utłukszy po ćwierci łota/ albo po pułtory na raz/ z białym winem pić dają. Item.
Proch znamienity przeciwko morowemu powietrzu. Wziąć korzenia Kozłku który Driawnikiem zowiemy/ Masztyki wybornej po dwu łotu/ Glinki Ormiańskiej/ Ziemie albo Glinki pieczętowanej/ Kwiatu Muszkatowego/ Biedrzeńcu białego/ Korzenia Kokoryczki/ Kurzego ziela/ Omanu/ Czartowego ziobra/ Miarzu albo Mistrzowniku/ Wężowniku/ albo Diabliku/ Dypianu białego/ tych wszystkich korzenia wziąć/ i drobno posiekawszy/ z inemi rzeczami miałko utłuczonemi pomieszać/ i w naczyniu drzewianym/ zwierzchu ośmolonym/ albo w skórzanych woreczkach pilnie chować. Tego prochu po ćwierci łota/ z Driakwią Wenecką przednią albo z Mitrydajum/
vtłukszy po ćwierci łotá/ álbo po pułtory ná raz/ z białym winem pić dáią. Item.
Proch známienity przećiwko morowemu powietrzu. Wźiąć korzenia Kozłku ktory Dryawnikiem zowiemy/ Másztyki wyborney po dwu łotu/ Glinki Ormiáńskiey/ Ziemie álbo Glinki pieczętowáney/ Kwiatu Muszkatowego/ Biedrzeńcu białego/ Korzenia Kokoryczki/ Kurzego źiela/ Omanu/ Czártowego źiobra/ Miarzu álbo Mistrzowniku/ Wężowniku/ albo Diabliku/ Dipianu białego/ tych wszystkich korzenia wźiąc/ y drobno pośiekawszy/ z inemi rzeczámi miáłko vtłuczonemi pomieszáć/ y w naczyniu drzewiánym/ zwierzchu osmolonym/ álbo w skorzánych woreczkách pilnie chowáć. Tego prochu po ćwierći łotá/ z Dryakwią Wenecką przednią álbo z Mitrydaium/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 52
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
albo żelaza jakiekolwiek/ igły/ noże/ gwoździe/ brzytwy/ i inne rzeczy przez czary i sprawy szatańskie/ co się niemało tego trafiało/ i jeszcze przygadza/ nietylko w cudzych krainach/ ale i unas. Tedy trunek przeciwko takowymwomitom może i być uczyniony: Wziąć liścia Dzięgielu ogródnego/ i dzikiego/ Czartowego ziobra liścia/ Dzwonków Matki Bożej/ Barwinku po garzci/ Zanklu/ Skalnej Rzasy/ albo czerwonych włosków P. Mar. zajęczego uszka/ Bylice po pół garzci/ Cukru białego ośm łotów/ Włosków Matki Bożej żółtych abo złotych/ wody studziennej chędogiej pół garnca/ Wina dobrego kwartę: To wszystko co nadrobniej pokrajać/ i
álbo żelázá iákiekolwiek/ igły/ noże/ gwoźdźie/ brzytwy/ y ine rzeczy przez czáry y spráwy szátáńskie/ co sie niemáło te^o^ tráfiáło/ y iescze przygadza/ nietylko w cudzych kráinách/ ále y vnas. Tedy trunek przećiwko tákowymwomitom może y być vczyniony: Wźiąć liśćia Dźięgielu ogrodnego/ y dźikieg^o^/ Czártowego źiobrá liśćia/ Dzwonkow Mátki Bożey/ Bárwinku po garzći/ Zánklu/ Skálney Rzásy/ álbo czerwonych włoskow P. Már. záięczego vszká/ Bylice po poł garzći/ Cukru białeg^o^ ośm łotow/ Włoskow Mátki Bożey żołtych ábo złotych/ wody studźienney chędogiey poł gárnca/ Winá dobrego kwartę: To wszystko co nadrobniey pokráiáć/ y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 90
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Dios: Macer) Nyrkom i Lędźwiom
W Nyrkach i w Lędźwiach boleści z zimna pochodzące uśmierza/ tąż maścią namazując. (Emilius.) Węże i inne bestie z domu wygania.
Węże/ i inne jadowite bestie/ dym i kurzawa z tego korzenia po domu czyniona/ wypędza. Albo: Wziąć korzenia tego/ Czartowego Lania/ Galbanu/ Czarnuchy/ Jeleniego rogu/ Izopu/ Siarki/ Wiprzyńcowego korzenia po równej części. To wszystko co namielej utłuc/ winnym octem mocnym rozczynić/ a kołaczki/ albo Trociszki porobić/ i po jednemu na żarzyste węgle kładąc/ kurzawę po tych miejscach czyniąc/ gdzieby się takowe bestie przechowywały. (Floren
Dios: Macer) Nyrkom y Lędźwiom
W Nyrkách y w Lędźwiách boleśći z źimná pochodzące vśmierza/ tąż máśćią námázuiąc. (Emilius.) Węże y inne bestyie z domu wygania.
Węże/ y ine iádowite bestyie/ dym y kurzáwá z tego korzeniá po domu czyniona/ wypądza. Albo: Wźiąć korzeniá tego/ Czartoweg^o^ Lania/ Gálbanu/ Czárnuchy/ Ieleniego rogu/ Izopu/ Siarki/ Wiprzyńcoweg^o^ korzeniá po rowney częśći. To wszystko co namieley vtłuc/ winnym octem mocnym rozczynić/ á kołaczki/ álbo Troćiszki porobić/ y po iednemu ná żarzyste węgle kłádąc/ kurzáwę po tych miejscách czyniąc/ gdźieby sie tákowe bestye przechowywáły. (Floren
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 160
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
go być skutków podlejszych/ i zapachu smrodliwego. Zaczym się też stąd pokaże/ że nie jest sokiem Cyrenajskim/ jako Garcius ab horto i inni udają. Księgi Pierwsze. Czartowe Lajno albo Gówno/ Rozdział 56.
Asa faerida. Laser. Sylphium foetidum. Succus Medicus. Succus Syriacus. Teufels Dreck. Stinckend Laser. Czartowego łajna ziele/ podobne wszystkim kształtem zielu Cyrenajskiego Soku. Aczkolwiek o kształcie jego żaden z ziołopisów/ tak starych/ jako poślednich/ nie pisał: jednak z słów Dioskorydowych domyślić się możemy/ że temu właśnie podobne/ z którego Sok Cyrenajski pochodzi. Gdzie w Rozdziale o Cyrenajskim Soku pisząc/ tak mówi: Z Medyej/
go bydź skutkow podleyszych/ y zapachu smrodliwego. Záczym sie też stąd pokaże/ że nie iest sokiem Cyrenáyskim/ iáko Garcius ab horto y inni vdáią. Kśięgi Pierwsze. Czártowe Layno álbo Gowno/ Rozdźiał 56.
Asa faerida. Laser. Sylphium foetidum. Succus Medicus. Succus Syriacus. Teufels Dreck. Stinckend Laser. Czártowego łayná źiele/ podobne wszystkim kształtem źielu Cyrenayskiego Soku. Aczkolwiek o kształćie iego żaden z źiołopisow/ ták stárych/ iáko poślednich/ nie pisał: iednák z słow Dioskorydowych domyślić sie możemy/ że temu właśnie podobne/ z ktorego Sok Cyrenáyski pochodźi. Gdźie w Rozdźiale o Cyrenáyskim Soku pisząc/ ták mowi: Z Medyey/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 192
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
wszystkim pacierzu/ w plecach boleniu/ Armoniak z Olejkiem Bobkowym/ i z Kleszczowym/ albo z Rucianym zaczyniony/ a tym dwakroć każdego dnia nacierany układa.
Tenże Armoniak z Olejkiem Kopru ogródnego z jedną częścią sadła Lisiego zaczyniony/ toż czyni. Miesięczną chorobę Paniam wzbudza i wywodzi/ wziąwszy Armoniaku dwie części/ Gałbanu/ Czartowego Lajna/ po części jednej. To pomieszawszy/ z ognia dym niech w otwór łona lejkiem bierze. Zielnik D. Symona Syrenniusa/ Miesięcznej. Item.
Armoniaku/ Gałbanu/ Serapinu/ a Driakwie przedniej zarówno pomieszawszy/ z tego czopek utoczyć/ a w otwór łona wprawić/ doświadczone lekarstwo. Ciężkiemu rodzeniu.
Ciężkiemu rodzeniu
wszystkim paćierzu/ w plecách boleniu/ Armoniak z Oleykiem Bobkowym/ y z Klesczowym/ álbo z Rućiánym záczyniony/ á tym dwákroć káżdego dniá náćierány vkłáda.
Tenże Armoniak z Oleykiem Kopru ogrodneg^o^ z iedną częśćią sádłá Liśiego záczyniony/ toż czyni. Miesięczną chorobę Pániam wzbudza y wywodźi/ wźiąwszy Armoniaku dwie części/ Gáłbanu/ Czártoweg^o^ Layná/ po częśći iedney. To pomięszawszy/ z ogniá dym niech w otwor łoná liykiem bierze. Zielnik D. Symoná Syrenniusá/ Mieśięczney. Item.
Armoniaku/ Gałbanu/ Serapinu/ á Dryákwie przedniey zárowno pomięszawszy/ z tego czopek vtoczyć/ á w otwor łoná wpráwić/ doświadczone lekárstwo. Ciężkiemu rodzeniu.
Cięszkiemu rodzeniu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 221
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
czasów tylko jeden do używania Lekarskiego przychodzi. Pierwszy i napospolitszy korzonków ma wiele/ długich/ cienkich/ ryszawych/ i rozpierzchłych: które gwoździków kramnych zapach mają/ dla którego Gariofillata od Łacinników jest nazwana/ jakoby po naszemu rzekł Gwoździkowate ziele: wszakże korzeń sam na palec mały wzmiąsz/ w połowicy przycięty/ jako korzeń Czartowego Żebra/ wewnątrz rumienny/ od tego pochodzą na stopkach obwisłych trzy wespół podobne Poziemkowemu liściu/ przy głębszym karbowane/ zaś dwa mniejsze na tejże stopce poniżej: Także na jednej szypułce po piąci listeczków ciemnozielone/ wełniste/ jako Rzepikowe. Rosczki ma na pułtora łokcia/ cienkie odnożyste/ także jako liście kosmatowełniste/ oble kolankowate
czásow tylko ieden do vżywánia Lekárskiego przychodźi. Pierwszy y napospolitszy korzonkow ma wiele/ długich/ ćienkich/ ryszáwych/ y rospierzchłych: ktore gwoźdźikow kramnych zapách máią/ dla ktorego Gárjophillatá od Láćinnikow iest názwána/ iákoby po nászemu rzekł Gwoźdźikowáte źiele: wszákże korzeń sam ná pálec máły wzmiąsz/ w połowicy przyćięty/ iáko korzeń Czártowego Ziebrá/ wewnątrz rumienny/ od tego pochodzą ná stopkách obwisłych trzy wespoł podobne Poźiemkowemu liśćiu/ przy głębszym kárbowáne/ záś dwá mnieysze ná teyże stopce poniżey: Tákże ná iedney szypułce po piąći listeczkow ćiemnoźielone/ wełniste/ iáko Rzepikowe. Rosczki ma ná pułtorá łokćiá/ ćienkie odnożyste/ tákże iáko liśćie kosmátowełniste/ oble kolankowáte
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 267
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
się rany nie zawrą dostatecznie/ które się barzo rychło po takowym trunku goją. Item.
Item, Rany wszelakie goi/ wziąć Rzepiku sześć garści/ Zanklu/ Pienięźniku/ Płucniku/ abo Majowej Miodunki po trzy garści/ Płonnego języka wołowego/ Potoczniku/ kwiecia z Głogu/ Powoju wonnego/ liścia Lankowego/ abo Konwaliowego/ Czartowego żebra/ świniego Mleczu/ abo podróżniku polnego co i Mniszą Główką drudzy zowią/ Biedrzeńcowego ziela bez korzenia/ Benedyktu z korzeniem/ po dwu garści/ liścia Kopytnikowego/ kwiatu Lipowego drzewa/ krwawniku/ po pułtory garści/ posiekać drobno/ i z Alembika nalawszy kwart z dziesięć wody chędogiej dystylować/ której tylko wziąć pięć kwart
się rány nie záwrą dostátecznie/ ktore się bárzo rychło po tákowym trunku goią. Item.
Item, Rány wszelákie goi/ wźiąć Rzepiku sześć gárści/ Zánklu/ Pienięźniku/ Płucniku/ ábo Máiowey Miodunki po trzy gárśći/ Płonnego ięzyká wołowego/ Potoczniku/ kwiećia z Głogu/ Powoiu wonnego/ liśćia Lankowego/ ábo Konwáliowego/ Czártowego źiebrá/ świniego Mleczu/ ábo podrożniku polnego co y Mniszą Głowką drudzy zowią/ Biedrzeńcowego źiela bez korzenia/ Benediktu z korzeniem/ po dwu gárśći/ liśćia Kopytnikowego/ kwiátu Lipowego drzewá/ krwawniku/ po pułtory gárśći/ pośiekáć drobno/ y z Alembiká nálawszy kwart z dźieśięć wody chędogiey distylowáć/ ktorey tylko wźiąć pięć kwart
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 276
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i dla innych potrzeb/ tym spobem jako z innymi zioła/ o czym się już przed tym wielekroć powiedziało. A nietylko z samym Przywrotem/ ale i innych rzeczy może do tego przywziąć. Jako wziąć suchego liścia Przywrotu cztery garści/ Zanklu/ Jemioły Brzozowej z liściem/ Muscu kwiatu błękitnego/ po dwu garści/ Czartowego żebra/ skorek z rózgi polnej Roże/ Koziejstopki/ po pułtory garści/ skorek z korzenia polnej Roże/ liścia Kokoryczki/ Rzepiku/ Miarzowego liścia/ Goiruty liścia/ którą Grekowie Phelanadrium zowią/ my Goirutą, Rheubarbarum wodne/ Szanty białej/ po garści/ korzenia Podbiału szerokiego cztery łoty/ korzenia wodnej Trzciny trzy łoty.
y dla innych potrzeb/ tym spobem iáko z innymi źioły/ o czym się iuż przed tym wielekroć powiedźiáło. A nietylko z sámym Przywrotem/ ále y innych rzeczy może do tego przywźiąć. Iáko wźiąć suchego liśćia Przywrotu cztery gárśći/ Zánklu/ Iemioły Brzozowey z liśćiem/ Muscu kwiátu błękitnego/ po dwu gárśći/ Czártowego źiebrá/ skorek z rozgi polney Roże/ Koźieystopki/ po pułtory gárśći/ skorek z korzenia polney Roże/ liśćia Kokoryczki/ Rzepiku/ Miarzowego liśćia/ Goiruty liśćia/ ktorą Grekowie Phelanadrium zowią/ my Goirutą, Rheubarbarum wodne/ Szánty białey/ po gárśći/ korzenia Podbiału szerokiego cztery łoty/ korzenia wodney Trzćiny trzy łoty.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 329
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nabijania mianowanych rur: prochu dobrego części 12 saletry części 3 siarki część 1 węgla część 1 Słucz wszystko z gruba i krop gorzałką albo olejem lnianym. ROZDZIAŁ IV O NIEKTÓRY INSZY KOMPOZYCYJEJ MATERII
Materia dla nabicia wyżej mianowanych rur: Prochu dzielnego, przesianego części 124 siarki lutrowany części 12 saletry przesiany części 24 węgla przesianego części 18 czartowego łajna albo assae foetidae części 2 arszeniku część 1 vitreolum tłuczonego część 1 gryżpanu część 1 proszku żelaznego część 1 Wszystkie te rzeczy pokrop gorzałką i będzie dobra materia, ale trzeba miszać dobrze.
Insza materia dla nabijania rur: Prochu dzielnego części 22 pokostu w ziarnkach części 2 saletry przesiany części 6 czartowego łajna części 2 prochu czerwonego
nabijania mianowanych rur: prochu dobrego części 12 saletry części 3 siarki część 1 węgla część 1 Słucz wszystko z gruba i krop gorzałką albo olejem lnianym. ROZDZIAŁ IV O NIEKTÓRY INSZY KOMPOZYCYJEJ MATERYI
Materyja dla nabicia wyżej mianowanych rur: Prochu dzielnego, przesianego części 124 siarki lutrowany części 12 saletry przesiany części 24 węgla przesianego części 18 czartowego łajna albo assae foetidae części 2 arszeniku część 1 vitreolum tłuczonego część 1 gryżpanu część 1 proszku żelaznego część 1 Wszystkie te rzeczy pokrop gorzałką i będzie dobra materyja, ale trzeba miszać dobrze.
Insza materyja dla nabijania rur: Prochu dzielnego części 22 pokostu w ziarnkach części 2 saletry przesiany części 6 czartowego łajna części 2 prochu czerwonego
Skrót tekstu: AquaPrax
Strona: 380
Tytuł:
Praxis ręczna działa
Autor:
Andrzej Dell'Aqua
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
wojskowość
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
między 1624 a 1639
Data wydania (nie wcześniej niż):
1624
Data wydania (nie później niż):
1639
Tekst uwspółcześniony:
tak
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Tadeusz Nowak
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Wrocław
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1969
24 węgla przesianego części 18 czartowego łajna albo assae foetidae części 2 arszeniku część 1 vitreolum tłuczonego część 1 gryżpanu część 1 proszku żelaznego część 1 Wszystkie te rzeczy pokrop gorzałką i będzie dobra materia, ale trzeba miszać dobrze.
Insza materia dla nabijania rur: Prochu dzielnego części 22 pokostu w ziarnkach części 2 saletry przesiany części 6 czartowego łajna części 2 prochu czerwonego części 3 terpentyny części 3 Zmiszaj wszystko pospołu i będzie dobra.
Insza materia, leniwa, dla nabijania wyżej mianowanych rur. Saletry tłuczony z gruba części 9 prochu dzielnego przesianego części 7 siarki tłuczony i przesiany części 6 pokostu w ziarnkach tłuczonego i sianego części 2 węgla laskowego części 4 I wszystkie te
24 węgla przesianego części 18 czartowego łajna albo assae foetidae części 2 arszeniku część 1 vitreolum tłuczonego część 1 gryżpanu część 1 proszku żelaznego część 1 Wszystkie te rzeczy pokrop gorzałką i będzie dobra materyja, ale trzeba miszać dobrze.
Insza materyja dla nabijania rur: Prochu dzielnego części 22 pokostu w ziarnkach części 2 saletry przesiany części 6 czartowego łajna części 2 prochu czerwonego części 3 terpentyny części 3 Zmiszaj wszystko pospołu i będzie dobra.
Insza materyja, leniwa, dla nabijania wyżej mianowanych rur. Saletry tłuczony z gruba części 9 prochu dzielnego przesianego części 7 siarki tłuczony i przesiany części 6 pokostu w ziarnkach tłuczonego i sianego części 2 węgla laskowego części 4 I wszystkie te
Skrót tekstu: AquaPrax
Strona: 380
Tytuł:
Praxis ręczna działa
Autor:
Andrzej Dell'Aqua
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
wojskowość
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
między 1624 a 1639
Data wydania (nie wcześniej niż):
1624
Data wydania (nie później niż):
1639
Tekst uwspółcześniony:
tak
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Tadeusz Nowak
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Wrocław
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1969
