bywało w częstym/ a mało nie w pospolitym używaniu/ dla wychędożenia Mózgu z Slamowatości flegmistych/ żuchając i mastykując: co się też wyższej namieniło. (Dios.) (Egnieta,) (Serap.) Item.
Toż czyni warząc go z Figami suchymi w occie/ abo w słodkim winie/ i stąd Gargaryzmy czyniąc/ a w uściech go ciepło długo trzymając. Kaduku.
Przeciwko Padającej niemocy/ zwłaszcza w dziatkach/ jest ratunkiem/ na szjice im go wieszając/ żeby zawsze na gołym ciele był. Także go woniać dobrze. (Macer.) Item.
Toż też i starszym w leciech od dzieci/ w tymże
bywáło w częstym/ á máło nie w pospolitym vżywániu/ dla wychędożenia Mozgu z Slámowátośći flegmistych/ żucháiąc y mástykuiąc: co sie też wysszey námieniło. (Dios.) (Egnieta,) (Serap.) Item.
Toż czyni wárząc go z Figámi suchymi w ocćie/ ábo w słodkim winie/ y stąd Gárgáryzmy czyniąc/ á w vśćiech go ćiepło długo trzymáiąc. Káduku.
Przećiwko Padáiącey niemocy/ zwłásczá w dźiátkách/ iest rátunkiem/ ná szyice im go wieszáiąc/ żeby záwsze ná gołym ćiele był. Tákże go woniáć dobrze. (Macer.) Item.
Toż też y stárszym w lećiech od dźieći/ w tymże
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 159
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nacieplej i nadłużej trzymać w uściech: a gdy się nabiorą usta/ Slozu pełne flegmistego wyplwać/ i znowu toż uczynić/ często powtarzając. Księgi Pierwsze. Język powietrzem naruszony Języku spuchłemu.
Spuchnienie języka: Piretrum z fiołkowym korzeniem a Gorczycą białą/ po równej części wziąwszy w winie warzyć/ a tym usta często płokać/ gargaryzmy czynić/ i w nich co nadłużej i nacieplej trzymać. Toż czyni w occie warzony. Korzeń także sam żuchany/ dobry. Item. Połgłown: bólu.
Połgłowne bole ukałda i uskramia/ wziąwszy tego korzenia/ Gnidoszowego nasienia/ Pieprzu/ Masztyki zarówno/ miałko utłuc/ i z mięsiwością Rozynków/ a z woskiem
naćiepley y nadłużey trzymáć w vśćiech: á gdy sie nábiorą vstá/ Slozu pełne flegmistego wyplwáć/ y znowu toż vczynić/ często powtarzáiąc. Kśięgi Pierwsze. Ięzyk powietrzem náruszony Ięzyku spuchłemu.
Spuchnienie ięzyká: Piretrum z fiołkowym korzeniem á Gorczycą białą/ po rowney częśći wźiąwszy w winie wárzyć/ á tym vstá często płokáć/ gárgárizmy czynić/ y w nich co nadłużey y naćiepley trzymáć. Toż czyni w ocćie wárzony. Korzeń tákże sam żuchány/ dobry. Item. Połgłown: bolu.
Połgłowne bole vkáłda y vskramia/ wźiąwszy tego korzeniá/ Gnidoszowego naśienia/ Pieprzu/ Másztyki zárowno/ miáłko vtłuc/ y z mięsiwośćią Rozynkow/ á z woskiem
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 160
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ w pitym go miedzie rozpuściwszy/ abo w polewce Rozynków warzonych/ tym często a ciepło gargarysmy czyniąc. (Dios.) Języczek w garle utwierdza.
Komuby języczek abo czopek w garle czesto spadał/ ten sok utwierdza go/ z miodem pomazując. Języczka zapaleniu.
Tegoż języczka zapalenie leczy/ płocząc nim i gargaryzmy czyniąc. (Gale:) Liszajom suchym
Liszaje suche świeżo wyrzucone/ tenże Sok w occie roztarty spądza/ namazując je. Wnętrzn: owrzedziałym.
Wnętrznościom okrostawiałym i owrzedziałym/ barzo jest użyteczny/ dając go z miodem pić. (Aben Mesua,) Pijawkom w garle:
Pijawki komuby się/ za nieobyczajnym
/ w pitym go miedźie rozpuśćiwszy/ ábo w polewce Rozynkow wárzonych/ tym często á ćiepło gárgárismy czyniąc. (Dios.) Ięzyczek w gárle vtwierdza.
Komuby ięzyczek ábo czopek w gárle czesto spadał/ ten sok vtwierdza go/ z miodem pomázuiąc. Ięzyczká zápaleniu.
Tegoż ięzyczká zápalenie leczy/ płocząc nim y gárgáryzmy czyniąc. (Gale:) Liszáiom suchym
Liszáie suche świeżo wyrzucone/ tenże Sok w ocćie roztárty spądza/ námázuiąc ie. Wnętrzn: owrzedźiałym.
Wnętrznośćiom okrostáwiáłym y owrzedźiáłym/ bárzo iest vżyteczny/ dáiąc go z miodem pić. (Aben Mesua,) Piiawkom w gárle:
Piiawki komuby sie/ zá nieobyczáynym
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 190
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
inym także chorobom zimnym/ flegmistym/ gdziebykolwiek dolegliwości czyniły/ tam nią mazać/ i nacierać. Żyłom piętym.
Nerwy/ albo suche żyły oziębłe/ i szlamowatościami flegmistemi ogarnione/ i obciążone/ rozgrzewa i boleści w nich rozpędza. Paraliżemnaruszonem
Szlakiem/ albo Paraliżem naruszonym/ jest znamienitym ratunkiem/ tą maścią maząc/ Gargaryzmy z tym Sokiem czyniąc. Albo go połtory kwinty z Rutą ogródną/ w winie pić dając (Tabe.) Ślinogorzu.
Wrzód w garle/ który Ślinogorzem zowią/ leczy: wziąć tegoż Soku kwintę/ Fiołkowego korzenia miałko utartego łot. Oboje w kok stoczyć/ a po kęsu tego pod językiem tedy i owędy trzymać
inym tákże chorobom źimnym/ flágmistym/ gdźiebykolwiek dolegliwośći czyniły/ tám nią mázáć/ y nácieráć. Zyłom piętym.
Nerwy/ álbo suche żyły oźiębłe/ y szlamowátośćiámi flágmistemi ogárnione/ y obćiążone/ rozgrzewa y boleśći w nich rospądza. Páráliżemnáruszonem
Szlákiem/ álbo Páráliżem náruszonym/ iest známienitym rátunkiem/ tą máśćią máząc/ Gárgáryzmy z tym Sokiem czyniąc. Albo go połtory kwinty z Rutą ogrodną/ w winie pić dáiąc (Tabe.) Slinogorzu.
Wrzod w gárle/ ktory Slinogorzem zowią/ leczy: wźiąć tegoż Soku kwintę/ Fiołkowego korzeniá miáłko vtártego łot. Oboie w kok stoczyć/ á po kęsu tego pod ięzykiem tedy y owędy trzymáć
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 194
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ a po trunku ciepło na czczo i na noc pijąc. (Tabe.) W uścich w siedzeniu/ na członkach wstydliwych ranj leczy:
Rany/ i zawrzedziałości/ tak w uściech/ jako w stolcu/ i na członkach wstydliwych goi/ warząc go w czerwonym winie/ a tym ciepło i często usta płocząc/ Gargaryzmy czyniąc/ i inne członki obrażone wymywając. (Tabe.)
In summa/ gdzie potrzeba spajać/ zawściągać/ posilać/ goić/ tego ziela bezpiecznie możem używać/ jako Kostywału/ albo Żywokostu. Rozsądek.
Niektórzy ten Słoneczny obrót Sklepią/ albo Panakiem Sklepionym mienią/ i chcą mieć: ale jako słusznie/ każdy baczyć
/ á po trunku ćiepło ná czczo y ná noc piiąc. (Tabe.) W vśćich w śiedzeniu/ ná członkách wstydliwych ránj leczy:
Rány/ y záwrzedźiáłośći/ ták w vśćiech/ iáko w stolcu/ y ná członkách wstydliwych goi/ wárząc go w czerwonym winie/ á tym ćiepło y często vstá płocząc/ Gárgáryzmy czyniąc/ y ine członki obráżone wymywáiąc. (Tabe.)
In summa/ gdźie potrzebá spaiáć/ záwśćiągáć/ pośiláć/ goić/ tego źiela bespiecznie możem vżywác/ iáko Kostywału/ álbo Zywokostu. Rozsądek.
Niektorzy ten Słoneczny obrot Sklepią/ álbo Pánákiem Sklepionym mienią/ y chcą mieć: ále iáko słusznie/ káżdy baczyć
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 237
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
leczy/ puszczając go w nią po kropce/ abo po dwu. Wodka Głowienkowa. Aqua stilla brunellae. Brain abo ustam zakażonym. Francowatym.
Ustom zakażonym w gorączkach abo w ciężkich chorobach/ które drudzy Brain zową. Także ustom z france zakażonym/ żranionym/ zagniłym/ jest wielkim ratunkiem/ ciepło nią płocząc/ i gargaryzmy czyniąc. Zawrzedziałościom wnętrznym.
Gdzieby też z ranienia jakie i zawrzedziałości/ wewnętrznościach były/ tedy do trunku jest przynależąca. Wzwierzchownych także ranach/ dobrze jej trunkiem używać. Skazie i zawrzedziałym ustom.
Wchodzi użytecznie do tych lekarstw które bywają gotowane przeciwko szkodzie Brain/ i skazie na języku/ w uściech/ i w gardle
leczy/ pusczáiąc go w nię po kropce/ ábo po dwu. Wodká Głowienkowa. Aqua stilla brunellae. Bráin ábo vstam zákáżonym. Fráncowátym.
Vstom zákáżonym w gorączkách ábo w ćiężkich chorobách/ ktore drudzy Bráin zową. Tákże vstom z fránce zákáżonym/ żránionym/ zágniłym/ iest wielkim rátunkiem/ ciepło nią płocząc/ y gárgáryzmy czyniąc. Záwrzedźiáłośćiom wnętrznym.
Gdźieby też z ránienia iákie y záwrzedźiáłośći/ wewnętrznośćiách były/ tedy do trunku iest przynależąca. Wzwierzchownych tákże ránach/ dobrze iey trunkiem vżywać. Skáźie y záwrzedźiáłym vstom.
Wchodźi vżytecznie do tych lekarstw ktore bywáią gotowáne przećiwko szkodźie Bráin/ y skáźie ná ięzyku/ w vśćiech/ y w gárdle
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 263
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
tercianie.
W trzeciacce/ i W czwartaczcę jest osobliwym lekarstwem. Kwartannie. Ślezionie nabrzmiałej.
Ślezionę zamuloną/ i nabrzmiałą/ otwiera i leczy. Ustom zepsowanym.
Ustom zawrzedziałym. Zranionym.
Rany i dziury w gardle Francowate leczy. Gnilcu.
Gnilcu/ i Dziąsłom opadającym jest wielkim lekarstem/ często a gęsto ciepło płocząc/ gargaryzmy/ abo charkanie z niej czyniąc. Co potężniej wszystko czyni/ szóstą część Rożanego miodku do niej przydawszy. Dziąsłom. Szkole Brainu.
Dziatkom małym języka/ dziąsły wszystkich usteczek zepsowanie. To jest szkole/ abo radniej szkodę i Brain leczy: nią często płocząc a wycierając. Wino Rzepikowe. Vinum Eupatorites.
Rzepikowe wino acz
tercianie.
W trzećiacce/ y W czwartácce iest osobliwym lekárstwem. Quartannie. Sleźionie nábrzmiáłey.
Sleźionę zámuloną/ y nábrzmiáłą/ otwiera y leczy. Vstom zepsowánym.
Vstom záwrzedźiáłym. Zránionym.
Rány y dźiury w gárdle Fráncowáte leczy. Gnilcu.
Gnilcu/ y Dźiąsłom opadáiącym iest wielkim lekárstem/ często á gęsto ćiepło płocząc/ gárgárjzmy/ ábo chárkánie z niey czyniąc. Co potężniey wszystko czyni/ szostą część Rożánego miodku do niey przydawszy. Dźiąsłom. Szkole Bráinu.
Dźiatkom máłym ięzyká/ dźiąsły wszystkich vsteczek zepsowánie. To iest szkole/ ábo rádniey szkodę y Bráin leczy: nią często płocząc á wyćieráiąc. Wino Rzepikowe. Vinum Eupatorites.
Rzepikowe wino ácz
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 279
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
a z Rożanym octem uwierciany albo utarty/ i na dłonie i podeszwy chłodno przykładany. Doświadczone lekarstwo w rozpalaniu głowy. Gnilcu.
Gnilec w uściech leczy. Ranom i dziuram w gardle.
W gardle rany i dziurj szkodliwe goi w winie ostrym/ albo w wodzie warząc/ a tym często usta wymywając/ i charkanie abo Gargaryzmy ciepło odprawując. Zębom boleniu.
Zęby bolejące i chwirocące w swych żuchwiach leczy/ umacnia i utwierdza z octem warzony. Języczku w gardle gnijącemu.
Języczek abo czopek w gardle gnijący goi/ w winie ostrym i cirpkim go warzyć/ a co na lepiej w uściech trzymać/ i gargaryzmy często czynić. Dzięgnę.
Dzięgnie jest
á z Rożánym octem vwierćiány álbo vtárty/ y ná dłonie y podeszwy chłodno przykłádány. Doświádczone lekárstwo w rospalániu głowy. Gnilcu.
Gnilec w vśćiech leczy. Ránom y dźiuram w gárdle.
W gárdle rány y dźiurj szkodliwe goi w winie ostrym/ álbo w wodźie warząc/ á tym często vstá wymywáiąc/ y chárkánie ábo Gargáryzmy ćiepło odpráwuiąc. Zębom boleniu.
Zęby boleiące y chwirocące w swych żuchwiách leczy/ vmacnia y vtwierdza z octem wárzony. Ięzyczku w gárdle gniiącemu.
Ięzyczek ábo czopek w gárdle gniiący goi/ w winie ostrym y ćirpkim go wárzyć/ á co na lepiey w vśćiech trzymáć/ y gárgáryzmy często czynić. Dźięgnę.
Dźięgnie iest
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 291
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
często usta wymywając/ i charkanie abo Gargaryzmy ciepło odprawując. Zębom boleniu.
Zęby bolejące i chwirocące w swych żuchwiach leczy/ umacnia i utwierdza z octem warzony. Języczku w gardle gnijącemu.
Języczek abo czopek w gardle gnijący goi/ w winie ostrym i cirpkim go warzyć/ a co na lepiej w uściech trzymać/ i gargaryzmy często czynić. Dzięgnę.
Dzięgnie jest osobliwym i pewnymra ratunkiem/ wziąwszy z korzeniem do tego liścia i korzenia Pozimkowego po garści/ a w winie na poły z wodą do połowice warzyć/ i tą juchą wycierając płokać często. Toż też Zielnik D. Simona Syreniusa/ Kile i zawrzedziałości francowatej.
Kiłę i szkodliwe
często vstá wymywáiąc/ y chárkánie ábo Gargáryzmy ćiepło odpráwuiąc. Zębom boleniu.
Zęby boleiące y chwirocące w swych żuchwiách leczy/ vmacnia y vtwierdza z octem wárzony. Ięzyczku w gárdle gniiącemu.
Ięzyczek ábo czopek w gárdle gniiący goi/ w winie ostrym y ćirpkim go wárzyć/ á co na lepiey w vśćiech trzymáć/ y gárgáryzmy często czynić. Dźięgnę.
Dźięgnie iest osobliwym y pewnymrá rátunkiem/ wźiąwszy z korzeniem do teg^o^ liśćia y korzenia Poźimkowego po garśći/ á w winie ná poły z wodą do połowice wárzyć/ y tą iuchą wyćieráiąc płokáć często. Toż też Zielnik D. Simona Syreniusá/ Kile y záwrzedźiáłośći fráncowátey.
Kiłę y szkodliwe
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 291
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Zębom bolejącym.
Zębów boleści uśmierza/ i osłabiałość ich utwierdza. Dzięgnie.
Dzięgnę/ i Gnilcu.
Gnilec w uściech goi. Języczka. ociekłości
Języczku spadłemu/ i ociekłemu/ jest doświadczonym ratunkiem/ warząc go w occie/ Liczniku trochę/ i Hałunu przydawszy/ i często ciepło wycierając/ płocząc/ i charkanie/ abo gargaryzmy czyniąc. Wrzodom wilgotnym.
Wrzody wilgotne/ bez wszelakiego sczmienia i kąsania wysusza. Toku krwie z nosa zbytniemu.
Toku zbytniej kwie z nosa zawściąga/ w soku tego ziela chusteczkę/ albo bawełny trochę obmaczawszy/ na czoło chłodno pzykładając. Oczom płynącym.
Oczy łzami zalewające i płynące wysusza/ tymże sposobem/ chusteczkę w
Zębom boleiącym.
Zębow boleśći vśmierza/ y osłábiáłość ich vtwierdza. Dźięgnie.
Dźięgnę/ y Gnilcu.
Gnilec w vśćiech goi. Ięzyczká. oćiekłośći
Ięzyczku spádłemu/ y oćiekłemu/ iest doświádczonym rátunkiem/ wárząc go w ocćie/ Liczniku trochę/ y Háłunu przydawszy/ y często ćiepło wyćieráiąc/ płocząc/ y chárkánie/ ábo gárgáryzmy czyniąc. Wrzodom wilgotnym.
Wrzody wilgotne/ bez wszelákiego sczmienia y kąsánia wysusza. Toku krwie z nosá zbytniemu.
Toku zbytniey kwie z nosá záwśćiąga/ w soku tego źiela chusteczkę/ álbo báwełny trochę obmáczawszy/ ná czoło chłodno pzykłádáiąc. Oczom płynącym.
Oczy łzámi zálewáiące y płynące wysusza/ tymże sposobem/ chusteczkę w
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 293
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
