powietrzem, lub subtelniejszą od powietrza materią są napełnione. Toż samo Kartezjusz utrzymuje, który twierdzi jeszcze, że żadne miejsce, wcale czcze być nie może. Newton i Newtończykowie tę czczość (vacuum) w rzeczach Materialnych przypuszczają, i różnemi jej dowodzą racjami. w rzeczach Materialnych.
126. Najprzód albowiem bez tych małych czczości (sine poris vacuis) żadne rzeczy materialnych ruszanie się być nie może. Ażeby bowiem rzecz jaka z miejsca swego na inne ruszyła się, musiałaby wszystkie inne materialne w ciąż położone rzeczy poruszyć; naprzykład, abym rękę do góry podniósł, musiałbym wszystką materią wzruszyć, która między moją ręką i gwiazdy
powietrzem, lub subtelnieyszą od powietrza materyą są napełnione. Toż samo Kartezyusz utrzymuie, który twierdzi ieszcze, że żadne mieysce, wcale czcze bydź nie może. Newton y Newtończykowie tę czczość (vacuum) w rzeczach Materyalnych przypuszczaią, y różnemi iey dowodzą racyami. w rzeczach Materyalnych.
126. Nayprzod albowiem bez tych małych czczości (sine poris vacuis) żadne rzeczy materyalnych ruszanie się bydź nie może. Ażeby bowiem rzecz iaka z mieysca swego na inne ruszyła się, musiałaby wszystkie inne materyalne w ciąż położone rzeczy poruszyć; naprzykład, abym rękę do gory podniosł, musiałbym wszystką materyą wzruszyć, ktora między moią ręką y gwiazdy
Skrót tekstu: ChróśSFizyka
Strona: 137
Tytuł:
Fizyka doświadczeniami potwierdzona
Autor:
Samuel Chróścikowski
Drukarnia:
Drukarnia Scholarum Piarum J.K.Mci i Rzeczypospolitej
Miejsce wydania:
Warszawa
Region:
Mazowsze
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1764
Data wydania (nie wcześniej niż):
1764
Data wydania (nie później niż):
1764
miarą wzięty z wodą, większą od niej ma ciężkość; podobnie złoto jest cięższe od srebra; i toż samo masz rozumieć o innych Materialnych rzeczach, z sobą co do ciężkości porównanych, a pod jedną miarą czyli kupą wziętych. Gdyby zaś Merkuriusz, woda, złoto, i srebro, równie pełne były, i żadnych czczości nie miały, równieby ciężkie być musiały. Ponieważ pod równą kupą, tyleby Merkuriusz miał materyj, co woda, złoto, i srebro; a przeto ciężkość, która jest zawsze proporcjonalna materyj ilkości, w nich wszystkich równaby być musiała. Bez przypuszczenia tedy czczości w rzeczach Materialnych nie można naznaczyć przyczyny, dla
miarą wzięty z wodą, większą od niey ma ciężkość; podobnie złoto iest cięższe od srebra; y toż samo masz rozumieć o innych Materyalnych rzeczach, z sobą co do ciężkości porownanych, a pod iedną miarą czyli kupą wziętych. Gdyby zaś Merkuryusz, woda, złoto, y srebro, rownie pełne były, y żadnych czczości nie miały, rownieby ciężkie bydź musiały. Ponieważ pod rowną kupą, tyleby Merkuryusz miał materyi, co woda, złoto, y srebro; á przeto ciężkość, która iest zawsze proporcyonalna materyi ilkości, w nich wszystkich rownaby bydź musiała. Bez przypuszczenia tedy czczości w rzeczach Materyalnych nie można naznaczyć przyczyny, dla
Skrót tekstu: ChróśSFizyka
Strona: 139
Tytuł:
Fizyka doświadczeniami potwierdzona
Autor:
Samuel Chróścikowski
Drukarnia:
Drukarnia Scholarum Piarum J.K.Mci i Rzeczypospolitej
Miejsce wydania:
Warszawa
Region:
Mazowsze
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1764
Data wydania (nie wcześniej niż):
1764
Data wydania (nie później niż):
1764
niepodobna; bo jakaś najsubtelniejsza początkowa i najpierwsza materia być musi: albo koniecznie masz przyznać, że między gałkowatemi, najsubtelniejszej a ciekłej materyj, partykułami znajdujące się dziurki są wcale czcze, czyli już żadnej innej subtelniejszej materyj w sobie nie mają. o Czczości.
134. Opuszczam inne argumenta, któremi Newtończykowie, tych małych czczości po rzeczach materialnych, i po samym powietrzu rozrzuconych (Vacuum disseminatum) dowodzić zwykli: jako to, że kula z armaty wystrzelona, na długość swego diametru od niej odleciawszy, jużby połowę swojej szybkości i impetu utraciła, gdyby po powietrzu wszędzie pełnym, i żadnych czczości nie mającym lecieć miała. Ze i Płanety niebieskie
niepodobna; bo iakaś naysubtelnieysza początkowa y naypierwsza materya bydź musi: albo koniecznie masz przyznać, że między gałkowatemi, naysubtelnieyszey á ciekłey materyi, partykułami znayduiące się dziurki są wcale czcze, czyli iuż żadney inney subtelnieyszey materyi w sobie nie maią. o Czczości.
134. Opuszczam inne argumenta, któremi Newtończykowie, tych małych czczości po rzeczach materyalnych, y po samym powietrzu rozrzuconych (Vacuum disseminatum) dowodzić zwykli: iako to, że kula z armaty wystrzelona, na długość swego dyametru od niey odleciawszy, iużby połowę swoiey szybkości y impetu utraciła, gdyby po powietrzu wszędzie pełnym, y żadnych czczości nie maiącym lecieć miała. Ze y Płanety niebieskie
Skrót tekstu: ChróśSFizyka
Strona: 144
Tytuł:
Fizyka doświadczeniami potwierdzona
Autor:
Samuel Chróścikowski
Drukarnia:
Drukarnia Scholarum Piarum J.K.Mci i Rzeczypospolitej
Miejsce wydania:
Warszawa
Region:
Mazowsze
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1764
Data wydania (nie wcześniej niż):
1764
Data wydania (nie później niż):
1764
który powietrze z niczego stworzył, może je w tym pokoju zniszczyć, i jako wszystkie rzeczy w ruszaniu lub spoczynku konserwuje, tak i ściany tego pokoju w swoim miejscu i spoczynku utrzymać może; i żadnej w tym przeciwności nie masz. Lecz stąd wniesiesz tylko, że czcze miejsce być może. Aktualne zaś jesteśtwo przynajmniej małych czczości po rzeczach materialnych od samej natury rozrzuconych (Vacuum disseminatum), wyżej położone racje pokazują. o Ciężkości rzeczy ROZDZIAŁ VI. O Ciężkości rzeczy Materialnych.
136. WSzystkie materialne rzeczy są w sobie ciężkie, i żadnej z nich nie znajdziesz, któraby wcale lekka nazwać się nie mogła. Mowiemy wprawdzie, że pióro albo
który powietrze z niczego stworzył, może ie w tym pokoiu zniszczyć, y iako wszystkie rzeczy w ruszaniu lub spoczynku konserwuie, tak y ściany tego pokoiu w swoim mieyscu y spoczynku utrzymać może; y żadney w tym przeciwności nie masz. Lecz ztąd wniesiesz tylko, że czcze mieysce bydź może. Aktualne zaś iestestwo przynaymniey małych czczości po rzeczach materyalnych od samey natury rozrzuconych (Vacuum disseminatum), wyżey położone racye pokazuią. o Ciężkości rzeczy ROZDZIAŁ VI. O Ciężkości rzeczy Materyalnych.
136. WSzystkie materyalne rzeczy są w sobie ciężkie, y żadney z nich nie znaydziesz, któraby wcale lekka nazwać się nie mogła. Mowiemy wprawdzie, że pioro albo
Skrót tekstu: ChróśSFizyka
Strona: 146
Tytuł:
Fizyka doświadczeniami potwierdzona
Autor:
Samuel Chróścikowski
Drukarnia:
Drukarnia Scholarum Piarum J.K.Mci i Rzeczypospolitej
Miejsce wydania:
Warszawa
Region:
Mazowsze
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
fizyka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1764
Data wydania (nie wcześniej niż):
1764
Data wydania (nie później niż):
1764
