek ták bywa czyniony: Wźiąć korzenia iego/ Ládanu/ álbo Pryskirzyce/ ile kto chce/ y nálać ná to Oliwy/ żeby dobrze zágrąznęło/ y to przez długi czás ná Słońcu iárkim moczyć/ czesto wzruszáiąc. Może g^o^ też przywárzyć/ ále bárzo krotko/ dla vtrácenia mocy. Tenże: Febrom długim y zástárzáłym.
Febry długie á zástárzáłe leczy/ Páćierze y grzbiet wszystek nim náćieráiąc/ Ták by nadawnieysze y zástárzálsze źimnice/ prędko odpądza. (Mesue
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 46
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z nacią ze dwie garści/ Podróżnikowego ziela i z kwiecim/ Bazyliki/ Barwinku/ Ruty ogródnej/ Kopru Włoskiego zielonego/ Ośrzodku chleba rżanego chędogiego po garści/ co nadrobniej Ośrzodkę podrobić/ zioła i z ich korzeniami drobno posiekać/ a włożywszy w miedziane naczynie/ nalać na to wina dobrego starego białego/ żeby prawie dostatecznie zagrąznęło/ i tak przez trzy dni i nocy moczyć/ Czwartego dnia z Balneum maris, albo z kotła ukropu wrzącego/ dystylować/ tej wodki po trzy i cztery kropie cztery kroć przez dzień w oczy puszczać/ tak długo to czyniąc/ aż się zasłona wszystka z oczu spędzi. (Tabe.) Strzekaniu w głowie.
z naćią ze dwie gárśći/ Podrożnikowego źiela y z kwiećim/ Bázyliki/ Bárwinku/ Ruty ogrodney/ Kopru Włoskiego źielonego/ Ośrzodku chlebá rżánego chędogieg^o^ po gárśći/ co nadrobniey Ośrzodkę podrobić/ źiołá y z ich korzeniámi drobno pośiekáć/ á włożywszy w miedźiáne naczynie/ nálać ná to winá dobrego stárego białego/ żeby práwie dostátecznie zágrąznęło/ y ták przez trzy dni y nocy moczyć/ Czwartego dniá z Balneum maris, álbo z kotłá vkropu wrzącego/ distyllowáć/ tey wodki po trzy y cżtery kropie cztery kroć przez dzień w oczy pusczáć/ ták długo to czyniąc/ áż sie zasłoná wszystká z oczu spędźi. (Tabe.) Strzekániu w głowie.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 53
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
układa/ warząc Kozłek z korzeniem i z nacią/ a potym uwierciawszy dobrze/ miasto plastru/ na głowę przykładać. (Matt:) Arteticè
Artetice, i łamaniu w stawiech/ w członkach osobliwym jest ratunkiem/ nakrajać co nadrobniej korzenia jego/ i utłuc/ potym na nie nalać Olejku Rumienkowego/ żeby dobrze w nim zagrąznęło/ to na słońcu jarkim przez trzy Niedziele moczyć w szklanym naczyniu/ potym na ogniu węglistym/ tak długo warzyć/ aż co namiękcej rozewre/ potym mocno wyżąć albo wyprasować/ i tym ułomne członki/ za dawną chorobą/ każdego dnia/ rano i na noc/ nacierać. (Tabe.) Miesięcznemu czyścieniu.
Miesięczne
vkłáda/ wárząc Kozłek z korzeniem y z naćią/ á potym vwierćiawszy dobrze/ miásto plastru/ ná głowę przykłádáć. (Matth:) Arteticè
Artetice, y łamániu w stáwiech/ w członkách osobliwym iest rátunkiem/ nákráiáć co nadrobniey korzenia iego/ y vtłuc/ potym ná nie nálać Oleyku Rumienkowego/ żeby dobrze w nim zágrąznęło/ to ná słońcu iárkim przez trzy Niedźiele moczyć w szklánym naczyniu/ potym ná ogniu węglistym/ ták długo wárzyć/ áż co namiękcey rozewre/ potym mocno wyżąć álbo wyprásowáć/ y tym vłomne członki/ zá dawną chorobą/ káżdego dniá/ ráno y ná noc/ náćieráć. (Tabe.) Mieśięcznemu czyścieniu.
Mieśięczne
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 53
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. Księgi Pierwsze. 3.
Drudzy biorą toż ziele z korzeniem drobno usiekane/ i przez kilka dni pirwej w dobrym białym winie moczą/ potym dystylują. Ale ta przednia lepsza i silniejsza. 4.
Inni biorą korzenie suche/ i zgruba przetłukszy/ w stare przednie wino sypią/ żeby na dwa palca w nim zagrąznęło/ a tak przez niemały czas moczą. Potym wyciągają jako Aquauitę. Taka wodka nie ma być używana do lekarstw/ jako tamta przednia tylko miasto aquauity/ abo gorzałki/ bo też własny smak ma Aquauity. Moc i skutki wodki Dzięgiel.
Wodka dwakroć lustrowana. Kolice.
Kolikę i żarcie w kiszkach uśmierza/ z zimnej
. Kśięgi Pierwsze. 3.
Drudzy biorą toż źiele z korzeniem drobno vśiekáne/ y przez kilká dni pirwey w dobrym białym winie moczą/ potym distylluią. Ale tá przednia lepsza y silnieysza. 4.
Inni biorą korzenie suche/ y zgrubá przetłukszy/ w stáre przednie wino sypią/ żeby ná dwá pálcá w nim zágrąznęło/ á ták przez niemáły czás moczą. Potjm wyćiągáią iáko Aquauitę. Táka wodká nie ma być vżywána do lekarstw/ iáko támtá przednia tylko miásto aquauity/ ábo gorzałki/ bo też własny smák ma Aquauity. Moc y skutki wodki Dźięgiel.
Wodká dwakroć lustrowána. Kolice.
Kolikę y żárćie w kiszkách vśmierza/ z źimney
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 39
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nic lepszego nad ten Olejek/ do wyciągnienia jadu z nich/ i do zagojenia. Kaduku.
Padającej chorobie/ tym sposobem jest lekarstwem osobliwym: Wziąć liścia tego ziela/ gdy w kłącze poczyna wyrastać/ albo jako się wyższej opisało o zbieraniu jego/ a posiekawszy drobno/ nalać na to wodki jegoż własnej/ żeby zagrązło/ i przez dwanaście dni moknęło/ dobrze zwierzchu nakrywszy/ potym z prostego Alembiku dystylować/ jako Aquawitę/ obwarowawszy dobrze/ żeby nigdziej para nie uchodziła/ znowusz onę wodkę dystylowaną w retorcie przeciągnąć/ a po łyżce tego choremu dawać/ w ten czas kiedyby go Kaduk napadł. Podagrze
Podagrze jest doświadczonym lekarstwem/
nic lepszego nád ten Oleiek/ do wyćiągnienia iádu z nich/ y do zágoienia. Káduku.
Padáiącey chorobie/ tym sposobem iest lekárstwem osobliwym: Wźiąć liśćia tego źiela/ gdy w kłącze poczyna wyrastać/ álbo iáko sie wysszey opisáło o zbierániu iego/ á pośiekawszy drobno/ nálać ná to wodki iegoż własney/ żeby zágrązło/ y przez dwánaśćie dni moknęło/ dobrze zwierzchu nákrywszy/ potym z prostego Alembiku dystyllowáć/ iáko Aquáwitę/ obwárowawszy dobrze/ żeby nigdźiey párá nie vchodźiłá/ znowusz onę wodkę dystyllowáną w retorćie przećiągnąć/ á po łyszce tego choremu dawáć/ w ten czás kiedyby go Káduk nápadł. Podágrze
Podágrze iest doświadczonym lekárstwem/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 104
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
czas Miesiąc i Wenus w Byku byli/ aż Księżyc zaś do onegoż punktu i krysu/ z którego wyszedł/ przyjdzie. Potym Olej odlać/ i ogień mniejszy uczynić/ aż się korzenie pomarzczy/ i zwiędnieje/ które precz odrzuciwszy/ inego przerzeczonym sposobem nasiekawszy/ w tenże Olej nasypać/ tak/ żeby zagrąznęło dobrze/ i tak to do dziewiąci kroć czynić. Tak Eliksir będziesz miał kosztowny/ do wzbudzenia i wywiedzienia białogłowskiej Miesięcznej choroby. Wyciągnienie Istności. Extract.
Extract/ to jest wyciągnienie Istności/ tym sposobem/ jako Eliksir bywa: Wziąć korzenia drobno usiekanego funtów trzydzieci/ na to wody nalać/ z tegoż ziela wszystkiego
czás Mieśiąc y Venus w Byku byli/ áż Kśiężyc záś do onegoż punktu y krysu/ z ktorego wyszedł/ przyidźie. Potym Oley odlać/ y ogień mnieyszy vczynić/ áż sie korzenie pomarzczy/ y zwiędnieie/ ktore precz odrzućiwszy/ inego przerzeczonym sposobem násiekawszy/ w tenże Oley nasypáć/ ták/ żeby zágrąznęło dobrze/ y ták to do dźiewiąći kroć czynić. Ták Elixir będźiesz miał kosztowny/ do wzbudzenia y wywiedźienia białogłowskiey Mieśięczney choroby. Wyćiągnienie Istnośći. Extract.
Extract/ to iest wyćiągnienie Istnośći/ tym sposobem/ iáko Elixir bywa: Wźiąć korzeniá drobno vśiekánego funtow trzydźieći/ ná to wody nálać/ z tegoż źiela wszystkiego
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 175
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
czynić. Tak Eliksir będziesz miał kosztowny/ do wzbudzenia i wywiedzienia białogłowskiej Miesięcznej choroby. Wyciągnienie Istności. Extract.
Extract/ to jest wyciągnienie Istności/ tym sposobem/ jako Eliksir bywa: Wziąć korzenia drobno usiekanego funtów trzydzieci/ na to wody nalać/ z tegoż ziela wszystkiego wyciągnionej/ żeby na dwa palca w niej zagrąznęło. To nakrywszy dobrze/ przez trzy godziny warzyć. Potym nie odkrywając przez cały Miesiąc dać gnić i kisnąć. Po wyszciu Miesiąca/ przecedzić/ i mocno wyżąć/ albo wyprasować/ a przez gęsty płat sukienny przecedzić/ żeby był przeźrzoczysty. Znowu ono przecedzenie warzyć/ aż z sześćdziesiąta tylko część zostanie/ i tego połowicę
czynić. Ták Elixir będźiesz miał kosztowny/ do wzbudzenia y wywiedźienia białogłowskiey Mieśięczney choroby. Wyćiągnienie Istnośći. Extract.
Extract/ to iest wyćiągnienie Istnośći/ tym sposobem/ iáko Elixir bywa: Wźiąć korzeniá drobno vśiekánego funtow trzydźieći/ ná to wody nálać/ z tegoż źiela wszystkiego wyćiągnioney/ żeby ná dwá pálcá w niey zágrąznęło. To nákrywszy dobrze/ przez trzy godźiny wárzyć. Potym nie odkrywáiąc przez cáły Mieśiąc dáć gnić y kisnąć. Po wyszćiu Mieśiącá/ przecedźić/ y mocno wyżąć/ álbo wyprásowáć/ á przez gęsty płát sukienny przecedźić/ żeby był przeźrzoczysty. Znowu ono przecedzenie wárzyć/ áż z sześćdzieśiąta tylko część zostánie/ y tego połowicę
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 175
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
od Chirurgów uczonych/ do ran/ tym sposobem: Biorą Gałbanu dwa łoty/ Amoniaku/ Bdelium, po łocie/ Mirry/ Mastyki/ Kadzidła białego kramnego/ po pół łota/ Terpentyny ośm łotów/ Oliwy trzy funty. Te żywice przerzeczone moczą przez trzy dni w białym winie starym/ mocnym/ żeby dobrze w nim zagrąznęły. Potym Oliwy do tego wlawszy/ warzą na wolnym ogniu węglistym/ do strawienia/ i wywrzenia wina/ cedzą/ i co namocniej wyżymają: dopieroż Terpentynę przydają/ i dobrze mieszają/ a w miedzianym naczyniu chowają. Tak śliczny Balsam/ albo Olejek zielony/ do gojenia ran świeżych miewają. Bolączki.
Bolączki wszelakie
od Chirurgow vczonych/ do ran/ tym sposobem: Biorą Gałbanu dwá łoty/ Ammoniaku/ Bdelium, po łoćie/ Mirrhy/ Mástyki/ Kádźidłá białego kramnego/ po poł łotá/ Terpentyny ośm łotow/ Oliwy trzy funty. Te żywice przerzeczone moczą przez trzy dni w białym winie stárym/ mocnym/ żeby dobrze w nim zágrąznęły. Potym Oliwy do tego wlawszy/ wárzą ná wolnym ogniu węglistym/ do strawienia/ y wywrzenia winá/ cedzą/ y co namocniey wyżymáią: dopieroż Terpentynę przydáią/ y dobrze mieszáią/ á w miedźiánym náczyniu chowáią. Ták śliczny Bálsam/ álbo Oleiek źielony/ do goienia ran świeżych miewáią. Bolączki.
Bolączki wszelákie
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 214
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z jagodami i z liściem/ Farbowniku/ albo urzetu/ który też Siniłem zowiemy/ Liścia po połtory garści/ Nasięźrzału/ liścia Kopytnikowego/ Ostrożek/ Kurdwanu/ po garści. Te wszystkie zioła drobno usiekać/ i w Wezykę włożyć/ nalawszy na to wodną Konew wody/ albo tak wiele/ żeby ziele wszystko dobrze zagrąznęło: nakryć kołbą/ i dystylować do trzech połgarncowek wodki: Potym zaniechać: bo to co ostatnie się dystyluje/ za nic nie stoi. Tej wodki zranionym po cztery albo pięci łyżek pić dawać/ każdego dnia rano i na noc/ aż się rany zagoją. Może też tę wodkę z ziół suchych palić/ a ile
z iágodámi y z liśćiem/ Fárbowniku/ álbo vrzetu/ ktory też Siniłem zowiemy/ Liśćia po połtory gárśći/ Náśięźrzáłu/ liśćia Kopytnikoweg^o^/ Ostrożek/ Kurdwánu/ po gárśći. Te wszystkie źiołá drobno vśiekáć/ y w Wezykę włożyć/ nálawszy ná to wodną Koneẃ wody/ álbo ták wiele/ żeby źiele wszystko dobrze zágrąznęło: nakryć kołbą/ y dystyllowáć do trzech połgárncowek wodki: Potym zániecháć: bo to co ostátnie sie dystylluie/ zá nic nie stoi. Tey wodki zránionym po cztery álbo pięći łyżek pić dawáć/ káżdego dniá ráno y ná noc/ áż sie rány zágoią. Może też tę wodkę z źioł suchych palić/ á ile
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 250
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
