zamyka w sobie obszerne Królestwa, Terram firmám, Peruwią, Chlieńskie, Magellańskie, Parakwarią, Brazylią, i ziemię Amazonów. Pierwsze cztery państwa należą do Króla Hiszpańskiego. Brazylia do Luzytańskiego. Peruvia nad inne kraj najbogatszy i najobfitszy. W roku 1595. samego złota na 85. milionów do Hiszpanii z tąd transportowano. Król Peruański Agatualpa Franciszkowi Pizarro Wodzowi Hiszpańskiemu na okup siebie po bitwie przegranej ofiarował pełny pokoj złota dość obszerny, a tylo dwój srebra. Peruani przedtym słońce za Boga czcili, któremu wspaniały Kościół, cały szczerozłotemi blachami obity był wystawiony w mieście Cuzci. Teraz miasto Lima, jest stołeczne Vive Reja Peruańskiego i Arcybiskupa. Obywatelów ma dość
zámyká w sobie obszerne Krolestwá, Terram firmám, Peruwią, Chlieńskie, Mágellańskie, Párakwáryą, Brázylią, y ziemię Amázonow. Pierwsze cztery páństwa náleżą do Krolá Hiszpańskiego. Brázyliá do Luzytáńskiego. Peruvia nád inne kráy náybogatszy y náyobfitszy. W roku 1595. sámego złotá ná 85. millionow do Hiszpánii z tąd tránsportowáno. Krol Peruáński Agátuálpá Fránciszkowi Pizárro Wodzowi Hiszpańskiemu na okup siebie po bitwie przegráney ofiárowáł pełny pokoy złotá dość obszerny, a tylo dwoy srebrá. Peruani przedtym słońce zá Bogá czcili, ktoremu wspániáły Kościoł, cáły szczerozłotemi bláchámi obity był wystáwiony w mieście Cuzci. Teraz miásto Lima, iest stołeczne Vive Reia Peruáńskiego y Arcybiskupá. Obywátelow má dość
Skrót tekstu: BystrzInfGeogr
Strona: Ev
Tytuł:
Informacja geograficzna
Autor:
Wojciech Bystrzonowski
Drukarnia:
Drukarnia lubelska Societatis Jesu
Miejsce wydania:
Lublin
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
geografia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1743
Data wydania (nie wcześniej niż):
1743
Data wydania (nie później niż):
1743
z ludźmi obcują. Toż się może powiedzieć o Cicimechach/ i o inszych podobnych narodach Księgi wtóre. Piątej części, O drugich niektórych sposobnościach.
POmienione rzeczy ułacniły kazanie i nawrócenie Ameryki/ jakby zwierzchownie: powiemy teraz o niektórych inszych dyspositiach żywszych i zewnętrznych. Pierwsza była ciężkie panowanie i jarzmo królów tamtych: abowiem Inga Peruański/ i król Meksykański/ tak barzo uciążali swe poddane/ iż ich nie traktowali jako ludzi/ ale jako bestie; i sami też nie tylo chcieli aby ich czczono jak ludzie/ ale też żeby chwalono jako Bogi. Uciążenia zaś i utrapienia ich mogą się zrozumieć z tych to rzeczy: Nowy Inga nie dziedziczył w żadnej
z ludźmi obcuią. Toż się może powiedźieć o Cicimechách/ y o inszych podobnych narodách Kśięgi wtore. Piątey częśći, O drugich niektorych sposobnośćiách.
POmienione rzeczy vłácniły kazánie y náwrocenie Ameriki/ iákby zwierzchownie: powiemy teraz o niektorych inszych dispositiách żywszych y zewnętrznych. Pierwsza byłá ćięzkie pánowánie y iárzmo krolow támtych: ábowiem Ingá Peruáński/ y krol Mexikáński/ ták bárzo vćiążáli swe poddáne/ iż ich nie tráktowáli iáko ludźi/ ále iáko bestiae; y sámi też nie tylo chćieli áby ich czczono iák ludźie/ ále też żeby chwalono iáko Bogi. Vćiążenia záś y vtrapienia ich mogą się zrozumieć z tych to rzeczy: Nowy Ingá nie dźiedźiczył w żadney
Skrót tekstu: BotŁęczRel_V
Strona: 20
Tytuł:
Relacje powszechne, cz. V
Autor:
Giovanni Botero
Tłumacz:
Paweł Łęczycki
Drukarnia:
Mikołaj Lob
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
opisy geograficzne
Tematyka:
egzotyka, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1609
Data wydania (nie wcześniej niż):
1609
Data wydania (nie później niż):
1609
sposób rządów tak duchownych/ jako i doczesnych/ które zachowują w Ameryce. a naprzód mówić będziemy o świeckich. Księgi trzecie. Piątej Części, Księgi trzecie. Piątej części, Rządy świeckie w Nowym świecie.
WE wszytkim Nowym świecie są dwaj Vicereges, jeden jest Nowej Hiszpaniej/ który rezyduje w mieście Meksyku/ a drugi Peruański/ który mieszka w Limie. Z tych dwu/ więtszej władzej jest Peruański; abowiem on/ oprócz tego/ iż ma wielkie Prowincje pod swym rządem/ może też dysponować o Komendach wakujących. Czego nie może Vicerex Nowej Hiszpaniej: lecz tego zaś więcej sobie życzą/ dla bliskości od Hiszpaniej/ dla piękności miasta Meksyku/
sposob rządow ták duchownych/ iáko y doczesnych/ ktore záchowuią w Americe. á naprzod mowić będźiemy o świeckich. Kśięgi trzećie. Piątey Częśći, Kśięgi trzećie. Piątey częśći, Rządy świeckie w Nowym świećie.
WE wszytkim Nowym świećie są dwáy Vicereges, ieden iest Nowey Hiszpániey/ ktory residuie w mieśćie Mexiku/ á drugi Peruáński/ ktory mieszka w Limie. Z tych dwu/ więtszey władzey iest Peruáński; ábowiem on/ oprocz tego/ iż ma wielkie Prowincie pod swym rządem/ może też disponowáć o Commendách wákuiących. Czego nie może Vicerex Nowey Hiszpániey: lecz tego záś wiecey sobie życzą/ dla bliskośći od Hiszpániey/ dla pięknośći miástá Mexiku/
Skrót tekstu: BotŁęczRel_V
Strona: 66
Tytuł:
Relacje powszechne, cz. V
Autor:
Giovanni Botero
Tłumacz:
Paweł Łęczycki
Drukarnia:
Mikołaj Lob
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
opisy geograficzne
Tematyka:
egzotyka, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1609
Data wydania (nie wcześniej niż):
1609
Data wydania (nie później niż):
1609
a naprzód mówić będziemy o świeckich. Księgi trzecie. Piątej Części, Księgi trzecie. Piątej części, Rządy świeckie w Nowym świecie.
WE wszytkim Nowym świecie są dwaj Vicereges, jeden jest Nowej Hiszpaniej/ który rezyduje w mieście Meksyku/ a drugi Peruański/ który mieszka w Limie. Z tych dwu/ więtszej władzej jest Peruański; abowiem on/ oprócz tego/ iż ma wielkie Prowincje pod swym rządem/ może też dysponować o Komendach wakujących. Czego nie może Vicerex Nowej Hiszpaniej: lecz tego zaś więcej sobie życzą/ dla bliskości od Hiszpaniej/ dla piękności miasta Meksyku/ i dla obyczajów pięknych i wytartych w tej Prowincji. Sprawiedliwość tam wszytkę odprawują
á naprzod mowić będźiemy o świeckich. Kśięgi trzećie. Piątey Częśći, Kśięgi trzećie. Piątey częśći, Rządy świeckie w Nowym świećie.
WE wszytkim Nowym świećie są dwáy Vicereges, ieden iest Nowey Hiszpániey/ ktory residuie w mieśćie Mexiku/ á drugi Peruáński/ ktory mieszka w Limie. Z tych dwu/ więtszey władzey iest Peruáński; ábowiem on/ oprocz tego/ iż ma wielkie Prowincie pod swym rządem/ może też disponowáć o Commendách wákuiących. Czego nie może Vicerex Nowey Hiszpániey: lecz tego záś wiecey sobie życzą/ dla bliskośći od Hiszpániey/ dla pięknośći miástá Mexiku/ y dla obyczáiow pięknych y wytártych w tey Prowinciey. Spráwiedliwość tám wszytkę odpráwuią
Skrót tekstu: BotŁęczRel_V
Strona: 66
Tytuł:
Relacje powszechne, cz. V
Autor:
Giovanni Botero
Tłumacz:
Paweł Łęczycki
Drukarnia:
Mikołaj Lob
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
opisy geograficzne
Tematyka:
egzotyka, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1609
Data wydania (nie wcześniej niż):
1609
Data wydania (nie później niż):
1609
są animuszu lichego/ i natury mizernej i nikczemnej; a z drugiej zaś strony/ barzo są skłonni do obżarstwa/ do cielesności/ do próżnowania: tak iż gdzieby ich jakokolwiek nie przećwiczyli byli Hiszpanowie/ i nie przyzwyczaili zakonnicy/ potopiliby się byli w pomienionych złościach. Na dowód tego: Wiemy/ iż Inga Peruański zażywał trzech rzeczy/ dla dobrego/ i dla zachowania swych poddanych: karał śmiercią sromotną owych/ którzy się upijali: starał się żeby też nie przychodzili z krajów zimnych do ciepłych/ abo przeciwnym sposobem: a nakoniec/ żeby znacznie nie odmieniali powietrza. Ostatecznie starał się/ aby nie próżnowali nigdy/ ale ich zawsze
są ánimuszu lichego/ y nátury mizerney y nikczemney; á z drugiey záś strony/ bárzo są skłonni do obżárstwá/ do ćielesnośći/ do proznowánia: ták iż gdźieby ich iákokolwiek nie przećwiczyli byli Hiszpanowie/ y nie przyzwyczáili zakonnicy/ potopiliby się byli w pomienionych złośćiách. Ná dowod tego: Wiemy/ iż Ingá Peruáński záżywał trzech rzeczy/ dla dobrego/ y dla záchowánia swych poddánych: karał śmierćią sromotną owych/ ktorzy się vpiiáli: stárał się żeby też nie przychodźili z kráiow źimnych do ćiepłych/ ábo przećiwnym sposobem: á nákoniec/ żeby znácznie nie odmieniáli powietrza. Ostátecznie stárał się/ áby nie proznowáli nigdy/ ále ich záwsze
Skrót tekstu: BotŁęczRel_V
Strona: 82
Tytuł:
Relacje powszechne, cz. V
Autor:
Giovanni Botero
Tłumacz:
Paweł Łęczycki
Drukarnia:
Mikołaj Lob
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
opisy geograficzne
Tematyka:
egzotyka, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1609
Data wydania (nie wcześniej niż):
1609
Data wydania (nie później niż):
1609
do Monarchów/ do Królów/ do Książąt/ osób poważnych/ w nauce/ w mądrości/ w bogactwach: nie tak/ bo do tych wiele ich barzo rado pójdzie/ i niektórzy podobno starać się o to będą/ żeby ich tam posłano; ale mówi: Do narodu czekającego i podeptanego. jaki właśnie jest naród Peruański wzgardzony/ i jakoby z swego mieszkania wypchniony/ służąc około kruszców/ z utratą swych majętności i zdrowia/ i w inszych podłych zabawach/ uciśnieni i przyniewoleni od cudzoziemców/ a nawet i od samychże swych niewolników/ jakośmy na początku przypomnieli/ którzy przyjmują kapłany nasze/ i słowo Boże/ właśnie jako ziemia sucha
do Monárchow/ do Krolow/ do Kśiążąt/ osob poważnych/ w náuce/ w mądrośći/ w bogáctwách: nie ták/ bo do tych wiele ich bárzo rádo poydźie/ y niektorzy podobno stáráć się o to będą/ żeby ich tám posłano; ále mowi: Do narodu czekaiącego y podeptánego. iáki własnie iest narod Peruáński wzgárdzony/ y iákoby z swego mieszkánia wypchniony/ służąc około kruszcow/ z utrátą swych máiętnośći y zdrowia/ y w inszych podłych zabáwách/ ućiśnieni y przyniewoleni od cudzoźiemcow/ á náwet y od sámychże swych niewolnikow/ iákosmy ná początku przypomnieli/ ktorzy prziymuią kápłany násze/ y słowo Bożé/ własnie iáko źiemiá sucha
Skrót tekstu: TorRoz
Strona: 41.
Tytuł:
O rozszerzeniu wiary świętej chrześcijańskiej katolickiej w Ameryce na Nowym Świecie
Autor:
Diego de Torres
Tłumacz:
Anonim
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
literatura faktograficzna
Gatunek:
relacje
Tematyka:
egzotyka, geografia, religia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
