zawściągnione/ wzbudza i wywodzi/ korzenie jego posiekawszy warzyć/ a parę ciepłą w otwór łona lejkiem puszczać. Też kąpanie po pas z niego czynić dobrze. Macicy zaziębionej.
Macicę wilgotną wysusza/ zaziębłą rozgrzewa/ w wodzie warząc/ a próg łona naparzając: albo się w nim kąpiąc. Toż też. Niepłodnym.
Niepłodnym Panióm/ dla pomienionych Macicznych niedostatków/ jest użyteczne nagrzewanie i naparzanie.
Także proch z korzenia jego w Bawełnę zawiniony/ i dobrze nabity/ a w Piżmowym Olejku/ albo w samej Oliwie obmaczany: na kształt czopka/ albo węzełka zwinąć/ i w otwór łona wprawić. (Plat:) Mocz wywodzi i Kamień.
záwściągnione/ wzbudza y wywodźi/ korzenie ieg^o^ pośiekawszy wárzyć/ á párę ćiepłą w otwor łoná leykiem pusczáć. Też kąpánie po pás z niego czynić dobrze. Máćicy záźiębioney.
Máćicę wilgotną wysusza/ záźiębłą rozgrzewa/ w wodźie wárząc/ á próg łoná náparzáiąc: álbo sie w nim kąpiąc. Toż też. Niepłodnym.
Niepłodnym Pánióm/ dla pomienionych Máćicznych niedostátkow/ iest vżyteczne nágrzewánie y náparzánie.
Tákże proch z korzenia iego w Báwełnę záwiniony/ y dobrze nábity/ á w Piżmowym Oleyku/ álbo w sámey Oliwie obmaczány: ná kształt czopká/ álbo węzełká zwinąć/ y w otwór łoná wpráwić. (Plat:) Mocz wywodźi y Kámień.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 53
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
jej więtszej potężności w skutkach/ do lekarstw niżej opisanych. Żołądkowi.
Żołądek Zimny rozgrzewa. Osłabiały posila/ i do trawienia sposobny czyni/ flegmiste wilgotności w niem trawiąc. Piersiom
Piersiom. Płucom. Nyrkom. Macicy. Płucom Nyrkom. Macicy. Lędźwiom
Ledźwiom i Biodrom oziębłym/ a wilgotnościami flegmistemi zamulonym/ osobliwie służy. Niepłodnym Paniom/ dla zaziębienia Macice/ jest barzo użytecznym trunkiem. Zielnik D. Symona Syrenniusa. NiepłodnemPaniom. Mocz pędzi.
Mocz nad przyrodzenie zatrzymany wywodzi/ pijąc na czczo i na noc. Piasek i muł wyw
Muł i Piasek z Pęcherza z Nerek moczem wywodzi. Kamieniu.
W Nyrkach kamień krzy. Miesięcznej.
Miesięczną
iey więtszey potężnośći w skutkách/ do lekarstw niżey opisánych. Zołądkowi.
Zołądek Zimny rozgrzewa. Osłábiáły pośila/ y do trawienia sposobny czyni/ flágmiste wilgotnośći w niem trawiąc. Pierśiom
Pierśiom. Płucom. Nyrkom. Mácicy. Płucom Nyrkom. Máćicy. Lędźwiom
Ledźwiom y Biodrom oźiębłym/ á wilgotnośćiámi flagmistemi zámulonym/ osobliwie służy. Niepłodnym Pániom/ dla záźiębienia Mácice/ iest bárzo vżytecznym trunkiem. Zielnik D. Symoná Syrenniusá. NiepłodnemPániom. Mocz pędźi.
Mocz nád przyrodzenie zátrzymány wywodźi/ piiąc ná czczo y ná noc. Piasek y muł wyw
Muł y Piasek z Pęchyrzá z Nyrek moczem wywodźi. Kámieniu.
W Nyrkách kámień krzy. Mieśięczney.
Mieśięczną
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 120
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
dobrze wytrybuje w onoż naczynie wypłokane leją/ przysady precz odrzuciwszy. Służy/ Piersiom Płucom Żołądkowi Macicy Biedram oziębłym/ pijąc. Abowiem wilgotności w nich zagniłe trawi rozgrzewa i wysusza. Piersiom Płucom. Żołądku. Macicy. Biedram Członkom wstydliwem
Członkom wstydliwym z osobliwości swej barzo służy/ zwłaszcza oziębłym i nie potężnym. Także białymgłowom niepłodnym/ dla zbytnie wilgotności zimnych w macicy. Czasu morowego Powietrz.
Czasu powietrza morowego dobrze go używać/ ile czasów chłodnych. Lecie nie tak dla jego rozgrzewania. Żołądku.
W żołądku wilgotności zagniłe i wodniste trawi. Także w kiszkach/ i w innych części ciała. Cerze.
Cerę wszystkiemu ciału cudną daje. chęć jedz
dobrze wytrybuie w onoż naczynie wypłokáne leią/ przysády precz odrzućiwszy. Służy/ Pierśiom Płucom Zołądkowi Mácicy Biedram oźiębłym/ piiąc. Abowiem wilgotnośći w nich zagniłe trawi rozgrzewa y wysusza. Pierśiom Płucom. Zołądku. Mácicy. Biedram Członkom wstydliwem
Członkom wstydliwym z osobliwośći swey bárzo służy/ zwłasczá oźiębłym y nie potężnym. Tákże białymgłowom niepłodnym/ dla zbytnie wilgotnośći źimnych w máćicy. Czásu morowego Powietrz.
Czásu powietrza moroweg^o^ dobrze go vżywáć/ ile czásow chłodnych. Lećie nie ták dla iego rozgrzewánia. Zołądku.
W żołądku wilgotnośći zágniłe y wodniste trawi. Tákże w kiszkách/ y w inych częśći ciáłá. Cerze.
Cerę wszystkiemu ćiáłu cudną dáie. chęć iedz
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 120
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ albo w szesnastym/ a Mars we Lwie. To pod pełnią księżyca ma być trwane/ a w cieniu suszone. Nasienie obijane być ma w Październiku/ Dnia siódmego. Księgi Pierwsze. Przyrodzenie.
JEst przyrodzenia rozgrzewającego i wysuszającego/ w trzecim stopniu/ oczerstwia/ posila/ i umacnia. Moc i skutki. Paniom niepłodnym.
Białymgłowom niepłodnym/ dla zbytniego Macice zaziębienia/ ziele to z swym korzeniem w wodzie warzone/ a z trochą soli trunkiem używane/ barzo użyteczne. Abowiem je rozgrzewa/ i zbytnie w nich wilgotności wysusza/ i tak do płodu sposobne czyni. Bolaczki stare w otok zbiera
Bolaczki twarde i nabrzmiałe w ropę albo w otok
/ álbo w szesnastym/ á Mars we Lwie. To pod pełnią kśiężycá ma być trwáne/ á w ćieniu suszone. Naśienie obiiáne być ma w Páźdźierniku/ Dniá śiodmego. Kśięgi Pierwsze. Przyrodzenie.
IEst przyrodzenia rozgrzewáiącego y wysuszáiącego/ w trzećim stopniu/ oczerstwia/ pośila/ y vmacnia. Moc y skutki. Paniom niepłodnym.
Białymgłowom niepłodnym/ dla zbytniego Máćice záźiębienia/ źiele to z swym korzeniem w wodźie wárzone/ á z trochą soli trunkiem vżywáne/ bárzo vżyteczne. Abowiem ie rozgrzewa/ y zbytnie w nich wilgotnośći wysusza/ y ták do płodu sposobne czyni. Bolaczki stáre w otok zbiera
Bolaczki twárde y nábrzmiáłe w ropę álbo w otok
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 133
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
szesnastym/ a Mars we Lwie. To pod pełnią księżyca ma być trwane/ a w cieniu suszone. Nasienie obijane być ma w Październiku/ Dnia siódmego. Księgi Pierwsze. Przyrodzenie.
JEst przyrodzenia rozgrzewającego i wysuszającego/ w trzecim stopniu/ oczerstwia/ posila/ i umacnia. Moc i skutki. Paniom niepłodnym.
Białymgłowom niepłodnym/ dla zbytniego Macice zaziębienia/ ziele to z swym korzeniem w wodzie warzone/ a z trochą soli trunkiem używane/ barzo użyteczne. Abowiem je rozgrzewa/ i zbytnie w nich wilgotności wysusza/ i tak do płodu sposobne czyni. Bolaczki stare w otok zbiera
Bolaczki twarde i nabrzmiałe w ropę albo w otok/ niechcące się
szesnastym/ á Mars we Lwie. To pod pełnią kśiężycá ma być trwáne/ á w ćieniu suszone. Naśienie obiiáne być ma w Páźdźierniku/ Dniá śiodmego. Kśięgi Pierwsze. Przyrodzenie.
IEst przyrodzenia rozgrzewáiącego y wysuszáiącego/ w trzećim stopniu/ oczerstwia/ pośila/ y vmacnia. Moc y skutki. Paniom niepłodnym.
Białymgłowom niepłodnym/ dla zbytniego Máćice záźiębienia/ źiele to z swym korzeniem w wodźie wárzone/ á z trochą soli trunkiem vżywáne/ bárzo vżyteczne. Abowiem ie rozgrzewa/ y zbytnie w nich wilgotnośći wysusza/ y ták do płodu sposobne czyni. Bolaczki stáre w otok zbiera
Bolaczki twárde y nábrzmiáłe w ropę álbo w otok/ niechcące sie
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 133
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
języczka rumuje i wysusza/ w winie albo w occcie go warząc/ a tym ciepło i często gargaryzując.
Kładą pospolicie radą Rozmaryn do zwierząt wypatroszonych/ do zajęcy/ Jeleni/ Sarn/ skopów/ Cieląt/ w ptaki także/ żeby swym zapachem bronili ich od zagnicia i zacuchnienia. (Rasi.) NIepłodnym.
Paniom niepłodnym dla zbytnich wilgotności ślozowatych/ i oziębłości Macice/ do płodu pomaga/ w wodzie go warząc/ a po pas się w nim kąpiąc/ i naparzając. Macicy zaplugawionej.
Zaplugawioną Macicę wychędaża/ i rozgrzewa/ Kwiat w Muscelinowym Olejku warząc/ w węzełku zawiązać/ i w otwór łona w prawić. (Plat.)
ięzyczká rumuie y wysusza/ w winie álbo w occćie go wárząc/ á tym ćiepło y często gárgáryzuiąc.
Kłádą pospolićie rádą Rozmáryn do źwierząt wypátroszonych/ do záięcy/ Ieleni/ Sarn/ skopow/ Cieląt/ w ptaki tákże/ żeby swym zapáchem bronili ich od zágnićia y zácuchnienia. (Rasi.) NIepłodnym.
Pániom niepłodnym dla zbytnich wilgotnośći ślozowátych/ y oźiębłośći Máćice/ do płodu pomaga/ w wodźie go wárząc/ á po pás sie w nim kąpiąc/ y náparzáiąc. Máćicy záplugáwioney.
Záplugáwioną Máćicę wychędaża/ y rozgrzewa/ Kwiát w Muscelinowym Oleyku wárząc/ w węzełku záwiązáć/ y w otwor łoná w práwić. (Plat.)
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 169
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
:) Item. Twardej i nabrzm. Glistom.
Piguły z Gałbanu z ciągnionym cukrem/ który Penidium zowią/ utoczone/ glisty z żywota wywodzą/ i morzą/ dając ich na noc i poranu. (Plat:) Scjatyce
Scjatyce i Boleniu boków.
Boków boleniu/ tyż Piguły bez cukru pożywanej/ uśmierzają. Niepłodnym Paniom.
Niepłodnym Paniom służy/ wziąwszy wychędożonego z półtora łota/ rozetrzeć w połkwarciu Koziego Mleka/ i przywarzywszy trochę/ tym ciepło Macicę klisterować. Ciężkiemu rodzeniu.
Paniom w ciężkim rodzeniu dziatek jest ratunkiem/ wziąwszy go jako Bobowe ziarno z białym winem ciepło w trunku/ prędki i lekki rodzaj czyni. Macicy zaduszon.
Zaduszonej
:) Item. Twárdey y nábrzm. Glistom.
Piguły z Gałbanu z ćiągnionym cukrem/ ktory Penidium zowią/ vtoczone/ glisty z żywotá wywodzą/ y morzą/ dáiąc ich ná noc y poránu. (Plat:) Scyátyce
Scyátyce y Boleniu bokow.
Bokow boleniu/ tyż Piguły bez cukru pożywáney/ vśmierzáią. Niepłodnym Pániom.
Niepłodnym Pániom służy/ wźiąwszy wychędożonego z połtorá łotá/ rozetrzeć w połkwarćiu Koźiego Mleká/ y przywárzywszy trochę/ tym ćiepło Máćicę klisterowáć. Ciężkiemu rodzeniu.
Pániom w ćięszkim rodzeniu dźiatek iest rátunkiem/ wźiąwszy go iáko Bobowe żiárno z białym winem ciepło w trunku/ prędki y lekki rodzay czyni. Máćicy záduszon.
Záduszoney
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 211
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. Twardej i nabrzm. Glistom.
Piguły z Gałbanu z ciągnionym cukrem/ który Penidium zowią/ utoczone/ glisty z żywota wywodzą/ i morzą/ dając ich na noc i poranu. (Plat:) Scjatyce
Scjatyce i Boleniu boków.
Boków boleniu/ tyż Piguły bez cukru pożywanej/ uśmierzają. Niepłodnym Paniom.
Niepłodnym Paniom służy/ wziąwszy wychędożonego z półtora łota/ rozetrzeć w połkwarciu Koziego Mleka/ i przywarzywszy trochę/ tym ciepło Macicę klisterować. Ciężkiemu rodzeniu.
Paniom w ciężkim rodzeniu dziatek jest ratunkiem/ wziąwszy go jako Bobowe ziarno z białym winem ciepło w trunku/ prędki i lekki rodzaj czyni. Macicy zaduszon.
Zaduszonej Macicy jest lekarstwem
. Twárdey y nábrzm. Glistom.
Piguły z Gałbanu z ćiągnionym cukrem/ ktory Penidium zowią/ vtoczone/ glisty z żywotá wywodzą/ y morzą/ dáiąc ich ná noc y poránu. (Plat:) Scyátyce
Scyátyce y Boleniu bokow.
Bokow boleniu/ tyż Piguły bez cukru pożywáney/ vśmierzáią. Niepłodnym Pániom.
Niepłodnym Pániom służy/ wźiąwszy wychędożonego z połtorá łotá/ rozetrzeć w połkwarćiu Koźiego Mleká/ y przywárzywszy trochę/ tym ćiepło Máćicę klisterowáć. Ciężkiemu rodzeniu.
Pániom w ćięszkim rodzeniu dźiatek iest rátunkiem/ wźiąwszy go iáko Bobowe żiárno z białym winem ciepło w trunku/ prędki y lekki rodzay czyni. Máćicy záduszon.
Záduszoney Máćicy iest lekárstwem
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 211
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
naszym/ ani z ziemią/ ani z przyrodzeniem naszym/ żadnej własności/ ani przyległości/ jako korzenie Pięciornikowe/ ma. Ta wywietrzała/ czerwem stoczona. To zawsze świeże mieć możemy. China wilgotności zbytnie w ciele wysusza. To także czyni i trawi. Przeto więcej o tym trzymamy/ a niżli o Chinie. Paniom niepłodnym.
Paniam niepłodnym/ dla ich zbytnie wilgotnej macice/ jest wielce użyteczny po wyczyścieniu miesięcznym/ ciało przystojnie przechędożywszy/ tenże pomienony trunek pijąc ze cztery Niedziele/ tak naprawi macicę złą/ i do płodu niesposobną/ wychędożywszy ją z szlamowatości/ wysuszywszy z wilgotności/ i z śliskości/ że potym snadnie nasienie męskie zatrzyma/
nászym/ áni z źiemią/ áni z przyrodzeniem nászym/ żadney własnośći/ áni przyległośći/ iáko korzenie Pięćiornikowe/ ma. Tá wywietrzáła/ czerwem stoczona. To záwsze świeże mieć możemy. China wilgotnośći zbytnie w ćiele wysusza. To tákże czyni y trawi. Przeto więcey o tym trzymamy/ á niżli o Chinie. Pániom niepłodnym.
Pániam niepłodnym/ dla ich zbytnie wilgotney máćice/ iest wielce vżyteczny po wyczyśćieniu mieśięcznym/ ćiáło przystoynie przechędożywszy/ tenże pomienony trunek piiąc ze cztery Niedźiele/ ták nápráwi máćicę złą/ y do płodu niesposobną/ wychędożywszy ią z szlámowátośći/ wysuszywszy z wilgotnośći/ y z śliskośći/ że potym snádnie naśienie męzkie zátrzyma/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 296
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
w winie sam warzony/ abo z Zanklem i z Kosmaczkiem/ a przez kilka dni trunkiem używany/ jest lekarstwem. Wrzodom i ranom ciekłym.
Wrzodom/ i ranom ociekłym smrodliwym/ z Fengrekiem/ z Slazem/ i z Kurdwanem w wodzie warzon i wymywając nim/ barzo służy. Paniam niepłodnym dla zaziębienia macice.
Paniom niepłodnym/ dla zaziębienia i zbytniej wilgotności macice w winie warzony a pity/ jest ratunkiem. Kału i mulisku w pęcherzu.
Kał i muliska z pęcherza/ i z nerek/ moczem wywodzi. Gryzieniu w żywocie
Gryzienie w żywocie układa. Puchlinie
Puchlinę z ciała wywodzi.
Nabrzmiałość wszystkiego ciała odpędza. Nabrzmiałości.
Boków nabicie z dusznością
w winie sam wárzony/ ábo z Zánklem y z Kosmaczkiem/ á przez kilká dni trunkiem vżywány/ iest lekárstwem. Wrzodom y ránom ćiekłym.
Wrzodom/ y ránom oćiekłym smrodliwym/ z Fengrekiem/ z Slazem/ y z Kurdwánem w wodźie wárzon y wymywáiąc nim/ bárzo służy. Pániam niepłodnym dla záźiębienia máćice.
Pániom niepłodnym/ dla záźiębienia y zbytniey wilgotnośći máćice w winie wárzony á pity/ iest rátunkiem. Káłu y mulisku w pęchyrzu.
Kał y muliská z pęcherzá/ y z nyrek/ moczem wywodźi. Gryźieniu w żywoćie
Gryźienie w żywoćie vkłáda. Puchlinie
Puchlinę z ćiáłá wywodźi.
Nábrzmiáłość wszystkiego ćiáłá odpądza. Nábrzmiáłośći.
Bokow nábićie z dusznośćią
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 307
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
