wodne/ kształtem tylko wonnemu podobne/ a nie skutkami: Miedzy temi jest też fałszywy/ o którym Plinius zmiankę czyni w 17. Księgach/ w Rozdziale 13. Ostyż Indyjski. Rozdział 5.
Curcuma, Cyperus Indicus. Terra merita. Crocus Indicus. Eilbwurtz/ Geelsuchr wurtzel.
Indyjski Ostryż/ który my Zołcienie Indiańskim/ abo Szafrańcem zowiemy/ jest Ziele cudzoziemskie/ liścia stulonego/ kłącza liścianego/ korzeń podobny kształtemimbirowem/ także zapachem i smakiem/ jednak póki świeży/ niema żadnej w sobie gorzkości i ostrości/ dla zbytniej swej wilgotności. Ale suchy ostrzejszy/ wszakoż nie tak barzo/ jako Imbier. Ten Aptekarze/ Maurów naśladując
wodne/ kształtem tylko wonnemu podobne/ á nie skutkámi: Miedzy temi iest też fałszywy/ o ktorym Plinius zmiánkę czyni w 17. Kśięgách/ w Rozdźiale 13. Ostyż Indyiski. Rozdźiał 5.
Curcuma, Cyperus Indicus. Terra merita. Crocus Indicus. Eilbwurtz/ Geelsuchr wurtzel.
INdyiski Ostryż/ ktory my Zołćienie Indiáńskim/ ábo Száfráńcem zowiemy/ iest Ziele cudzoźiemskie/ liśćia stulonego/ kłączá liśćiánego/ korzeń podobny kształtemimbirowem/ tákże zapáchem y smákiem/ iednák poki świeży/ niema żadney w sobie gorzkośći y ostrośći/ dla zbytniey swey wilgotnośći. Ale suchy ostrzeyszy/ wszákoż nie ták bárzo/ iáko Imbier. Ten Aptekárze/ Maurow náśláduiąc
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 28
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
swej wilgotności. Ale suchy ostrzejszy/ wszakoż nie tak barzo/ jako Imbier. Ten Aptekarze/ Maurów naśladując/ Curcumą zowią/ przeto że Curcuma ma w sobie wszystkie okoliczności i znaki/ które Ostyżowi Indiańskiemu Dioscorydes przypisuje: żuchany puszcza z siebie farbę/ jako Szafran. Przeto też od nas Szafrańcem/ albo żołcienicą i Zołcieniem Indiańskim nazwany. Księgi Pierwsze. Przyrodzenie.
OStryż Indiański/ albo Szafranica/ jest przyrodzenia rozgrzewającego i wysuszającego/ w trzecim Stopniu. Moc i skutki. Żółtej niemocy.
Żółtą niemoc leczy/ dając go po trzy poranki z Szafranem i z kadzidłem kramnym porządnie. (Tabe.) Żołądkowi.
Żołądek do trawienia pokarmów sposobnym czyni/
swey wilgotnośći. Ale suchy ostrzeyszy/ wszákoż nie ták bárzo/ iáko Imbier. Ten Aptekárze/ Maurow náśláduiąc/ Curcumą zowią/ przeto że Curcuma ma w sobie wszystkie okolicżnośći y znáki/ ktore Ostyżowi Indiánskiemu Dioscorides przypisuie: żuchány puscza z śiebie fárbę/ iáko Száfran. Przeto też od nas Szafráńcem/ álbo żołćienicą y Zołćieniem Indiáńskim názwány. Kśięgi Pierwsze. Przyrodzenie.
OStryż Indyáński/ álbo Száfránicá/ iest przyrodzenia rozgrzewáiącego y wysuszáiącego/ w trzećim Stopniu. Moc y skutki. Zołtey niemocy.
Zołtą niemoc leczy/ dáiąc go po trzy poránki z Száfránem y z kádźidłem kramnym porządnie. (Tabe.) Zołądkowi.
Zołądek do trawienia pokarmow sposobnym czyni/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 28
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ jakiegoby ziela ten korzeń był/ któryby Ostryżowi Indiańskiemu podobny był. Udali się za tym zdaniem Tłumacza Serapionowego/ własną Curcumę twierdząc Jaskółczego ziela korzenie. A Serapion/ naśladując Dioskoryda/ napisał własny Rozdział o Ostryżu. Z kąd się znaczy/ że Serapionowi źle Curcuma przypisana jest/ którą bez wątpliwości Aptekarze zwali Ostryrżem Indiańskim. I tak z tąd baczyć możemy/ że ani Ostryż Indiański/ ani ziela Jaskółczego korzenie/ nie jest własna Curcuma. Indiani/ Persowie/ i Arabowie/ do których obficie z Indyej przywożony bywa/ do farbowania/ i do zaprawiania pokarmów/ częściej go używają. Nieżeby Szafranu niemieli/ jeno że tańszy jest/
/ iákieg^o^by źiela ten korzeń był/ ktoryby Ostryżowi Indyáńskiemu podobny był. Vdáli sie zá tym zdániem Tłumáczá Serápionowego/ własną Curcumę twierdząc Iáskołczego źiela korzenie. A Serápion/ náśláduiąc Dioskorydá/ nápisał włásny Rozdźiał o Ostryżu. Z kąd sie znáczy/ że Serápionowi źle Curcumá przypisána iest/ ktorą bez wątpliwośći Aptekárze zwáli Ostryrżem Indyáńskim. Y ták z tąd báczyć możemy/ że áni Ostryż Indyáński/ áni źiela Iáskołczego korzenie/ nie iest własna Curcuma. Indyáni/ Persowie/ y Arabowie/ do ktorych obfićie z Indyey przywożony bywa/ do fárbowánia/ y do zápráwiánia pokármow/ częśćiey go vżywáią. Nieżeby Száfránu niemieli/ ieno że táńszy iest/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 29
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Palmowym z ust sprycowany/ dla stulenia i zgęszczenia jego/ i dla cięższej wagi: Korzonki albo kłosie jego nawiętszy przodek mają. Te z błotnego prochu przez przetak wysiewają/ który proch do wycierania rąk użyteczny bywa. O miejscach gdzie się mnoży już się powiedziało. Księgi Pierwsze. Wybór.
NArdus Syrasteński/ ma przodek przed Indiańskim/ co naświeższy/ lekki/ gęsty/ i barzo kosmaty/ Żółty i wdzięcznie pachniący/ zapachem Ostryżu wonnego/ kłosu krótkiego/ smaku gorzkiego/ język wysuszający/ i zapach swój wdzięczny długo zachowujący. Nardus Gangitycki/ dla wilgotności miejsca/ na którym roście/ w swych skutkach jest mdlejszy/ i przeto też podlejszy.
Trzeci
Pálmowym z vst sprycowány/ dla stulenia y zgęsczenia iego/ y dla ćięższey wagi: Korzonki álbo kłośie iego nawiętszy przodek máią. Te z błotnego prochu przez przeták wyśiewáią/ ktory proch do wyćieránia rąk vżyteczny bywa. O mieyscách gdźie sie mnoży iuż sie powiedźiáło. Kśięgi Pierwsze. Wybor.
NArdus Syrásteński/ ma przodek przed Indyáńskim/ co naświeższy/ lekki/ gęsty/ y bárzo kosmáty/ Zołty y wdźięcżnie pachniący/ zapáchem Ostryżu wonnego/ kłosu krotkiego/ smáku gorzkiego/ ięzyk wysuszáiący/ y zapach swoy wdźięczny długo záchowuiący. Nárdus Gángitycki/ dla wilgotnośći mieyscá/ ná ktorym rośćie/ w swych skutkách iest mdleyszy/ y przeto też podleyszy.
Trzeći
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 31
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
