: która z samych cyrkułów złożona Niebieskich, oraz Niebo Astronomiczne i Ziemię reprezentuje. Mapy zaś są te figury które toż samo reprezentują na płaskiej karcie, co sfery w swojej cyrkumferencyj. A że sfery swoją okrągłością bardziej stosują się do okrągłości Niebios i Ziemi, a niżeli mapy: więc rzeczywiściej cały świat wyrażają, i do imaginatywy i pojęcia bardziej służą a niżeli mapy. Ten jednak defekt mieć muszą iż w swojej szczupłości, dostatecznie tak wyrażać niemogą ziemi, jako mapy. Bo te nietylko uniwersalne, ale i partykularnych Państw, Królestw, Prowincyj się znajdują. W pierwszej tedy informacyj podają się niektóre reguły o wyrozumieniu sfery Geograficznej Astronomicznej i Armillarnej
: ktora z samych cyrkułow złożona Niebieskich, oraz Niebo Astronomiczne y Ziemię reprezentuie. Mappy zaś są te figury ktore toż samo reprezentuią ná płáskiey kárcie, co sfery w swoiey cyrkumferencyi. A że sfery swoią okrągłością bardziey stosuią się do okrągłości Niebios y Ziemi, á niżeli mappy: więc rzeczywiściey cáły świat wyrażáią, y do imaginatywy y poięcia bardziey służą á niżeli mappy. Ten iednak defekt mieć muszą iż w swoiey szczupłości, dostatecznie ták wyrażáć niemogą ziemi, iáko mappy. Bo te nietylko uniwersalne, ále y pártykularnych Państw, Krolestw, Prowincyi się znayduią. W pierwszey tedy informacyi podáią się niektore reguły o wyrozumieniu sfery Geograficzney Astronomiczney y Armillárney
Skrót tekstu: BystrzInfGeogr
Strona: L
Tytuł:
Informacja geograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Drukarnia:
Drukarnia lubelska Societatis Jesu
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
oraz Ziemi. Zaczym poniekąd zamyka w sobie oraz sferę Astronomiczną oraz Geograficzną. Atoli same tylko pryncypalne cyrkuły Nieba i obrotu słońca reprezentuje. Ziemię zaś lubo całą, ale do proporcyj Nieba tak małą, że mało co zniej kto wyczytać może, gdzie jakie Państwa i części pomniejsze ziemi. Przecięż sfera Armillarna do zupełniejszej imaginatywy całego świata bardziej służy, jako podobniejsza jego figura i obraz. REGUŁA I. Ustawia sfery Geograficzną Astronomiczną i Armillarną tak, jak się ma partykularne jakie miejsce względem położenia całego Świata.
Rektyfikacja albo ułożenie tych sfer i akomodowanie partykularnemu jakiemu miejscu na tym zawisło. Aby tak postawić sferę, żeby wszystkie jej części i cyrkuły,
oraz Ziemi. Zaczym poniekąd zámyka w sobie oraz sferę Astronomiczną oraz Geograficzną. Atoli same tylko pryncypalne cyrkuły Nieba y obrotu słońca reprezentuie. Ziemię zaś lubo cáłą, ále do proporcyi Nieba ták małą, że máło co zniey kto wyczytáć może, gdzie iákie Páństwa y części pomnieysze ziemi. Przecięż sfera Armillarna do zupełnieyszey imaginátywy cáłego swiata bardziey służy, iáko podobnieysza iego figura y obraz. REGUŁA I. Ustawia sfery Geograficzną Astronomiczną y Armillarną tak, iák się ma partykularne iakie mieysce względem położenia całego Swiata.
Rektyfikacya álbo ułożenie tych sfer y akkommodowanie partykularnemu iákiemu mieyscu ná tym zawisło. Aby tak postawić sferę, żeby wszystkie iey części y cyrkuły,
Skrót tekstu: BystrzInfGeogr
Strona: L2
Tytuł:
Informacja geograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Drukarnia:
Drukarnia lubelska Societatis Jesu
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
Dywizów Ludwika Wielkiego Króla Francuskiego. 5to ex Symbolis Divinis et Humanis, Pontificum, Imperatorum, Regum, od Jakuba Tipociusza eksplikowanych 6to z Cesara Ripy Kawalera, z Eksplikacją moją i aplikacją do różnych moteryj.
Teraz zacny Czytelniku, obaczywszy gdzie jaki Obraz, jaką imaginację pokazujący, prędko dociec możesz Malarza, Snycerza, konceptu i imaginatywy: albo jeżeli sam Pałace, Ogrody, Szpalery, Biblioteki, Gabinety, chcesz piękną adornować imaginacją, z tej mojej Lekcyj masz informację; abyś odtąd nie kazał malować ściany drzewami, murów obalinami, albo Lanszaftami, kwiatami, ani z kart grackich Tuzami; co prostym przystoi chatom, nie Pałacom, Dworom; ale
Diwizow Ludwika Wielkiego Krola Francuskiego. 5to ex Symbolis Divinis et Humanis, Pontificum, Imperatorum, Regum, od Iákuba Tipociusza explikowanych 6to z Cesara Ripy Kawalera, z Explikacyą moią y applikacyą do rożnych moteryi.
Teráz zacny Czytelniku, obaczywszy gdzie iaki Obraz, iaką imaginacyę pokâzuiący, prędko dociec możesz Malarza, Snycerza, konceptu y imaginatywy: albo ieżeli sam Pałace, Ogrody, Szpalery, Biblioteki, Gabinety, chcesz piękną adornować imaginacyą, z tey moiey Lekcyi masz informacyę; abyś odtąd nie kazáł málowáć ściany drzewami, murow obalinami, álbo Lánszaftami, kwiatami, ani z kárt grackich Tuzámi; co prostym przystoi chatom, nie Pałacom, Dworom; ále
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 1161
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
, to jest gwiazdy które ku biegunowi północemu konieć firmamentu opasują na gradusów 66.2 i pół. W trzeciej kładą konstelacje południowe, które ku biegunowi południowemu, drugi koniec firmamentu opasują na gradusów 66.2 i pół. Przez Konstelacją zaś rozumie się pewna liczba gwiazd, ułożeniem swoim rzecz jaką czyli żyjącą, czyli nie żyjącą wyrażając, według imaginatywy dawnych Astronomów. Konstelacyj Zodiacznych liczy się dwanaście, które się temi wierszami Łacińskiemi wyrażają. Sunt Aries, Tarus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libraq; Scorpius, Arcitenens, Caper. Anphora, Pisces. Polskiemi temi Baran, Byka poprzedza, po Bliźniętach Raki, Lew przed Panną uchodzi, są sześć ciepłe
, to iest gwiazdy ktore ku biegunowi pułnocnemu konieć firmamentu opásuią ná gradusow 66.2 y puł. W trzeciey kładą konstellacye południowe, ktore ku biegunowi południowemu, drugi koniec firmamentu opásuią ná gradusow 66.2 y puł. Przez Konstellacyą zaś rozumie się pewna liczba gwiazd, ułożeniem swoim rzecz iáką czyli żyiącą, czyli nie żyiącą wyrażaiąc, według imaginatywy dawnych Astronomow. Konstellacyi Zodyacznych liczy się dwanaście, ktore się temi wierszami Łacińskiemi wyrażaią. Sunt Aries, Tarus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libraq; Scorpius, Arcitenens, Caper. Anphora, Pisces. Polskiemi temi Baran, Byka poprzedza, po Bliźniętách Raki, Lew przed Panną uchodzi, są sześć ciepłe
Skrót tekstu: BystrzInfAstron
Strona: N
Tytuł:
Informacja Astronomiczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
astronomia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
, a hetmani też obojga narodów nakłonią się z wojskami do woli jego, i już uznają Stanisława, szwedzką kreaturę, za króla ich. Jakoż arcydobrze by to było na króla szwedzkiego stronę, boby był miał in vassalatu Polskę, i mógłby był z Polakami o ich chlebie snadno złamać Moskwę. Co do pierwszej imaginatywy swojej, nie zawiódł się król Szwedzki o królu Auguście; co do drugiego, cale nic nie wzruszył animuszu konfederacji sandomierskiej. ROK 1706.
§. 14. W pół lata nie doszło, ruszył się król szwedzki insperate z Wołynia i poszedł do. Saksonii przez śród Polski z licznemi wojskami swojemi; jechał z nim i
, a hetmani téż obojga narodów nakłonią się z wojskami do woli jego, i już uznają Stanisława, szwedzką kreaturę, za króla ich. Jakoż arcydobrze by to było na króla szwedzkiego stronę, boby był miał in vassalatu Polskę, i mógłby był z Polakami o ich chlebie snadno złamać Moskwę. Co do pierwszéj imaginatywy swojej, nie zawiódł się król Szwedzki o królu Auguście; co do drugiego, cale nic nie wzruszył animuszu konfederacyi sandomierskiéj. ROK 1706.
§. 14. W pół lata nie doszło, ruszył się król szwedzki insperate z Wołynia i poszedł do. Saksonii przez śród Polski z licznemi wojskami swojemi; jechał z nim i
Skrót tekstu: OtwEDziejeCzech
Strona: 96
Tytuł:
Dzieje Polski pod panowaniem Augusta II od roku 1696 – 1728
Autor:
Erazm Otwinowski
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
kroniki
Tematyka:
historia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
między 1696 a 1728
Data wydania (nie wcześniej niż):
1696
Data wydania (nie później niż):
1728
Tekst uwspółcześniony:
tak
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Józef Czech
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Kraków
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Józef Czech
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1849
rośnie. Racja tego ta. Bo w niemowlęcym, dziecinnym, i jeszcze młodym wieku, kości nie tak stwardniałe ssać mogą aliment, i w siebie zamieniać; a zatym wzrost brać. W dojrzałym zaś wieku kości już twarde, suche, jako niesposobne są do ciągnienia w siebie pokarma, tak i wzrostu. Potencje Imaginatywy, i Apetytu.
LXXVI. Potencja imaginatywy jest to zmysł wewnętrzny pospolity, służący do pojęcia materialnego rzeczy pod zmysły zewnętrzne podpadających. Pierwej bowiem człowiek widzi naprzykład drzewo zielone, słyszy ogłos trący, smakuje gorzkości pieprzu, woni zapachu lilii, czuje gorącość ognia. A potym sądzi, i zdanie formuiw: że drzewo zielone
rośnie. Racya tego ta. Bo w niemowlęcym, dziecinnym, y ieszcze młodym wieku, kości nie ták ztwardniałe ssać mogą áliment, y w siebie zámieniáć; á zátym wzrost bráć. W doyrzałym záś wieku kości iuż twarde, suche, iáko niesposobne są do ciągnienia w siebie pokárma, ták y wzrostu. Potencye Jmaginatywy, y Appetytu.
LXXVI. Potencya imáginátywy iest to zmysł wewnętrzny pospolity, służący do poięcia máteryalnego rzeczy pod zmysły zewnętrzne podpadáiących. Pierwey bowiem człowiek widzi náprzykład drzewo zielone, słyszy ogłos trący, smakuie gorzkości pieprzu, woni zapáchu lilii, czuie gorącość ognia. A potym sądzi, y zdánie formuiw: że drzewo zielone
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: F3
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
niemowlęcym, dziecinnym, i jeszcze młodym wieku, kości nie tak stwardniałe ssać mogą aliment, i w siebie zamieniać; a zatym wzrost brać. W dojrzałym zaś wieku kości już twarde, suche, jako niesposobne są do ciągnienia w siebie pokarma, tak i wzrostu. Potencje Imaginatywy, i Apetytu.
LXXVI. Potencja imaginatywy jest to zmysł wewnętrzny pospolity, służący do pojęcia materialnego rzeczy pod zmysły zewnętrzne podpadających. Pierwej bowiem człowiek widzi naprzykład drzewo zielone, słyszy ogłos trący, smakuje gorzkości pieprzu, woni zapachu lilii, czuje gorącość ognia. A potym sądzi, i zdanie formuiw: że drzewo zielone, że trąba chuczna, że pieprz gorzki
niemowlęcym, dziecinnym, y ieszcze młodym wieku, kości nie ták ztwardniałe ssać mogą áliment, y w siebie zámieniáć; á zátym wzrost bráć. W doyrzałym záś wieku kości iuż twarde, suche, iáko niesposobne są do ciągnienia w siebie pokárma, ták y wzrostu. Potencye Jmaginatywy, y Appetytu.
LXXVI. Potencya imáginátywy iest to zmysł wewnętrzny pospolity, służący do poięcia máteryalnego rzeczy pod zmysły zewnętrzne podpadáiących. Pierwey bowiem człowiek widzi náprzykład drzewo zielone, słyszy ogłos trący, smakuie gorzkości pieprzu, woni zapáchu lilii, czuie gorącość ognia. A potym sądzi, y zdánie formuiw: że drzewo zielone, że trąba chuczna, że pieprz gorzki
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: F3
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
, o swoich łożyskach, gniazdach, żyrze, płodzie. Nawet i o blisko następujących przypadkach sądzić, czując poprzedzające ich znaki: jako to deszczu albo pogody następującej. Co się najbardziej wydaje w ptastwie, dla przyszłych piskląt swoich ścielącym gniazda. W mrówkach, wiewiorkach, myszach polnych, na następującą zimę się prowidujących. Orgánum imaginatywy i pamięci jest muzg ludzki. J dla tego wszystkich zmysłów powierzchnych organa mają komunikacją z muzgiem. W których formowane akcje witalne tym zmysłom przyzwoite, podobneż species, to jest wyobrażenie siebie rodzą w muzgu, które czując dusza ludzka, tychże rzeczy widzianych, słyszanychy innymi zmsłami doświadzczonych, sprawuje poznawanie, i pamiętanie.
, o swoich łożyskách, gniazdach, żyrze, płodzie. Náwet y o blisko nástępuiących przypadkach sądzić, czuiąc poprzedzaiące ich znaki: iáko to deszczu álbo pogody nástępuiącey. Co się naybárdziey wydáie w ptástwie, dla przyszłych piskląt swoich ścielącym gniazda. W mrowkách, wiewiorkách, myszach polnych, ná nástępuiącą zimę się prowiduiących. Orgánum imaginátywy y pámięci iest muzg ludzki. J dla tego wszystkich zmysłow powierzchnych organa máią kommunikácyą z muzgiem. W ktorych formowáne ákcye witálne tym zmysłom przyzwoite, podobneż species, to iest wyobrażenie siebie rodzą w muzgu, ktore czuiąc dusza ludzka, tychże rzeczy widzianych, słyszanychy innymi zmsłámi doswiadzczonych, sprawuie poznawánie, y pámiętanie.
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: F3
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
przyrodzonych, lecz i nadprzyrodzonych ma poznawanie jakie są tajemnice wiary. Nie tylko formuje zdania o rzeczach, ale też jednę prawdę z drugiej wnosząc, dalekie i głębokie wnosi konsekwencje. Czego najzmyslniejsza bestia nie potrafi. Atoli aby rozum ludzki formował myśli i rozumienia sobie własne, to czyni z dependencją zmysłów tak powierzchnych jako i wewnętrznej imaginatywy. Bo dusza ludzka, póki jest złączona z ciałem, potrzebuje organów ciała, jako instrumentów do sprawowania wszelkich akcyj witalnych. Lubo rozdzielona od ciała, i uwolniona do jego dependencyj, sama rozumienie sprawuje.
LXXIX. Proporcjonalnym sposobem oprócz materialnych chcenia i chuci, własnych apetytowi wewnętrznemu, pospolitemu i bestiom, jest w człowieku duchowne
przyrodzonych, lecz y nadprzyrodzonych ma poznawánie iákie są taiemnice wiary. Nie tylko formuie zdania o rzeczach, ale też iednę prawdę z drugiey wnosząc, dálekie y głębokie wnosi konsequencye. Czego nayzmyslnieysza bestya nie potrafi. Atoli áby rozum ludzki formował myśli y rozumienia sobie własne, to czyni z dependencyą zmysłow ták powierzchnych iáko y wewnętrzney imaginátywy. Bo dusza ludzka, poki iest złączona z ciałem, potrzebuie orgánow ciáłá, iáko instrumentow do spráwowania wszelkich ákcyi witálnych. Lubo rozdzielona od ciałá, y uwolniona do iego dependencyi, sama rozumienie spráwuie.
LXXIX. Proporcyonalnym sposobem oprocz máteryalnych chcenia y chuci, własnych áppetytowi wewnętrznemu, pospolitemu y bestyom, iest w człowieku duchowne
Skrót tekstu: BystrzInfCosm
Strona: F4
Tytuł:
Informacja Cosmograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
biologia, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
, drzwi i schodów, aby wszędzie dochodziło światło. Hidraulik; dla dobycia wody, prowadzenia fontann, kanałów. Grafista; dla odrysowania struktury, co do jej planty, wysokości, i szerokości. Co samo się wnosi z istoty Architektoniki, którą tak opisuje Wolf. Iż jest umiejętność najprzód w imaginatywie wystawienia struktury; z imaginatywy przez abrys przeniesienia jej na kartę; albo też wyfigurowania jej przez modelusz: z karty przeniesienia abrysu na plac naznaczony, według tej proporcyj, jaka jest w odrysowanym, albo wyrobionym modeluszu, i jej wydoskonalenia do myśli i intencyj Fundatora. A że, każdej struktury doskonałość na trzech rzeczach się osadza. Pierwsza: aby była
, drzwi y schodow, áby wszędzie dochodziło swiatło. Hidraulik; dla dobycia wody, prowadzenia fontan, kanałow. Grafista; dla odrysowania struktury, co do iey planty, wysokości, y szerokości. Co samo się wnosi z istoty Architektoniki, ktorą ták opisuie Wolff. Jż iest umieiętność nayprzod w imaginatywie wystawienia struktury; z imaginatywy przez abrys przeniesienia iey ná kartę; álbo też wyfigurowania iey przez modelusz: z karty przeniesienia abrysu ná plac naznaczony, według tey proporcyi, iaka iest w odrysowanym, álbo wyrobionym modeluszu, y iey wydoskonalenia do myśli y intencyi Fundatora. A że, każdey struktury doskonałość ná trzech rzeczach się osadza. Pierwsza: áby była
Skrót tekstu: BystrzInfArch
Strona: A
Tytuł:
Informacja architektoniczna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
architektura, budownictwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
