i wziąwszy wiadomość że był Filozofem kazał go zaraz wolno puścić.
Gdy go zwano do Króla Aleksandra/ niechciał iść. A gdy mu grożono śmiercią/ jeśliby nie szedł: tak na to rzekł: I w tymby nic wielkiego Król nie pokazał: gdyż to lada kto uczynić może/ nawet i biedne chrobactwo Kantarypes i Falangium. Człowieka z świata zgładzić i zdrowie mu odjąć/ nie jest to rzecz wielka/ bo to i robak/ i ziołko Cicuta, sprawić może: Więtszaby była/ gdyby kto zmarłemu żywot mógł przywrócić. Swobodny człowiek/ ani na wielkie stany/ ani się na śmierć nie ogląda/ jako uczynił Diogenes
y wźiąwszy wiádomość że był Filozofem kazał go záraz wolno puśćić.
Gdy go zwano do Krolá Alexándrá/ niechćiał iść. A gdy mu grożono śmierćią/ iesliby nie szedł: ták ná to rzekł: Y w tymby nic wielkiego Krol nie pokazał: gdyż to ládá kto vcżynić może/ náwet y biedne chrobáctwo Kántháripes y Phalangium. Człowieká z świátá zgłádźić y zdrowie mu odiąć/ nie iest to rzecż wielka/ bo to y robak/ y źiołko Cicuta, spráwić może: Więtszaby byłá/ gdyby kto zmárłemu żywot mogł przywroćić. Swobodny cżłowiek/ áni na wielkie stany/ áni się ná śmierć nie ogląda/ iáko vcżynił Diogenes
Skrót tekstu: BudnyBPow
Strona: 30
Tytuł:
Krotkich a wezłowatych powieści [...] księgi IIII
Autor:
Bieniasz Budny
Drukarnia:
Piotr Blastus Kmita
Miejsce wydania:
Lubcz
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Tematyka:
filozofia, historia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1614
Data wydania (nie wcześniej niż):
1614
Data wydania (nie później niż):
1614
.
Używamy pospolicie tego olejku/ z wierzchu mażąc/ do chorób zimnych i zaziębienia/ bo im jest nie wymownym ratunkiem/ i wielkiej a skrytej w skutkach tajemności/ a ile pierwszy/ przeto też nad inne droższy. Płynieniu nasieniu Męskiemu.
Płynienie przyrodzonego nasienia Mężczyznom zastanawia/ Nyrki nim namazując. Glistom.
Glisty i inne chrobactwo z żywota wypędza/ kropie albo dwie z winem go pijąc.
Owa wielom i rozmaitym niedostatkom w ciele/ a zwłaszcza z zimnych przyczyn jest barzo użyteczny. (Enon:) O Lawendzie/ Rozdział 11.
LAwenda Podobna jest Spikanardzie/ jeno że listu węższego i krótszego/ do tego cieńszego/ mając kwiateczki blado błękitne/
.
Vżywamy pospolićie tego oleyku/ z wierzchu máżąc/ do chorob źimnych y záźiębienia/ bo im iest nie wymownym rátunkiem/ y wielkiey á skrytey w skutkách táiemnośći/ á ile pierwszy/ przeto też nád ine droższy. Płjnieniu naśieniu Męskiemu.
Płynienie przyrodzonego náśienia Mężczyznom zástanawia/ Nyrki nim námázuiąc. Glistom.
Glisty y ine chrobáctwo z żywotá wypędza/ kropie álbo dwie z winem go piiąc.
Owa wielom y rozmáitym niedostátkom w ciele/ á zwłasczá z źimnych przyczyn iest bárzo vżyteczny. (Enon:) O Láwendźie/ Rozdźiał 11.
LAwendá Podobna iest Spikánárdźie/ ieno że listu węższego y krotszego/ do tego ćienszego/ máiąc kwiateczki bládo błękitne/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 31
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
.
Korzeń w uściech żuchany. Głowy boleniu.
Bolenie głowy układa/ także go żuchając albo i Sok w nozdrza puszczając. Oddechom.
Oddechy i Sklepy w mózgu.
Sklepy w mózgu zatkane/ otwiera i wychędaża. Przeto Paraliżowi.
Paraliżem naruszonym/ albo do niego skłonnym/ jest barzo użytecznym używaniem. Chrobactwu w głowie.
Chrobactwo w mózgu zalągłe/ zapachem swym morzy i wywodzi. Wszom.
Wszy w głowie zabija i wytraca. (Turn.) Sercu smętnemu
Serce smętne/ żuchając go/ uwesela/ i w uściech długo trzymając/ a podczas połykając. Cuchnieniu z gar.
Komuby zgorzelina/ jako spalony ścierw: abo kiedy na mękach kogo
.
Korzeń w vściech żuchány. Głowy boleniu.
Bolenie głowy vkłáda/ tákże go żucháiąc álbo y Sok w nozdrzá pusczáiąc. Oddechom.
Oddechy y Sklepy w mozgu.
Sklepy w mozgu zátkáne/ otwiera y wychędaża. Przeto Páráliżowi.
Páráliżem náruszonym/ álbo do niego skłonnym/ iest bárzo vżytecznym vżywániem. Chrobáctwu w głowie.
Chrobáctwo w mozgu zálągłe/ zapáchem swym morzy y wywodźi. Wszom.
Wszy w głowie zábiia y wytráca. (Turn.) Sercu smętnemu
Serce smętne/ żucháiąc go/ vwesela/ y w vśćiech długo trzymáiąc/ á podczás połykáiąc. Cuchnieniu z gár.
Komuby zgorzeliná/ iáko spalony śćierw: ábo kiedy ná mękách kogo
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 87
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ jako się podczas przytrafia/ albo za jaką inną przyczyną: Wziąć korzenia Dzięgielowego/ Chrzanu/ obojga zarówno/ i utłuc to co namielej/ a po dobrej łyżce tego/ przez cztery poranki/ porządnie z winem ciepłym dać pić na czczo/ ze cztery godziny przed obiadem: wypędzi bądź węże/ bądź inne jakiekolwiek jadowite chrobactwo i gadzinę/ usty albo stolcy. Łożysku
Łożysko pozostałe. I Zaśniatu
Zaśniat wywodzi/ dawszy go pół łota białejgłowie z winem ciepło pić. Morowemu powietrzu.
Tenże proch jest wielkim ratunkiem i lekarstwem/ tym którzyby morowego powietrza zachwycili/ by go tylko im z razu po zachwyceniu z trunkiem wina łot był dany.
/ iáko sie podczás przytráfia/ álbo zá iáką iną przyczyną: Wźiąc korzeniá Dźięgielowego/ Chrzanu/ oboygá zárowno/ y vtłuc to co namieley/ á po dobrey łyszce teg^o^/ przez cztery poránki/ porządnie z winem ćiepłym dáć pić ná czczo/ ze cztyry godźiny przed obiádem: wypędźi bądź węże/ bądź ine iákiekolwiek iádowite chrobáctwo y gádźinę/ vsty álbo stolcy. Lożysku
Łożysko pozostáłe. Y Záśniatu
Záśniat wywodźi/ dawszy go poł łotá białeygłowie z winem ćiepło pić. Morowemu powietrzu.
Tenże proch iest wielkim rátunkiem y lekárstwem/ tym ktorzyby moroweg^o^ powietrza záchwyćili/ by go tylko im z rázu po záchwyceniu z trunkiem winá łot był dány.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 91
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
wywodzą. Chropowatości ciała.
Ciało chropowate/ śmlade/ gładkie/ i białe czyni. Planom.
Plany i zmazy wszelakie ściera. Znakom z Ospie.
Znaki na twarzy pozostałe z Ośpie. Także z innych krost wyrownywa i szlachci/ często je tąż wodą z ziela tego warzonego myjąc. W uszu czerw.
W uszach chrobactwo zalągłe gubi ciepłą parę w nie puszczając z warzonego nasienia. Dziecinnem strachom/ pokusom/ zarom/ ynem straszl.
Powiadają/ że to ziele/ albo korzeń jego na szjice dzieciom zawieszony/ od strachów/ pokus/ snów straszliwych/ i czarów je zachowuje. Konfekt. Kamień.
Konfekt barzo kosztowny/ i w wielu
wywodzą. Chropowátośći ćiáłá.
Ciáło chropowáte/ śmláde/ głádkie/ y białe czyni. Plánom.
Plány y zmázy wszelákie śćiera. Znákom z Ospie.
Znáki ná twarzy pozostáłe z Ośpie. Tákże z inych krost wyrownywa y śláchći/ często ie tąż wodą z źiela tego wárzonego myiąc. W vszu czerw.
W vszách chrobáctwo zálągłe gubi ćiepłą párę w nie pusczáiąc z wárzonego naśienia. Dźiećinnem stráchom/ pokusom/ zárom/ ynem strászl.
Powiádáią/ że to źiele/ álbo korzeń iego ná szyice dźiećiom záwieszony/ od stráchow/ pokus/ snow strászliwych/ y czárow ie záchowuie. Konfekt. Kámień.
Konfekt bárzo kosztowny/ y w wielu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 145
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Fiołkowego/ cztery łyżki albo łoty. Rozpuścić na wolnym ogniu Terpentynę/ Wosk z Olejkiem Fiołkowego korzenia/ potym popioły wmieszać/ i Gałban w winie rozpuszczony. To mięszać/ aż ochłodnie/ i plastować ciepło na Wolą/ i na twarde Gruczoły zołzowate. Zołzom. Wolom. Gruczołom twardym. Chrobactwu/ które psuje winne latoro
Chrobactwo/ które winne latorośli obiada/ albo kwiat/ także gronka młode/ zatraca/ podkurzając je tym Sokiem. Dymienicom twardym.
Dymienice twarde zmiękcza i goi/ wziąwszy Gałbanu/ Żywice Sosnowej/ Wosku/ Liścia Biełunowego/ Wieprzowego sadła świeżego bez soli. To spuścić przy węglistym ogniu/ wespół z Biełunowym liściem utłuczonym a mięszać/
Fiołkowego/ cztery łyszki álbo łoty. Rospuśćić ná wolnym ogniu Terpentynę/ Wosk z Oleykiem Fiołkowego korzeniá/ potym popioły wmieszáć/ y Gáłban w winie rospusczony. To mięszáć/ áż ochłodnie/ y plastowáć ćiepło ná Wolą/ y ná twárde Gruczoły zołzowáte. Zołzom. Wolom. Gruczołom twárdjm. Chrobáctwu/ ktore psuie winne látoro
Chrobáctwo/ ktore winne látorośli obiada/ álbo kwiát/ tákże gronká młode/ zátráca/ podkurzáiąc ie tym Sokiem. Dymienicom twárdym.
Dymienice twárde zmiękcza y goi/ wźiąwszy Gáłbanu/ Zywice Sosnowey/ Wosku/ Liśćia Biełunoweg^o^/ Wieprzowego sádłá świeżego bez soli. To spuśćić przy węglistym ogniu/ wespoł z Biełunowym liśćiem vtłuczonym á mięszáć/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 213
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
zwłaszcza Pępek tym nacierać. (Plat:) Toż czyni sam Amoniak/ z winnym octem utarty. Dzieciom.
Dzieciom/ którym przez usta niemoże się nic dać/ Armoniaku w soku Piołynkowym i Rdestowym/ a z octem utrzeć/ i to na żywotek/ zwłaszcza na Pępek/ ciepło przykładać/ czyni stołeczki/ i chrobactwo morząc z nich wywodzi. (Plat:)
Z Mirrą Amoniak utarty/ a plastrem przykładany/ wrzody plugawe wychędaża i goi. (Abugieryg.) Toż też Mięsu dziwiemu.
Mięso dziwe w ranach/ albo we wrzodach trawi/ a dobrym wypełniwa. Tenże Oczom pły.
Oczy płynące wysusza/ w wodzie rozpuszczony/
zwłasczá Pępek tym náćieráć. (Plat:) Toż czyni sam Ammoniak/ z winnym octem vtárty. Dźiećiom.
Dźiećiom/ ktorym przez vstá niemoże sie nic dáć/ Armoniaku w soku Piołynkowym y Rdestowym/ á z octem vtrzeć/ y to ná żywotek/ zwłasczá ná Pępek/ ćiepło przykłádáć/ czyni stołeczki/ y chrobáctwo morząc z nich wywodźi. (Plat:)
Z Mirrhą Ammoniak vtárty/ á plastrem przykłádány/ wrzody plugáwe wychędaża y goi. (Abugierig.) Toż też Mięsu dźiwiemu.
Mięso dźiwe w ránách/ álbo we wrzodách trawi/ á dobrym wypełniwa. Tenże Oczom pły.
Oczy płynące wysusza/ w wodźie rozpusczony/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 222
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Rrzepik w winie/ abo w wodzie a rano i na noc po dobrym trunku pijąc/ toż czyni. Ukąszonych/ człowieka
Ukąszonym od człowieka. Od węża. Od psa wściekłęgo wielkim i doświadczonym jest lekarstwem/ po pułtory kwinty prochu jego z winem białym dobrym pijąc. Węża. Psa wściekłego. Czerwiu zalęgłemu w stolcowej kiszce
Chrobactwo/ abo czerw w stolcowej kiszce załągłe/ morzy i wypędza: to ziele warząc w wodzie do połowice wywrzenia/ a rano i na noc po dobrym trunku ciepło używając/ i miejsce to wymywając w zadku. Gdzie by też głębiej w tejże stolcowej kiszce były/ tedy tą juchą szprycować abo klisterować. Kancer wrzód leczy
Rrzepik w winie/ ábo w wodźie á ráno y ná noc po dobrym trunku piiąc/ toż czyni. Vkąszonych/ człowieká
Vkąszonym od człowieká. Od wężá. Od psá wśćiekłęgo wielkim y doświádczonym iest lekárstwem/ po pułtory kwinty prochu iego z winem białym dobrym piiąc. Wężá. Psá wśćiekłego. Czerwiu zálęgłemu w stolcowey kiszce
Chrobáctwo/ ábo czerw w stolcowey kiszce záłągłe/ morzy y wypędza: to źiele wárząc w wodźie do połowice wywrzenia/ á ráno y ná noc po dobrym trunku ciepło vżywáiąc/ y mieysce to wymywáiąc w zádku. Gdźie by też głębiey w teyże stolcowey kiszce były/ tedy tą iuchą szprycowáć ábo klisterowáć. Káncer wrzod leczy
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 275
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
