/ dawać na raz/ bądź samego przez się/ bądź też z wodką tegoż ziela/ po cztery łyżki ciepło/ poranu na czczo i na noc. Abowiem wielkim i doświadczonym jest w takich przypadkach lekarstwem. Suchoty leczy. Płuca warzone goi. Biegunce czerwo.
Biegunce czerwonej jest wielkim ratunkiem. Także i inym Ciekączkom. Złotym żyłkom.
Złotym żyłkom/ zbytnie płynącym/ jest lekarstwem/ także go używając. Konfekt z listeczków Panny Mariej Rożyczki. Conserua.
Wziąć co namłodszych listków/ na Wiosnę z ziemie puszczających się/ póki w kłącze nie wyroście/ któregokolwiek z tych dwu/ bądź więtszego/ albo mniejszego: A chocia i obojga/
/ dawáć ná raz/ bądz sámego przez śię/ bądź też z wodką tegoż źiela/ po cztery łyszki ćiepło/ poránu ná czczo y ná noc. Abowiem wielkim y doświadczonym iest w tákich przypadkách lekárstwem. Suchoty leczy. Płuca wárzone goi. Biegunce czerwo.
Biegunce czerwoney iest wielkim rátunkiem. Tákże y inym Ciekączkom. Złotym żyłkom.
Złotym żyłkom/ zbytnie płynącym/ iest lekárstwem/ tákże go vżywáiąc. Konfekt z listeczkow Pánny Máryey Rożyczki. Conserua.
Wźiąć co namłodszych listkow/ ná Wiosnę z źiemie pusczáiących sie/ poki w kłącze nie wyrośćie/ ktoregokolwiek z tych dwu/ bądź więtszego/ álbo mnieyszego: A choćia y oboygá/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 84
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. A iż ma w sobie nie jakową lipkość sczmiącą/ tedy jest podobny do cebule zamorskiej/ i do tych wszystkich lekarstw/ do których pierwszego używają. Rozgrzewa i wususza w pierwszym stopniu na końcu. Rozprawuje/ dostatecznie spaja/ i ściąga rany zwierzchne i wnętrzne. Zielnik D. Simona Syreniusa/ Moc i skutki. Ciekączkom wszelakim.
Korzenie w ciepłym winie warzone/ i na czczo/ i na noc trunkim używane/ wszelkie ciekączki/ tak krwawe/ jako inne hamuje. Upławom
Upławy białogłowskie/ tenże trunek zawściąga. (Dios. Gal.) Płucom z ropionym.
Płucom zropionym/ z zawrzedziałości/ jest ratunkiem wychędożając i gojąc. Krwią
. A iż ma w sobie nie iákową lipkość sczmiącą/ tedy iest podobny do cebule zamorskiey/ y do tych wszystkich lekarstw/ do ktorych pierwszego vżywáią. Rozgrzewa y wususza w pierwszym stopniu ná końcu. Rospráwuie/ dostátecznie spaia/ y śćiąga rany zwierzchne y wnętrzne. Zielnik D. Simona Syreniusa/ Moc y skutki. Ciekączkom wszelákim.
Korzenie w ćiepłym winie wárzone/ y ná czczo/ y ná noc trunkim vżywáne/ wszelkie ćiekączki/ ták krwáwe/ iáko ine hámuie. Vpłáwom
Vpławy białogłowskie/ tenże trunek záwśćiąga. (Dios. Gal.) Płucom z ropionym.
Płucom zropionym/ z záwrzedźiáłośći/ iest rátunkiem wychędożáiąc y goiąc. Krwią
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 258
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
ten zwiera/ ściąga/ ściencza/ rozpędza/ i utwierdza. Gal: lib: 4. o ziołach/ abo lekarstwach prostych/ w Rozdz: 6. Moc i skutki. Czerwonce.
Czerwoną niemoc zastanawia. Uplawom białogłowskim.
Uplawy tak krwawe jako białe/ paniam hamuje. Krwią charkaniu.
Krwią charkaniu jest ratunkiem. Ciekączkom.
BIegunki i ciekączki wszelakie zawściąga i leczy. Sok z świeżego ziela wyżęty każde rano i na noc po czterech łotach/ abo łyżkach go pijąc/ albo jakimkolwiek innym sposobem używany. Też w winie w czerwonym i cirpkim moczony/ to wszystko potężniej czyni. Także warzony i trunkiem używany. Nawet w obuw go nakładszy/
ten zwiera/ śćiąga/ śćiencza/ rospądza/ y vtwierdza. Gal: lib: 4. o źiołách/ ábo lekárstwách prostych/ w Rozdź: 6. Moc y skutki. Czerwonce.
Czerwoną niemoc zástánawia. Vplawom białogłowskim.
Vplawy ták krwáwe iáko białe/ pániam hámuie. Krwią chárkániu.
Krwią chárkániu iest rátunkiem. Ciekączkom.
BIegunki y ćiekączki wszelákie záwśćiąga y leczy. Sok z świeżego źiela wyżęty káżde ráno y ná noc po czterech łotách/ ábo łyszkách go pijąc/ álbo iákimkolwiek innym sposobem vżywány. Też w winie w czerwonym y ćirpkim moczony/ to wszystko potężniey czyni. Tákże wárzony y trunkiem vżywány. Náwet w obuw go nákładszy/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 290
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ a przez dzień i noc w Balneum maris moczyć/ toż powtóre przelutrować/ a na słońcu gorącym wysonować/ żeby się wytrybowała. Ta Kamień w nyrkach.
Kamieniu w nyrkach barzo służy/ bo go krszy tym. Krzyżom
Boleniu krzyżów/ i wszytkiego grzbieta. i Pacierzom
Pacierza. Upławom białym.
Uplawom białym. Ciekączkom/ i Morzysku z nich.
Ciekączkom/ i
Morzysku z nich pochodzącym. Kiszkom zranionym.
Kiszkom wewnątrz zranionym jest dowodnym lekarstwem/ pijąc jej po pięci abo sześci łyżek ciepło rano i na noc każdego dnia. Oczom czerwoność płynieniu.
Oczu czerwoności/ i płynieniu/ o czym przedtym się też namieniło. Także Oczom ciemnym.
/ á przez dźień y noc w Balneum maris moczyć/ toż powtore przelutrowáć/ á ná słońcu gorącym wysonowáć/ żeby się wytrybowáłá. Tá Kámień w nyrkách.
Kámieniu w nyrkách bárzo służy/ bo go krszy tym. Krzyżom
Boleniu krzyżow/ y wszytkiego grzbietá. y Páćierzom
Paćierzá. Vpłáwom białym.
Vplawom białym. Ciekączkom/ y Morzysku z nich.
Ciekączkom/ y
Morzysku z nich pochodzącym. Kiszkom zránionym.
Kiszkom wewnątrz zránionym iest dowodnym lekárstwem/ piiąc iey po pięći ábo sześći łyżek ćiepło ráno y ná noc káżdego dniá. Oczom czerwonosć płynieniu.
Oczu czerwonośći/ y płynieniu/ o czym przedtym się też námieniło. Tákże Oczom ćiemnym.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 293
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Balneum maris moczyć/ toż powtóre przelutrować/ a na słońcu gorącym wysonować/ żeby się wytrybowała. Ta Kamień w nyrkach.
Kamieniu w nyrkach barzo służy/ bo go krszy tym. Krzyżom
Boleniu krzyżów/ i wszytkiego grzbieta. i Pacierzom
Pacierza. Upławom białym.
Uplawom białym. Ciekączkom/ i Morzysku z nich.
Ciekączkom/ i
Morzysku z nich pochodzącym. Kiszkom zranionym.
Kiszkom wewnątrz zranionym jest dowodnym lekarstwem/ pijąc jej po pięci abo sześci łyżek ciepło rano i na noc każdego dnia. Oczom czerwoność płynieniu.
Oczu czerwoności/ i płynieniu/ o czym przedtym się też namieniło. Także Oczom ciemnym.
Oczom ciemnym po kropi abo trzy w
Balneum maris moczyć/ toż powtore przelutrowáć/ á ná słońcu gorącym wysonowáć/ żeby się wytrybowáłá. Tá Kámień w nyrkách.
Kámieniu w nyrkách bárzo służy/ bo go krszy tym. Krzyżom
Boleniu krzyżow/ y wszytkiego grzbietá. y Páćierzom
Paćierzá. Vpłáwom białym.
Vplawom białym. Ciekączkom/ y Morzysku z nich.
Ciekączkom/ y
Morzysku z nich pochodzącym. Kiszkom zránionym.
Kiszkom wewnątrz zránionym iest dowodnym lekárstwem/ piiąc iey po pięći ábo sześći łyżek ćiepło ráno y ná noc káżdego dniá. Oczom czerwonosć płynieniu.
Oczu czerwonośći/ y płynieniu/ o czym przedtym się też námieniło. Tákże Oczom ćiemnym.
Oczom ćiemnym po kropi ábo trzy w
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 293
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
cukru do nich przyłożywszy/ tłuką/ i chowają. Ten Sadziec Z. Kunegundy trank/ Rozdział 83.
Wszytkim pomienionym niedostatkom/ i chorobom/ jest użyteczny/ którym samo ziele/ abo i wodka jego. Z osobliwości należy Zawrotu.
Zawrotu głowy/ rano i na noc popuł kasztanu biorąc. Spadkom
Spadkom z głowy. Ciekączkom.
Ciekączkom/ często go przez dzień używając/ tak wiele każdym razem/ jako włoski orzech/ abo kasztanowy. Rozsądek.
Mylą się/ którzy Srebrnik chcą mieć z rodzajem drugim Rzepiku. Ale barziej ci którzy go Millefolium, to jest/ Krwawnikiem mianowali. Nie tak od podobieństwa liścia i kwiatu swego łsniącego/ jako od
cukru do nich przyłożywszy/ tłuką/ y chowáią. Ten Sadźiec S. Kunegundy trank/ Rozdźiał 83.
Wszytkim pomienionym niedostátkom/ y chorobom/ iest vżyteczny/ ktorym sámo źiele/ ábo y wodká iego. Z osobliwośći należy Záwrotu.
Zawrotu głowy/ ráno y ná noc popuł kásztanu biorąc. Spadkom
Spadkom z głowy. Ciekączkom.
Ciekączkom/ często go przez dźień vżywáiąc/ ták wiele káżdym rázem/ iáko włoski orzech/ ábo kásztanowy. Rozsądek.
Mylą się/ ktorzy Srebrnik chcą mieć z rodzáiem drugim Rzepiku. Ale bárźiey ći ktorzy go Millefolium, to iest/ Krwawnikiem miánowáli. Nie ták od podobieństwá liśćia y kwiátu swego łsniącego/ iáko od
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 294
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nich przyłożywszy/ tłuką/ i chowają. Ten Sadziec Z. Kunegundy trank/ Rozdział 83.
Wszytkim pomienionym niedostatkom/ i chorobom/ jest użyteczny/ którym samo ziele/ abo i wodka jego. Z osobliwości należy Zawrotu.
Zawrotu głowy/ rano i na noc popuł kasztanu biorąc. Spadkom
Spadkom z głowy. Ciekączkom.
Ciekączkom/ często go przez dzień używając/ tak wiele każdym razem/ jako włoski orzech/ abo kasztanowy. Rozsądek.
Mylą się/ którzy Srebrnik chcą mieć z rodzajem drugim Rzepiku. Ale barziej ci którzy go Millefolium, to jest/ Krwawnikiem mianowali. Nie tak od podobieństwa liścia i kwiatu swego łsniącego/ jako od znamienitych skutków
nich przyłożywszy/ tłuką/ y chowáią. Ten Sadźiec S. Kunegundy trank/ Rozdźiał 83.
Wszytkim pomienionym niedostátkom/ y chorobom/ iest vżyteczny/ ktorym sámo źiele/ ábo y wodká iego. Z osobliwośći należy Záwrotu.
Zawrotu głowy/ ráno y ná noc popuł kásztanu biorąc. Spadkom
Spadkom z głowy. Ciekączkom.
Ciekączkom/ często go przez dźień vżywáiąc/ ták wiele káżdym rázem/ iáko włoski orzech/ ábo kásztanowy. Rozsądek.
Mylą się/ ktorzy Srebrnik chcą mieć z rodzáiem drugim Rzepiku. Ale bárźiey ći ktorzy go Millefolium, to iest/ Krwawnikiem miánowáli. Nie ták od podobieństwá liśćia y kwiátu swego łsniącego/ iáko od známienitych skutkow
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 294
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
zastanawia/ proch z korzenia po kwincie na raz z czerwonym winem cirpkim/ biorąc naczczo. A gdzieby gorączka przytym by była z wodą Item. Probatum.
Na tęż ciekączkę doświadczone lekarstwo nad inne/ korzeń Pięciorników w słodkim mleku świeżym warz/ a każdego dnia raz i cztery po dobrym trunku ciepło pić daj. Ciekączkom innym.
Inne też ciekączki zawściąga/ soku tego ziela po sześciu abo siedmiu łyżek ciepło każdego dnia pijąc. Abo prochu kwintę z samego ziela z winem dając. Mokrzeniu krwią.
Mokrzeniu krwią/ weźmi ziela tego ze cztery garści/ warz w wodzie do połowice/ przecedź i mocno wyżmi/ przydać cukru białego łotów ośmnaście/
zástánawia/ proch z korzenia po kwinćie ná raz z czerwonym winem ćirpkim/ biorąc náczczo. A gdźieby gorączká przytym by bjłá z wodą Item. Probatum.
Ná tęż ćiekączkę doświadczone lekárstwo nád inne/ korzeń Pięćiornikow w słodkim mleku świeżym warz/ á káżdego dniá raz y cztery po dobrym trunku ćiepło pić day. Ciekączkom innym.
Inne też ćiekączki záwśćiąga/ soku tego źiela po sześćiu ábo śiedmiu łyżek ćiepło káżdego dniá piiąc. Abo prochu kwintę z sámego źiela z winem dáiąc. Mokrzeniu krwią.
Mokrzeniu krwią/ weźmi źiela tego ze cztery gárśći/ warz w wodźie do połowice/ przecedź y mocno wyżmi/ przydáć cukru białego łotow ośmnaśćie/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 297
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Fistuły w stolcu.
Fistuły w stolcu leczy/ (Dios.) ziele w otccie warząc/ a plastrując. Gdzieby się też jaka bolączka otworzyła/ wodą warzonego ziela wymywać/ a korzenie toż warzone zwierzchu plastrować. (Dios. Krostom.
Krosty strupiate z ciała spądza. Czerwonce.
Czerwoną ciekączkę. Także i Ciekączkom innym.
Inne biegunki zastanawia proch korzenia tego ziela z czerwonym winem po kwincie go na raz biorąc. Abo w tymże winie warzone/ naczczo i na noc po miernym trunku używając. Dios. Wrzodom jadowitym francowatym.
Wrzody złe/ jadowite/ francowate/ usta i twarz roziadające i psujące/ korzenie ich warząc do trzeciej
Fistuły w stolcu.
Fistuły w stolcu leczy/ (Dios.) źiele w otcćie wárząc/ á plástruiąc. Gdźieby się też iáka bolączká otworzyłá/ wodą wárzonego źiela wymywáć/ á korzenie toż wárzone zwierzchu plástrowáć. (Dios. Krostom.
Krosty strupiáte z ćiáłá spądza. Czerwonce.
Czerwoną ćiekączkę. Tákże y Ciekączkom innym.
Ine biegunki zástánawia proch korzenia tego ziela z czerwonym winem po kwinćie go ná raz biorąc. Abo w tymże winie wárzone/ náczczo y ná noc po miernym trunku vżywáiąc. Dios. Wrzodom iádowitym fráncowátym.
Wrzody złe/ iádowite/ fráncowáte/ vstá y twarz roziádáiące y psuiące/ korzenie ich wárząc do trzećiey
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 299
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Pęcherzu się zamnażać. Żyły suche i wszystkie członki posila. Księgi Pierwsze. Upławom białogłowskim.
Od Szlaku i: paraliżu zachowywa. Macicy wilgotnej
Także od innych chorób ciężkich/ które z flusów pochodzą. Płodne czynj.
Ciekączki wszelakie zawściąga. Także Nerwom.
Upławy białe paniom. Paraliżu broni.
Macicy wilgotnej barzo służy wysuszając. Ciekączkom.
Do płodu niepłodne/ czyni sposobne. Rozsądek.
Do tych piętnastu rodzajów Pięciorniku/ przykladają niektórzy Zankiel/ przeto że też pięć listów niesie. Drudzy ziele Poziomkowe/ które także pięć listków ma na jednej stopce/ miedzy nie poczytają/ ale nieprzystojnie/ ani właśnie. Trzeci nagorzej i nasprosniej/ którzy Pępawę/ albo Kurze
Pęchyrzu się zámnażáć. Zyły suche y wszystkie członki pośila. Kśięgi Pierwsze. Vpławom białogłowskim.
Od Szláku y: páráliżu záchowywa. Máćicy wilgotnej
Tákże od innych chorob ćięszkich/ ktore z flusow pochodzą. Płodne czynj.
Ciekączki wszelákie záwśćiąga. Tákże Nerwom.
Vpławy biáłe pániom. Páráliżu broni.
Máćicy wilgotney bárzo służy wysuszáiąc. Ciekączkom.
Do płodu niepłodne/ czyni sposobne. Rozsądek.
Do tych piętnastu rodzáiow Pięćiorniku/ przykládáią niektorzy Zánkiel/ przeto że też pięć listow nieśie. Drudzy źiele Poźiomkowe/ ktore tákże pięć listkow ma ná iedney stopce/ miedzy nie poczytáią/ ale nieprzystoynie/ áni własnie. Trzeći nagorzey y nasprosniey/ ktorzy Pępáwę/ álbo Kurze
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 301
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
