Miesięczną.
Miesięczną chorobę białogłowską zatrzymaną wzbudza i wywodzi/ przerzeczonym sposobem używany. (Gal:) Wrzodom plugawym/ i goić się nie chcącym.
Wrzody/ które dla zbytniej wilgotności goić się niechcą/ warzonego juchą przemywać dobrze/ a Prochem jego zasypować/ też do maści przymieszany osobliwie je wysusza i goi. Gnilcu i zawrzedziałości w uściech
Zawrzedziałości w uściech/ i Gnilec leczy/ płócząc je tą naprzód wodą/ w którejby był warzony/ a potym prochem jego zasypując wycierając. (Gal Eginera) A jako Damascenus pisze: z miodem umieszawszy/ tym namazując. Nyrkom Pęcherzom.
Nyrki zatkane.
Pęcherz zamulony. Żyłom zatkanym.
Żyły także
Mieśięczną.
Miesięczną chorobę białogłowską zátrzymáną wzbudza y wywodźi/ przerzeczonym sposobem vżywány. (Gal:) Wrzodom plugáwym/ y goić sie nie chcącym.
Wrzody/ ktore dla zbytniey wilgotności goić sie niechcą/ wárzonego iuchą przemywáć dobrze/ á Prochem ieg^o^ zásypowáć/ też do máśći przymieszány osobliwie ie wysusza y goi. Gnilcu y záwrzedziáłośći w vśćiech
Záwrzedźiáłośći w vściech/ y Gnilec leczy/ płócząc ie tą naprzod wodą/ w ktoreyby był wárzony/ á potym prochem ieg^o^ zásypuiąc wyćieráiąc. (Gal Eginera) A iáko Damascenus pisze: z miodem vmieszawszy/ tym námázuiąc. Nyrkom Pęchyrzom.
Nyrki zátkáne.
Pęchyrz zámulony. Zyłom zatkánym.
Zyły tákże
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 27
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
chorobę białogłowską zatrzymaną wzbudza i wywodzi/ przerzeczonym sposobem używany. (Gal:) Wrzodom plugawym/ i goić się nie chcącym.
Wrzody/ które dla zbytniej wilgotności goić się niechcą/ warzonego juchą przemywać dobrze/ a Prochem jego zasypować/ też do maści przymieszany osobliwie je wysusza i goi. Gnilcu i zawrzedziałości w uściech
Zawrzedziałości w uściech/ i Gnilec leczy/ płócząc je tą naprzód wodą/ w którejby był warzony/ a potym prochem jego zasypując wycierając. (Gal Eginera) A jako Damascenus pisze: z miodem umieszawszy/ tym namazując. Nyrkom Pęcherzom.
Nyrki zatkane.
Pęcherz zamulony. Żyłom zatkanym.
Żyły także zaćpane grubemi zimnemi
chorobę białogłowską zátrzymáną wzbudza y wywodźi/ przerzeczonym sposobem vżywány. (Gal:) Wrzodom plugáwym/ y goić sie nie chcącym.
Wrzody/ ktore dla zbytniey wilgotności goić sie niechcą/ wárzonego iuchą przemywáć dobrze/ á Prochem ieg^o^ zásypowáć/ też do máśći przymieszány osobliwie ie wysusza y goi. Gnilcu y záwrzedziáłośći w vśćiech
Záwrzedźiáłośći w vściech/ y Gnilec leczy/ płócząc ie tą naprzod wodą/ w ktoreyby był wárzony/ á potym prochem ieg^o^ zásypuiąc wyćieráiąc. (Gal Eginera) A iáko Damascenus pisze: z miodem vmieszawszy/ tym námázuiąc. Nyrkom Pęchyrzom.
Nyrki zátkáne.
Pęchyrz zámulony. Zyłom zatkánym.
Zyły tákże záćpáne grubemi źimnemi
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 27
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Biedrzeńcu używać możemy. Abowiem tak jedno będzie wychędażało/ a drugie spajało i goiło. Suchotom
Suchotnym chorobom jest pokarmem barzo użytecznym/ liścia wziąwszy drobno posiekanego dobrą garść/ a łyżkę chędogiej mąki owsianej/ to w polewce mięśnej warzyć/ a każdego poranku tego używać. Takowa polewka abo potrawa nietylko suchotnego posila/ ale i zawrzedziałość Płuc goi. Toż miasto jarzyny warząc/ abo jakimkolwiek sposobem przyprawiona a używana czyni. (Tabe.) Płucom zranionem i napsowanym.
Także w lekarstwie jakimkolwiek obyczajem używana/ Płuca zranione i zawrzedziałe goi/ i od suchot broni dziwnym sposobem (tenże)
Zranienia wszelakie we wnętrznóściach goi/ a zwłaszcza w kiszkach i
Biedrzeńcu vżywáć możemy. Abowiem ták iedno będźie wychędażáło/ á drugie spaiáło y goiło. Suchotom
Suchotnym chorobom iest pokármem bárzo vżytecznym/ liśćia wźiąwszy drobno pośiekánego dobrą gárść/ á łyszkę chędogiey mąki owśiáney/ to w polewce mięśney wárzyć/ á káżdego poránku tego vżywáć. Tákowa polewká ábo potráwá nietylko suchotnego pośilá/ ále y záwrzedźiáłość Płuc goi. Toż miásto iárzyny wárząc/ ábo iákimkolwiek sposobem przypráwiona á vżywána czyni. (Tabe.) Płucom zránionem y nápsowánym.
Także w lekárstwie iákimkolwiek obyczáiem vżywána/ Płucá zránione y záwrzedźiáłe goi/ y od suchot broni dźiwnym sposobem (tenże)
Zránieniá wszelákie we wnętrznóśćiách goi/ á zwłasczá w kiszkách y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 82
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
dając jej po kwincie każdego dnia/ z dziewiącią kropli olejku Terebintowego białego i przeźrzoczystego/ a z półłociem wodki Koperwaserowej. Co Mágisterium Veneris zowią. A to lekarstwo ma być poczęte/ kiedyby Miesiąc był w Raku/ kończąc go przez Dni trzydzieści. Kancer skryty leczy. Gnylcu w uściech albo Dziegnie.
Ranom/ i zawrzedziałościom zagniłym w uściech/ jest ratunkiem /czyniąc z niej przysmak stołowy/ z octem dobrym Rożanym/ trzecią część przydawszy gorczyce. Albowiem to samo dziąsła ogniłe/ zdrowym i rumiennym mięsem narosłe czyni. Zębom osłabiałym
Zęby przytym chwirocące i osłabiałe umacnia.
Zagniłości wszelakie odgania/ a ile w uściech/ Zapach im przyjemny dając.
dáiąc iey po kwinćie káżde^o^ dniá/ z dźiewiąćią kropli oleyku Terebintowego białego y przeźrzoczystego/ á z połłoćiem wodki Koperwáserowey. Co Mágisterium Veneris zowią. A to lekárstwo ma być poczęte/ kiedyby Mieśiąc był w Ráku/ kończąc go przez Dni trzydźieśći. Káncer skryty leczy. Gnjlcu w vśćiech álbo Dźiegnie.
Ránom/ y záwrzedźiáłośćiom zágniłym w vśćiech/ iest rátunkiem /czyniąc z niey przysmák stołowy/ z octem dobrym Rożánym/ trzećią część przydawszy gorczyce. Albowiem to sámo dźiąsłá ogniłe/ zdrowym y rumiennym mięsem nárosłe czyni. Zębom osłábiáłym
Zęby przytym chwirocące y osłábiáłe vmacnia.
Zágniłośći wszelákie odgania/ á ile w vśćiech/ Zápách im przyiemny dáiąc.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 136
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
radniej Tynktura. Tictura Kościom
Tynktura/ ze wszystkiego tego ziela służy kościom/ ale więcej kiszkom tak wyższym/ jako dolnym. Przeto Kolice.
Kolice i darciu w nich. Także tym Lajna usty idącyn.
Którym Lajna usty idą/ Łacinnicy to Voluulum zowią/ dla zbytniego zatkania Jelit/ i zatwardzenia w nich/ albo z zawrzedziałości ich/ jest wielkim ratunkiem/ biorąc go po dwanaście kropli/ samego szczególnego/ bez wszelakiej przysady. Złotem żyłkom zbytnie płynącym.
Złotym zyłkom/ zbytnie otworzonym i płynącym/ jest zastanowieniem: także go biorąc po dwanaście kropli/ z olejkiem tegoż ziela/ i Pępek tym mazać/ także Złote żyłki. Piersiom. Płucom
rádniey Tynkturá. Tictura Kośćiom
Tynkturá/ ze wszystkiego tego źiela służy kośćiom/ ále więcey kiszkom ták wyższym/ iáko dolnym. Przeto Kolice.
Kolice y dárćiu w nich. Tákże tym Láyná vsty idącjn.
Ktorym Láyná vsty idą/ Láćinnicy to Voluulum zowią/ dla zbytniego zátkánia Ielit/ y zátwárdzenia w nich/ álbo z záwrzedźiáłośći ich/ iest wielkim rátunkiem/ biorąc go po dwánaśćie kropli/ sámego sczegulnego/ bez wszelákiey przysady. Złotem żyłkom zbytnie płynącym.
Złotym zyłkom/ zbytnie otworzonym y płynącym/ iest zástánowieniem: tákże go biorąc po dwánaśćie kropli/ z oleykiem tegoż źiela/ y Pępek tym mázáć/ tákże Złote żyłki. Piersiom. Płucom
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 164
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Kurczom.
Kurcze odpędza. Zimnicom.
Zimnice leczy/ dawszy Soku tego ziela/ który Opoponakiem zowią/ ćwierć łota/ z miodową sytą/ godzinę przed przyściem. Przepukl.
Przepuklinam wnętrznym Sok. Także Kaszlącem.
Kaszlącym. Mocz pędzi.
Zawściągłemu i ciężkiemu puszczaniu Moczu. Pęcherzowi bolejącemu i zawrzedziałemu.
Pęcherzowi bolejącemu/ i zawrzedziałości jego/ jest lekarstwem/ Sok ten/ pod przerzeczoną wagą/ z sytą miodową pijąc. Miesięcznej.
Miesięczną chorobę Paniom zawściągnioną wzbudza/ w miękkim jaju używany. Języczkowi spadłemu.
Języczek spadły podnosi na swe miejsce przywodzi/ dym z ognia z niego czyniąc/ a lejkiem w garło puszczając. Ślinóg.
Ślinogorz. Także Zołzom
Kurczom.
Kurcze odpądza. Zimnicom.
Zimnice leczy/ dawszy Soku tego źiela/ ktory Opoponakiem zowią/ czwierć łotá/ z miodową sytą/ godźinę przed przyśćiem. Przepukl.
Przepuklinam wnętrznym Sok. Tákże Kászlącem.
Kászlącym. Mocz pędźi.
Záwśćiągłemu y ćięszkiemu pusczániu Moczu. Pęchyrzowi boleiącemu y záwrzedźiáłemu.
Pęchyrzowi boleiącemu/ y záwrzedźiáłośći iego/ iest lekárstwem/ Sok ten/ pod przerzeczoną wagą/ z sytą miodową piiąc. Mieśięczney.
Mieśięczną chorobę Pániom záwśćiągnioną wzbudza/ w miękkim iáiu vżywány. Ięzyczkowi spádłemu.
Ięzyczek spádły podnośi ná swe mieysce przywodźi/ dym z ogniá z niego czyniąc/ á liykiem w gárło pusczáiąc. Slinog.
Slinogorz. Tákże Zołzom
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 231
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ Kurzego ziela korzenia/ Wężownikowego liścia i z wierzchołkami/ Jeżyn/ Niedośpiałku/ po garzci każdego/ Bylice połgarzci/ To wszystko pokrajawszy/ w winie czerwonym warząc/ a po trunku ciepło na czczo i na noc pijąc. (Tabe.) W uścich w siedzeniu/ na członkach wstydliwych ranj leczy:
Rany/ i zawrzedziałości/ tak w uściech/ jako w stolcu/ i na członkach wstydliwych goi/ warząc go w czerwonym winie/ a tym ciepło i często usta płocząc/ Gargaryzmy czyniąc/ i inne członki obrażone wymywając. (Tabe.)
In summa/ gdzie potrzeba spajać/ zawściągać/ posilać/ goić/ tego ziela bezpiecznie możem używać
/ Kurzego źiela korzeniá/ Wężownikowego liśćia y z wierzchołkámi/ Ieżyn/ Niedośpiałku/ po garzći káżdego/ Bylice połgarzći/ To wszystko pokráiawszy/ w winie czerwonym wárząc/ á po trunku ćiepło ná czczo y ná noc piiąc. (Tabe.) W vśćich w śiedzeniu/ ná członkách wstydliwych ránj leczy:
Rány/ y záwrzedźiáłośći/ ták w vśćiech/ iáko w stolcu/ y ná członkách wstydliwych goi/ wárząc go w czerwonym winie/ á tym ćiepło y często vstá płocząc/ Gárgáryzmy czyniąc/ y ine członki obráżone wymywáiąc. (Tabe.)
In summa/ gdźie potrzebá spaiáć/ záwśćiągáć/ pośiláć/ goić/ tego źiela bespiecznie możem vżywác
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 237
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
.
Twarz barzo cudną/ gładką/ i chędogą czyni/ Lubczyk w wodzie warząc/ tą wodą się często umywając. Item.
Korzenie Lubczykowe ułtuc/ i w wodzie warzyć/ trochę więcej niżli do połowice: potym przecedzić/ i co namocniej ono korzenie wyżąć/ a tym rano i na noc twarz pocierać. Rany i zawrzedziałości goi.
Rany/ i
Zawrzedziałości/ tak zwierzchnie/ jako wnętrzne/ leczy i goi/ używając go tak zwierchownie/ jako przez usta. Dziąsła zranione i gnijące goi.
Dziąsła zranione i gnijące goi/ zwirzchniej skory niemało z kłącza Lubczykowego w wodzie warzyć/ a tą wodą je często wycierać i wymywać (Tab.)
.
Twarz bárzo cudną/ głádką/ y chędogą czyni/ Lubsczyk w wodźie wárząc/ tą wodą sie często vmywáiąc. Item.
Korzenie Lubsczykowe vłtuc/ y w wodźie wárzyć/ trochę więcey niżli do połowice: potym przecedźić/ y co namocniey ono korzenie wyżąć/ á tym ráno y ná noc twarz poćieráć. Rány y záwrzedźiáłośći goi.
Rány/ y
Záwrzedźiáłośći/ ták zwierzchnie/ iáko wnętrzne/ leczy y goi/ vżywáiąc go ták zwierchownie/ iáko przez vstá. Dźiąsłá zránione y gniiące goi.
Dźiąsłá zránione y gniiące goi/ zwirzchniey skory niemáło z kłącza Lubsczykowego w wodźie wárzyć/ á tą wodą ie często wyćieráć y wymywáć (Tab.)
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 242
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ i chędogą czyni/ Lubczyk w wodzie warząc/ tą wodą się często umywając. Item.
Korzenie Lubczykowe ułtuc/ i w wodzie warzyć/ trochę więcej niżli do połowice: potym przecedzić/ i co namocniej ono korzenie wyżąć/ a tym rano i na noc twarz pocierać. Rany i zawrzedziałości goi.
Rany/ i
Zawrzedziałości/ tak zwierzchnie/ jako wnętrzne/ leczy i goi/ używając go tak zwierchownie/ jako przez usta. Dziąsła zranione i gnijące goi.
Dziąsła zranione i gnijące goi/ zwirzchniej skory niemało z kłącza Lubczykowego w wodzie warzyć/ a tą wodą je często wycierać i wymywać (Tab.) Maść do ran świeżych.
Bywa
/ y chędogą czyni/ Lubsczyk w wodźie wárząc/ tą wodą sie często vmywáiąc. Item.
Korzenie Lubsczykowe vłtuc/ y w wodźie wárzyć/ trochę więcey niżli do połowice: potym przecedźić/ y co namocniey ono korzenie wyżąć/ á tym ráno y ná noc twarz poćieráć. Rány y záwrzedźiáłośći goi.
Rány/ y
Záwrzedźiáłośći/ ták zwierzchnie/ iáko wnętrzne/ leczy y goi/ vżywáiąc go ták zwierchownie/ iáko przez vstá. Dźiąsłá zránione y gniiące goi.
Dźiąsłá zránione y gniiące goi/ zwirzchniey skory niemáło z kłącza Lubsczykowego w wodźie wárzyć/ á tą wodą ie często wyćieráć y wymywáć (Tab.) Máść do ran świeżych.
Bywa
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 242
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ i Szyszkom
Szyski w siedzeniu. Starciu albo przczosu
Starcie i osadnienie w siedzeniu leczy/ cipeło wymywając/ a flajtuch w niej maczając/ na sadzele przykładać. Głowie.
Głowie napuchłej. Twarzy nabrzmiałej.
Twarzy nabrzmiałej/ chusty w niej maczając/ a ciepło przykładając. Abowiem wyciąga znich puchlinę. Pleurze.
Pleurze z zawrzedziałości/ jest ratunkiem/ poranu na czczo pijać. (Tur.) Omienieniu.
Omienieniu i ochrapieniu. (Także) Boleniu głowy.
Głowy boleniu/ a zwłaszcza w połowicy/ jest ratunkiem (Turn.) pijąc i nacierając nią. Sok z Lubczyku.
Sok z Lubczyku/ do niektórych chorób barzo potrzebny/
/ y Szyszkom
Szyski w śiedzeniu. Stárćiu álbo przczosu
Stárćie y osádnienie w śiedzeniu leczy/ ćipeło wymywáiąc/ á fláytuch w niey maczáiąc/ ná sádzele przykłádáć. Głowie.
Głowie nápuchłey. Twarzy nábrzmiáłey.
Twarzy nábrzmiáłey/ chusty w niey maczáiąc/ á ćiepło przykłádáiąc. Abowiem wyćiąga znich puchlinę. Pleurze.
Pleurze z záwrzedźiáłośći/ iest rátunkiem/ poránu ná czczo piiac. (Tur.) Omienieniu.
Omienieniu y ochrapieniu. (Tákże) Boleniu głowy.
Głowy boleniu/ á zwłasczá w połowicy/ iest rátunkiem (Turn.) piiąc y náćieráiąc nią. Sok z Lubsczyku.
Sok z Lubsczyku/ do niektorych chorob bárzo potrzebny/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 243
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
