różnych owoców, minerały rozmaite, zioła medyczne. Ma w każdym prawie Województwie huty, rudy, hamernie, lasy sosnowe, dębowe, bukowe etc. Ale osobliwie w Prusiech i małej Polsce całe lasy postronne kraje zakupują, Holandia, Anglia, Dania, Francja, wywożąc maszty, bale do budowania okrętów. Zgoła gdyby jeszcze industria przystąpiła do obfitującego i sposobnego do wszystkiego tego kraju, z ziemią obiecaną mógłby się komparować, jako go być Sądzi Guagninus, Miechovita. Królestwo Polskie nietylko że złotą się zaczyca wolnością w sejmikowaniu, sejmowaniu, i obieraniu Królów. Ale tak wspaniale i obszernie Król jego panuje, jak żaden Monarcha w Europie. Bo
rożnych owocow, mineráły rozmáite, ziołá medyczne. Má w káżdym práwie Woiewodztwie huty, rudy, hamernie, lasy sosnowe, dębowe, bukowe etc. Ale osobliwie w Prusiech y małey Polszcze cáłe lásy postronne kráie zakupuią, Hollandya, Angliá, Dániá, Fráncya, wywożąc mászty, bále do budowániá okrętow. Zgołá gdyby ieszcze industrya przystąpiłá do obfituiącego y sposobnego do wszystkiego tego kráiu, z ziemią obiecaną mogłby się komparować, iáko go być Sądzi Guagninus, Miechovita. Krolestwo Polskie nietylko że złotą się zaczycá wolnością w seymikowániu, seymowaniu, y obieraniu Krolow. Ale ták wspaniale y obszernie Krol iego panuie, iák żaden Monárcha w Europie. Bo
Skrót tekstu: BystrzInfGeogr
Strona: Hv
Tytuł:
Informacja geograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Drukarnia:
Drukarnia lubelska Societatis Jesu
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
albo jej zle zaziwając; albo nie mając requisita merita do tak wielkich funkcyj; Bo Król, jakom to wyżej wyraził, po niewoli rozdając urzędy; czy upatrujeź in subjectis capacitatem? czi obiera do Buławy takie, w którymby było Męstwo, i eksperiencja doświadczona? do skarbu wierność intaminata, i ekonimiczna in commertio industria? do pieczęci cognitio wszystkich Państw interesów, do espedycyj i negocjacyj potrzebna? do laski activitas i pilność, do zachowania wszędzie porządku? obviabitur temu wszystkiemu, jeżeli moja rada będzie przyjęta, ani się obawiać potrzeba utwierdzić, jak najlepszą tę jurysdykcją, byle z tą dystynkcją, żeby była przywiązana ad Ministeria nie do Ministrów.
albo iey zle zaźywaiąc; albo nie maiąc requisita merita do tak wielkich funkcyi; Bo Krol, iakom to wyźey wyraźił, po niewoli rozdaiąc urzędy; czy upatruieź in subjectis capacitatem? cźy obiera do Buławy takie, w ktorymby było Męstwo, y experyencya doświadczona? do skarbu wierność intaminata, y ekonimiczna in commertio industrya? do pieczęći cognitio wszystkich Państw interessow, do espedycyi y negocyacyi potrzebna? do laski activitas y pilność, do zachowania wszędźie porządku? obviabitur temu wszystkiemu, ieźeli moia rada będźie przyięta, ani śię obawiać potrzeba utwierdźić, iak naylepszą tę jurisdikcyą, byle z tą dystynkcyą, źeby była przywiązana ad Ministeria nie do Ministrow.
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 40
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
luxum, a przy nim, nikczemność i niedbanie o sławę, i tę reputacją, którą wszystkie Narody zaszczycać się powinny. Wydaje się to w partykularnym człowieku, kiedy często honor i dobre Imię, sakryfikuje nienasyconej swej chciwości, zwyczajnie bowiem zbytnia obfitość to sprawuje, że się każdy opuszcza, i tak gnuśnieje, że najbystrzejsza industria w nim tempieje, i najpozorniejsze talenta, nie czynią go do niczego dobrego sposobnym, Jawnie się to daje także widzieć w tych krajach zamorskich, gdzie złoto tak powszechne, że ten drogi krusżec per immensam quantitatem vilescit, i gdzie przy takiej obfitości złota, lud tego kraju, jednakowo dziki, i mizerny; è converso
luxum, a przy nim, nikczemność y niedbanie o sławę, y tę reputacyą, ktorą wszystkie Narody zaszczycáć się powinny. Wydáie się to w partykularnym człowieku, kiedy często honor y dobre Imię, sakryfikuie nienásyconey swey chćiwośći, zwyczaynie bowiem zbytnia obfitość to spráwuie, źe się kaźdy opuszcza, y tak gnuśnieie, źe naybystrzeysza industrya w nim tęmpieie, y naypozornieysze talenta, nie czynią go do niczego dobrego sposobnym, Iawnie się to daie takźe widzieć w tych kraiach zamorskich, gdźie złoto tak powszechne, źe ten drogi krusźec per immensam quantitatem vilescit, y gdźie przy takiey obfitośći złotá, lud tego kráiu, iednakowo dźiki, y mizerny; è converso
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 120
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
oszacować tę Parafią, wieleby circiter mogła uczynić intraty, gdyby do jednego tylko proprietarium należała; et imponere na nią taksę dziesiątego, albo raczej dziesięciny, to jest: jeżeli Parafia uczyniłaby dziesięć tysięcy intraty, żeby tysiąc płaciła skarbowi.
Ta species podatkowania, zawiera w sobie omnia genera podatków, gdyż cokolwiek natura i gospodarska industria producit, contribueret by ad aerarium publicum, i tak miasto pogłownego, podymnego, łanowego, Rogowego od bydła, młynowego; ten jeden modus contribuendi wszystko to complectitur w sobie. I ktoźby się mógł zbraniać, uwolniony od wszytkich ciężarów, mogąc bezpiecznie, i według swojej woli, ekonomią prowadzić, nie dać na obronę Ojczyzny
oszácowáć tę Parafią, wieleby circiter mogła uczynić intraty, gdyby do iednego tylko proprietarium naleźała; et imponere na nię taxę dzieśiątego, albo raczey dzieśięćiny, to iest: ieźeli Parafia uczyniłaby dzieśięć tyśięcy intraty, źeby tyśiąc płaćiła skarbowi.
Ta species podatkowánia, zawiera w sobie omnia genera podatkow, gdyź cokolwiek natura y gospodárska industrya producit, contribueret by ad aerarium publicum, y ták miásto pogłownego, podymnego, łánowego, Rogowego od bydła, młynowego; ten ieden modus contribuendi wszystko to complectitur w sobie. Y ktoźby się mogł zbraniáć, uwolniony od wszytkich ćięźarow, mogąc beśpiecznie, y według swoiey woli, ekonomią prowádźić, nie dáć na obronę Oyczyzny
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 130
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
ta jest naturalna operatio rozumu sądzić o wszystkim, toć w sądach najpotrzebniejszy, aby przez swoję decyzją reducat in ordinem, co jeden z krzywdą drugiego chce usurpare. W interesach skarbowych pewne zawsze będzie detrimentum, jeżeli z porządkiem nie będą administrowane; w czym potrzebne rozumu attributa, którego przezorność powinna invigilare super fidelitatem skarbu, industria super quantitatem, aby go uczynić jako najdostateczniejszym, prudentia super economiam żeby nim nad potrzebę nie szafować.
Zgoła rzecz to oczywista, że żadna część gubernii nie może bez porządku subsitere; Monarchowie, najwielowładniejsi, muszą mu subesse, któremiby być przestali, gdyby Ich władza nie była ogranicżona, i gdyby się sam despotismus non
ta iest naturalna operatio rozumu sądźić o wszystkim, toć w sądach naypotrzebnieyszy, aby przez swoię decyzyą reducat in ordinem, co ieden z krzywdą drugiego chce usurpare. W interessach skarbowych pewne zawsze będźie detrimentum, ieźeli z porządkiem nie będą administrowáne; w czym potrzebne rozumu attributa, ktorego przezorność powinna invigilare super fidelitatem skarbu, industrya super quantitatem, aby go uczynić iako naydostátecznieyszym, prudentia super economiam źeby nim nad potrzebę nie szafowáć.
Zgoła rzecz to oczywista, źe źadna część gubernii nie moźe bez porządku subsitere; Monárchowie, naywielowładńieyśi, muszą mu subesse, ktoremiby bydź przestáli, gdyby Ich władza nie była ogránicźona, y gdyby się sam despotismus non
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 153
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
chodzący i pływający nogach, Nilu, Indusa, Gangesa, item Kuamy, Nigra Rzek wielkich Obywatel, jako też w Rzece Marta w Nowej Hiszpanii, w Perwańskich Jeziorach, na Insułach Molukkach, na Filipinach, na oboch Jawach Insułach, wielka ich znajduje się liczba, tak dalece, że gdyby Ludzka ich nie gubiła industria, i przezorność, o nowej z tamtych Krajów trzebaby pomyślić tranśmigracyj. Jest Zwierz ten podobny do Jaszczurki postacią, po całym ciele skorupą, a raczej twardą luską odziany, jak Karaceną; Języka z natury nie ma, czyli też jego nullum usum, Teste Plinio. Wielkości jest ekstraodrynaryjnej, znalezionej nie jeden długi
chodzący y pływaiący nogach, Nilu, Indusa, Gangesa, item Kuamy, Nigra Rzek wielkich Obywatel, iako też w Rzece Marta w Nowey Hiszpanii, w Perwańskich Ieziorach, na Insułach Molukkach, na Philippinach, na oboch Iawach Insułach, wielka ich znayduie się liczba, tak dalece, że gdyby Ludzka ich nie gubiła industria, y przezorność, o nowey z tamtych Kraiow trzebaby pomyślić transmigracyi. Iest Zwierz ten podobny do Iaszczurki postacią, po całym ciele skorupą, a raczey twardą luską odziany, iak Karaceną; Ięzyka z natury nie ma, czyli też iego nullum usum, Teste Plinio. Wielkości iest extraordynaryiney, znalezioney nie ieden długi
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 576
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
robią, na szyj sobie wieszają w nocy, i na cztery tysiące kroków, alias na milę Polską i Niemiecką widzeni by wają, teste Lochnere.
BOMBYCES, albo Jedwabniczki, niegdy samym Indianom z najomi, zanieśli potym z Indyj ich Mnisi pewni do Carogrodu, potym do Seres Oby watelów Perskich, gdzie wielka koło nich industria i robota auget bogactw tamecznych; skąd też jedwab Serycum nazwany. Snuje z siebie jak Pająk delikatną nić, i zwija też same jak na kłębek adinstar formy jaja kurzego, we wnątrz sam siebie zamyka; a tak te Opus wystawiwszy, sibi funera texit. Sukcesorom kolebkę, Ludziom jedwab, Aliis Sericum, sibi construit urnam
robią, na szyi sobie wieszaią w nocy, y na cztery tysiące krokow, alias na milę Polską y Niemiecką widzeni by waią, teste Lochnere.
BOMBYCES, albo Iedwabniczki, niegdy samym Indyanom z naiomi, zanieśli potym z Indyi ich Mnisi pewni do Carogrodu, potym do Seres Oby watelow Perskich, gdzie wielka koło nich industria y robota auget bogactw tàmecznych; zkąd też iedwab Sericum nazwany. Snuie z siebie iak Paiąk delikatną nić, y zwiia też same iak na kłębek adinstar formy iaia kurzego, we wnątrz sam siebie zamyka; a tak te Opus wystawiwszy, sibi funera texit. Sukcesorom kolebkę, Ludziom iedwab, Aliis Sericum, sibi construit urnam
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 604
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
aequaliter należy.
KOŁO rozgą Oliwną zahamowano z napisem: Ex bello quies RĘKA Scewoli MUCIUSZA na ogniu górejąca od Zygmunta Malatesty Książęcia Aryminii namalowana z napisem: His graviora. Tak powinien Chrześcijanin, tak Amator Patriae.
RĘKA Lwia musztukiem ujeżdzająca z napisem. Dies et ingenium. Jak Lwa, tak wszystkie trudności, czas, i industria ufacylituje.
PIES wrzodowate liże nogi z napisem: Fert lingva medelam. Służy spowiedzi, et libero veto, głosom w Polsce.
BULKI z piany Geniusz puszcza na wiatr cum Epigraphe: Si tangas,frangas.
ŁABĘC pływający z Inskrypcją Tangor, non tingor ab unda. Taka być powinna nasza niewinna z Światowemi konwersacja.
FENIKs
aequaliter należy.
KOŁO rozgą Oliwną zahámowano z napisem: Ex bello quies RĘKA Scewoli MUCIUSZA na ogniu goreiąca od Zygmunta Malatesty Xiążęcia Ariminii namalowana z napisem: His graviora. Tak powinien Chrześcianin, tak Amator Patriae.
RĘKA Lwia musztukiem uieżdzaiąca z napisem. Dies et ingenium. Iak Lwa, tak wszystkie trudności, czas, y industrya ufacylituie.
PIES wrzodowate liże nogi z napisem: Fert lingva medelam. Służy spowiedzi, et libero veto, głosom w Polszcze.
BULKI z piany Geniusz puszcza na wiatr cum Epigraphe: Si tangas,frangas.
ŁABĘC pływaiący z Inskrypcyą Tangor, non tingor ab unda. Taka bydź powinna nasza niewinna z Swiatowemi konwersacya.
FENIX
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 1196
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
siejącym sieje, z żnącym żnie, bo: in Eo vivimus, movemur, et sumus. Czemuż Dawcy twemu, współ ro- O Ekonomice, mianowicie o Dziesięcinach,
botnikowi, konserwatorowi, nie masz dać przy najmniej Decimam partem, a szczerze, nie żałując, nie fałszując.
Życia LUDZKIEGO przy dłużenia sekret i industria.
Tu kładę tę materię; rozumiem, że connexè, bo to najlepsża Ekonomika, życia konserwacja przez regularność. Jako bowiem w doskonałej Ekonomice jest anima rerum, dobre rozporządzenie, tak wżyciu Ludzkim wszelki temperament, i regularność, jego zachowaniu i prolongacyj służyć zwykł nie omylnie. Żeby wino dłużej się konserwowało, w szpiżarni legumina
sieiącym sieie, z żnącym żnie, bo: in Eo vivimus, movemur, et sumus. Czemuż Dawcy twemu, wspoł ro- O Ekonomice, mianowicie o Dziesięcinach,
botnikowi, konserwatorowi, nie masz dać przy náymniey Decimam partem, a szczerze, nie żałuiąc, nie fałszuiąc.
ZYCIA LUDZKIEGO przy dłużenia sekret y industria.
Tu kłádę tę materyę; rozumiem, że connexè, bo to naylepsźa Ekonomika, życia konserwacya przez regularność. Iako bowiem w doskonałey Ekonomice iest anima rerum, dobre rozporządzenie, tak wżyciu Ludzkim wszelki temperament, y regularność, iego zachowaniu y prolongacyi służyć zwykł nie omylnie. Zeby wino dłużey się konserwowało, w szpiżarni legumina
Skrót tekstu: ChmielAteny_III
Strona: 500
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 3
Autor:
Benedykt Chmielowski
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1754
Data wydania (nie wcześniej niż):
1754
Data wydania (nie później niż):
1754
, nową instancyją pokazują.
Jaka też w dawnych Polakach miłość wspaniałości domów swoich była, świadczy ordynacja zamojska i radziwiłłowska, margrabstwo pinczowskie, probostwo chockie i insze, które dotychczas zawsze pana w familiji swojej mają, a jego państwom nikomu w tych familiach chudeuszem być nie dopuszczają. Chwalebna też jw. Wawrzyckich i jw. Stadnickich industria, że, ile mogło być bez dyspensy, bogatych cór swoich w insze domy nie wydawały, continua serie dostatnimi senatorami jw. domy ich i swojego imienia osoby promocjami i inszymi sposobami z s należytej przystojności stanu trzymają. Na tej własnego domu swojego miłości że inszym familijom schodzi, licznymi działami substancyje domów swoich drobią, cudze
, nową instancyją pokazują.
Jaka też w dawnych Polakach miłość wspaniałości domów swoich była, świadczy ordynacyja zamojska i radziwiłłowska, margrabstwo pinczowskie, probostwo chockie i insze, które dotychczas zawsze pana w familiji swojej mają, a jego państwom nikomu w tych familijach chudeuszem być nie dopuszczają. Chwalebna też jw. Wawrzyckich i jw. Stadnickich industryja, że, ile mogło być bez dyspensy, bogatych cór swoich w insze domy nie wydawały, continua serie dostatnimi senatorami jw. domy ich i swojego imienia osoby promocyjami i inszymi sposobami z s należytej przystojności stanu trzymają. Na tej własnego domu swojego miłości że inszym familijom schodzi, licznymi działami substancyje domów swoich drobią, cudze
Skrót tekstu: DobraDuchRzecz
Strona: 75
Tytuł:
Krzywo patrzących na dobra duchownych oczy polskich
Autor:
Anonim
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1726
Data wydania (nie wcześniej niż):
1726
Data wydania (nie później niż):
1726
Tekst uwspółcześniony:
tak
Tytuł antologii:
Rzeczpospolita w dobie upadku 1700-1740. Wybór źródeł
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Józef Gierowski
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Wrocław
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1955
