pozwalają, aby cudze zwiedzili kraje. I owszem, rzecz prawie niepodobna, aby kto wszystkie części ziemi, morza, Państwa, królestwa, Prowincje, lubo najciekawszy nogami zmierzył, okiem zlustrował. Więc inwencja ludzka długim eksperymentem wyuczona taką sporządziła naukę to jest Geografią, która każdemu i w domu własnym zostającemu, nietylko w imaginatywie świat cały ziemny: ale przed oczy czyli to w Mapach, czyli w swerze Geograficznej stawić może. Iż słuszniej, tej umiejętności wiadomy, a niżeli Sokrates mówić może. Ziemianin jestem, i całego świata obywatel. Co samo aby teraźniejsza informacja, dla łatwego i zupełnego każdemu wyrozumienia, dostatecznie wykonać mogła, na 5.
pozwaláią, aby cudze zwiedzili kráie. Y owszem, rzecz prawie niepodobna, áby kto wszystkie części ziemi, morza, Páństwa, krolestwa, Prowincye, lubo nayciekawszy nogami zmierzył, okiem zlustrował. Więc inwencya ludzka długim experymentem wyuczoná taką zporządziła naukę to iest Geografią, ktora każdemu y w domu własnym zostaiącemu, nietylko w imaginatywie świat cały ziemny: ale przed oczy czyli to w Mappach, czyli w swerze Geograficzney stawić może. Iż słuszniey, tey umieiętności wiadomy, á niżeli Sokrátes mowić może. Ziemianin iestem, y całego światá obywatel. Co sámo aby teraźnieysza informacya, dla łatwego y zupełnego każdemu wyrozumienia, dostatecznie wykonać mogła, na 5.
Skrót tekstu: BystrzInfGeogr
Strona: A
Tytuł:
Informacja geograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Drukarnia:
Drukarnia lubelska Societatis Jesu
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
potym i zmysłów czyli to od potraw, czyli napoju, albo lekarstw że duchy ożywiające przytłumione fumami, ożywiać zmysłów nie mogą. Trzecia z oziębienia humorów, i niejako z krzepnienia tych duchów, że komunikować się nie mogąc jak martwe zostawują zmysły.
XXI. Sen zaś: jest to reprezentacja rzeczy jakiej w fantazyj i imaginatywie ludzkiej spiącego człowieka. Sny trojakiej najwięcej pochodzą racyj. Albo z dyspozycyj pryncypalnej Pana Boga. Jakich snów mamy przykłady w Piśmie Bożym. Gen. 20. Abimelecha Króla od cudzołóstwa snem odstraszył, Gen. 31. Labana od zemsty nad Jakobem. Judic. 7. Serca dodało Gedeonowi na wojnę przeciwko nieprzyjacielowi. Matt
potym y zmysłow czyli to od potraw, czyli napoiu, álbo lekárstw że duchy ożywiáiące przytłumione fumami, ożywiáć zmysłow nie mogą. Trzecia z oziębienia humorow, y nieiáko z krzepnienia tych duchow, że kommunikowáć się nie mogąc iák martwe zostáwuią zmysły.
XXI. Sen zaś: iest to reprezentácya rzeczy iákiey w fantazyi y imáginátywie ludzkiey spiącego człowieká. Sny troiákiey naywięcey pochodzą racyi. Albo z dyspozycyi pryncypálney Pana Boga. Jákich snow mamy przykłády w Pismie Bożym. Gen. 20. Abimelecha Krola od cudzołostwa snem odstraszył, Gen. 31. Labana od zemsty nad Jákobem. Judic. 7. Serca dodáło Gedeonowi ná woynę przeciwko nieprzyiacielowi. Matt
Skrót tekstu: BystrzInfAstrol
Strona: 14
Tytuł:
Informacja astrologiczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
astrologia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
Jako je wytłumaczył Józef Partyarcha Podczaszemu i Kuchmistrzowi Faraona: że ten miał być obiesiem, tamten do Królewskiej wrócić się łaski. Wytłumaczył samemu Faraonowi 7. lat urodzaju, a 7. lat głodu. Wyeksplikował Daniel sen Nabuchodonozorowi, że Królestwo miał utracić. etc.
Inne sny pochodzą czasem z iluzyj Diabelskiej, różne poczwary w imaginatywie stawiając, i przez reprenetacje różnych obrazków, czyli od dobrego odciągając, czyli zachęcając do złego. J takie sny jako od Ojca kłamstwa pochodzące wiary żadnej i badania się o ich eksplikacją mieć nie powinny. Trafia się i to, że bies przemieniając się w Anioła światłości, czasem i Świętemi niby aparycjami łudzi imaginatywę ludzką.
Jáko ie wytłumaczył Jozef Partyárcha Podczaszemu y Kuchmistrzowi Faraona: że ten miał być obiesiem, támten do Krolewskiey wrocić się łáski. Wytłumáczył samemu Faráonowi 7. lat urodzáiu, á 7. lat głodu. Wyexplikował Daniel sen Nábuchodonozorowi, że Krolestwo miał utrácić. etc.
Jnne sny pochodzą czasem z illuzyi Diabelskiey, rożne poczwary w imaginátywie stawiaiąc, y przez reprenetácye rożnych obrázkow, czyli od dobrego odciągáiąc, czyli záchęcáiąc do złego. J tákie sny iáko od Oyca kłamstwa pochodzące wiáry żadney y bádánia się o ich explikacyą mieć nie powinny. Trafia się y to, że bies przemieniaiąc się w Aniołá świátłości, czasem y Swiętemi niby appárycyami łudzi imáginátywę ludzką.
Skrót tekstu: BystrzInfAstrol
Strona: 15
Tytuł:
Informacja astrologiczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
astrologia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
niby objawienia, czy są z Pana Boga, nie kmoszek albo Bajaczów; ale ludzi roztropnych Świętych zażywać trzeba: i ich zdaniem nie swoim rządzić widzimi się.
XXII. Najczęściej zaś sny pochodzą z racyj naturalnej. To jest z częstych myśli około jakiej rzeczy, te bowiem species swoje, to jest obrazki siebie zostawując w imaginatywie ludzkiej, to sprawują że przez te obrazki wzbudzią fantazją ludzką do aprehensyj i atencyj na ich reprezentacją. Zbytnie też zakochanie się i upodobanie w jakiej rzeczy, tęż imaginatywę przez species obudza. Ponieważ nic nie masz w sercu, czegoby pierwej niebyło w myśli.
Także praedominium jednego humoru nad drugi: naprzykład cholery
niby obiáwienia, czy są z Pana Boga, nie kmoszek álbo Báiáczow; ále ludzi rostropnych Swiętych zazywáć trzeba: y ich zdániem nie swoim rządzić widzimi się.
XXII. Nayczęściey zaś sny pochodzą z racyi náturalney. To iest z częstych mysli około iákiey rzeczy, te bowiem species swoie, to iest obrazki siebie zostáwuiąc w imaginátywie ludzkiey, to spráwuią że przez te obrazki wzbudzią fantazyą ludzką do apprehensyi y attencyi ná ich reprezentacyą. Zbytnie też zákochanie się y upodobánie w iákiey rzeczy, tęż imaginátywę przez species obudza. Ponieważ nic nie mász w sercu, czegoby pierwey niebyło w myśli.
Także praedominium iednego humoru nád drugi: náprzykład cholery
Skrót tekstu: BystrzInfAstrol
Strona: 15
Tytuł:
Informacja astrologiczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
astrologia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
w malowane po pokojach niedzwiedzie. Dla tego w roku 1494. w Krakowie urodziło się dziecię z szyją i uszami zajęczemi. Tamże w roku 1543. z nogami gęsiemi, z nosem słoniowym: i tym podobne monstra, które rachuje w swojej Fizyce Zahn. Iż na te zwierzęta usilniej zapatrzywszy się brzemienne Matki, i w imaginatywie ich species mając mocno wlepione, w formowaniu ciała ludzkiego, podobnąż wyraziły posturę. Co samo konfirmuje proceder Jakoba, który pstre rozszczki kotnym owieczkom przed oczy stawiał, aby były pstre jagnięta rodziły. Czego wszystkiego trudnaby była racja, gdyby same dusze materialne organizowały sobie ciało, a nie żywot macierzyński.
L. Siódma
w malowane po pokoiách niedzwiedzie. Dla tego w roku 1494. w Krákowie urodziło się dziecie z szyią y uszámi záięczemi. Támże w roku 1543. z nogámi gęsiemi, z nosem słoniowym: y tym podobne monstra, ktore rachuie w swoiey Fizyce Zahn. Jż ná te zwierzęta usilniey zapátrzywszy się brzemienne Matki, y w imaginatywie ich species máiąc mocno wlepione, w formowániu ciałá ludzkiego, podobnąż wyraziły posturę. Co samo konfirmuie proceder Jakoba, ktory pstre rozszczki kotnym owieczkom przed oczy stawiał, áby były pstre iágnięta rodziły. Czego wszystkiego trudnaby byłá racya, gdyby same dusze máteryalne orgánizowały sobie ciáło, á nie żywot mácierzyński.
L. Siodma
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: D3v
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
siebie rodzą w muzgu, które czując dusza ludzka, tychże rzeczy widzianych, słyszanychy innymi zmsłami doświadzczonych, sprawuje poznawanie, i pamiętanie.
LXXVII. Przez zmysł apetytu wewnętrzny nie rozumie się tu łaknienie, która akcja witalna jest własna nutrycyj. Ale rozumie się potencja sprawująca chuci i żądze, albo też awersye, rzeczy w imaginatywie reprezentowanych i poznanych. Bo co zmysł zewnętrzny pojmuje, imaginatywa poznaje, i sądzi za rzecz sobie przyzwoitą i dobrą, do tego i skłonność apetytu wewnętrznego bierze, albo też awersja, jeżeli sądzi rzecz złą i sobie nieprzyzwoitą. Którego apetytu skłonności zowią się Pasje i pamiętności ludzkie: Akty zaś witalne tej potencyj są materialne żądze
siebie rodzą w muzgu, ktore czuiąc dusza ludzka, tychże rzeczy widzianych, słyszanychy innymi zmsłámi doswiadzczonych, sprawuie poznawánie, y pámiętanie.
LXXVII. Przez zmysł appetytu wewnętrzny nie rozumie się tu łáknienie, ktora ákcya witálna iest własna nutrycyi. Ale rozumie się potencya spráwuiąca chuci y żądze, álbo też awersye, rzeczy w imáginatywie reprezentowanych y poznanych. Bo co zmysł zewnętrzny poymuie, imáginatywa poznaie, y sądzi zá rzecz sobie przyzwoitą y dobrą, do tego y skłonność áppetytu wewnętrznego bierze, álbo też awersya, ieżeli sądzi rzecz złą y sobie nieprzyzwoitą. Ktorego áppetytu skłonności zowią się Passye y pámiętności ludzkie: Akty zaś witálne tey potencyi są máteryálne żądze
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: F3
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
, dla dysponowania tak okien, drzwi i schodów, aby wszędzie dochodziło światło. Hidraulik; dla dobycia wody, prowadzenia fontann, kanałów. Grafista; dla odrysowania struktury, co do jej planty, wysokości, i szerokości. Co samo się wnosi z istoty Architektoniki, którą tak opisuje Wolf. Iż jest umiejętność najprzód w imaginatywie wystawienia struktury; z imaginatywy przez abrys przeniesienia jej na kartę; albo też wyfigurowania jej przez modelusz: z karty przeniesienia abrysu na plac naznaczony, według tej proporcyj, jaka jest w odrysowanym, albo wyrobionym modeluszu, i jej wydoskonalenia do myśli i intencyj Fundatora. A że, każdej struktury doskonałość na trzech rzeczach się osadza
, dla dysponowania tak okien, drzwi y schodow, áby wszędzie dochodziło swiatło. Hidraulik; dla dobycia wody, prowadzenia fontan, kanałow. Grafista; dla odrysowania struktury, co do iey planty, wysokości, y szerokości. Co samo się wnosi z istoty Architektoniki, ktorą ták opisuie Wolff. Jż iest umieiętność nayprzod w imaginatywie wystawienia struktury; z imaginatywy przez abrys przeniesienia iey ná kartę; álbo też wyfigurowania iey przez modelusz: z karty przeniesienia abrysu ná plac naznaczony, według tey proporcyi, iaka iest w odrysowanym, álbo wyrobionym modeluszu, y iey wydoskonalenia do myśli y intencyi Fundatora. A że, każdey struktury doskonałość ná trzech rzeczach się osadza
Skrót tekstu: BystrzInfArch
Strona: A
Tytuł:
Informacja architektoniczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
architektura, budownictwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
Architekturę pospolitą mięszkaniu ludzkiemu akomodowaną. Do której należy Pałace, dwory, Klasztory, kamienice, Oficyny, i inne przyzwoite rezydencyj ludzkiej fabryki wydoskonalić. Na Architekturę wojenną. Do której należy fortece zamki zakładać, i miejsca przeciw nieprzyjacielskim inkursyom fortyfikować. INFORMACJA IV O Architekturze Kościelnej.
XXXIV. Ponieważ Architekta funkcja jest, najprzód w imaginatywie wizerunek przyszłej struktury wystawić. Z imaginatywy na kartę przez abrys przenieść. A potym według abrysu na naznaczonym placu samę strukturę wydoskonalić. Zaczym Architekt 1. Powinien jako każdej strukturze tak i kościelnej determinować formę, jakiej ma być figury. 2. Obszerności jej co do długości, szerokości, i wysokości wyznaczyć. 3. Proporcjonalny
Architekturę pospolitą mięszkaniu ludzkiemu akkommodowaną. Do ktorey należy Pałace, dwory, Klasztory, kamienice, Officyny, y inne przyzwoite rezydencyi ludzkiey fabryki wydoskonalić. Ná Architekturę woienną. Do ktorey należy fortece zamki zákładáć, y mieysca przeciw nieprzyiacielskim inkursyom fortyfikować. INFORMACYA IV O Architekturze Kościelney.
XXXIV. Ponieważ Architekta funkcja iest, nayprzod w imaginatywie wizerunek przyszłey struktury wystáwić. Z imaginatywy ná kartę przez abrys przenieść. A potym według abrysu na naznaczonym placu samę strukturę wydoskonalić. Zaczym Architekt 1. Powinien iáko każdey strukturze ták y kościelney determinować formę, iákiey ma być figury. 2. Obszerności iey co do długości, szerokości, y wysokości wyznaczyć. 3. Proporcyonalny
Skrót tekstu: BystrzInfArch
Strona: C4v
Tytuł:
Informacja architektoniczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
architektura, budownictwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
zbyt płaski dla prędszego spadku deszczu i śniegów. Otwarte dachy daleko są trwalsze i do konserwacyj sposobniejsze. Skryte wiele rynien potrzebują, które nawałnością przepełnione przeciekają, i prędko osobliwie pod śniegiem butwieją. O obligacyj Architekta.
LVII. Wiedziawszy Architekt jaka być powinna dyspartycja jakiej struktury, jaki wymiar i proporcja wszystkich części, i w imaginatywie ją wystawiwszy, należy Architektowi tego wszystkiego na karcie dać abrys, o którym się rzekło pod liczbą XXXVII. aż do informacyj V. To jest pierwszą Ichnografią, albo plantę. W której determinować należy długość i szerokość całej struktury. Szerokość ścian tak pryncypalnych jako i wewnętrznych. Szerokość i długość przysionków, sieni, pokojów,
zbyt płaski dla prędszego spadku deszczu y śniegow. Otwarte dachy dáleko są trwalsze y do konserwacyi sposobnieysze. Skryte wiele rynien potrzebuią, ktore nawałnością przepełnione przeciekáią, y prętko osobliwie pod śniegiem butwieią. O obligacyi Architekta.
LVII. Wiedziawszy Architekt iáka być powinna dyspartycya iákiey struktury, iáki wymiar y proporcya wszystkich części, y w imaginatywie ią wystawiwszy, należy Architektowi tego wszystkiego ná karcie dáć ábrys, o ktorym się rzekło pod liczbą XXXVII. aż do informacyi V. To iest pierwszą Ichnografią, álbo plantę. W ktorey determinować należy długość y szerokość całey struktury. Szerokość ścian ták pryncypalnych iáko y wewnętrznych. Szerokość y długość przysionkow, sieni, pokoiow,
Skrót tekstu: BystrzInfArch
Strona: E3v
Tytuł:
Informacja architektoniczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
architektura, budownictwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
Należy dać drugą Ortografią, któraby wysokość struktury, osobliwie facjaty okazała, co do wysokości i szerokości wszystkich jej części. LVII. Do zupełnej powinności Informacyj Architektonicznej, i mnieby należało, według różności struktur, i różnych ich części, dać różne abrysy. Aby podane reguły doskonalej jako w obrazie, w delineacyj, imaginatywie ludzkiej tak siebie, jako i wszystkie struktury reprezentować mogły. Jakoż nie trzebaby mi indukty czynić Cudzoziemskich struktur. Byłoby co wybrać w Polskich strukturach, czyli to świątyniach Pańskich, czyli Pałacach, Dworach, i różnej inwencyj fabrykach; byłoby nawet postronnym krajom co dać na modelusz, a zaszczyt Polski. Atoli dwojaka
Należy dać drugą Orthografią, ktoraby wysokość struktury, osobliwie facyaty okazała, co do wysokości y szerokości wszystkich iey części. LVII. Do zupełney powinności Informacyi Architektoniczney, y mnieby náleżało, według rożności struktur, y rożnych ich części, dáć rożne ábrysy. Aby podane reguły doskonaley iáko w obrazie, w delineacyi, imaginatywie ludzkiey ták siebie, iáko y wszystkie struktury reprezentowáć mogły. Jakoż nie trzebaby mi indukty czynić Cudzoziemskich struktur. Byłoby co wybráć w Polskich strukturach, czyli to swiątyniach Pańskich, czyli Páłacach, Dworach, y rożney inwencyi fabrykach; byłoby náwet postronnym kráiom co dáć ná modelusz, á zaszczyt Polski. Atoli dwoiaka
Skrót tekstu: BystrzInfArch
Strona: E4
Tytuł:
Informacja architektoniczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
architektura, budownictwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
