było/ przynaleźna temu mąka z bobu z miodem na pigułki zrobiona/ abo kawalcami potkniona z tyzanną. Jeśli materia ciekąca będzie przygórętszym na tę dobry dragant krochmal/ śliskość z ziarn pigwowych abo taki konfekt. Weź nasienia białego maku dobrze utartego dragm dziesięć/ krochmalu/ gumi arabici, dragantu po łocie jednym/ nasienia baniowego/ pigwowego/ wyłuskanych po dragmach dwu/ skręconym cukrem konfekt uczynić/ abo w wódce polnej driakwie cukier rozpuściwszy uczynić morselle. Abo weź maku białego i czarnego po drag: dziesięć. Soku lakryciowego drag: piętnaście/ nasienia/ ślazu wysokiego pigwowego po drag: dwie/ dwa funty wody ciepłej/ w której przez noc wszytko przetłukszy namoczyć
bylo/ przynaleźna temu mąká z bobu z miodem ná pigułki zrobiona/ ábo káwalcámi potkniona z tyzánną. Ieśli máteria ćiekąca będźie przygorętszym ná tę dobry drágánt krochmal/ śliskość z źiarn pigwowych abo táki konfekt. Weź náśienia białego máku dobrze vtártego dragm dźieśięć/ krochmalu/ gumi arabici, drágántu po łoćie iednym/ náśienia bániowego/ pigwowego/ wyłuskánych po dragmách dwu/ zkręconym cukrem konfekt vczynić/ ábo w wodce polney dryakwie cukier rospuśćiwszy vczynić morselle. Abo weź máku białego y czarnego po drag: dźieśięć. Soku lákryciowego drag: piętnáśćie/ náśienia/ ślazu wysokiego pigwowego po drag: dwie/ dwá funty wody ćiepłey/ w ktorey przez noc wszytko przetłukszy námoczyć
Skrót tekstu: CiachPrzyp
Strona: C3
Tytuł:
O przypadkach białychgłów brzemiennych
Autor:
Piotr Ciachowski
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
poradniki, traktaty
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1624
Data wydania (nie wcześniej niż):
1624
Data wydania (nie później niż):
1624
1. M. daj ten proszek w czymkolwiek na noc. Item. Spir: Nitri. dawać jak najczęściej w Rosołach, i w Piwie. Traktat Pierwsz. O Szaleństwie. Plaster na Głowę.
WEś Maku, siemienia konopnego, jałowcu, wszystkiego po garści, kadzidła łot, Jąder z kostek Brzeskwiniowych, nasienia Pigwowego po trzy części łota, wodki Rożanej, i Bzowej ile potrzeba, rozłożywszy między chusty, głowę obłoż. Item. Kąpiel na nogi.
WEś Rozchodniku, Grzybieniowego liścia, winnego, wierzbowego, Roży suchej, makowek, Sałaty, wszytkiego równe części, warz w piwie, wylej do cebrzyka, niech chory moczy
1. M. day ten proszek w czymkolwiek ná noc. Item. Spir: Nitri. dáwáć iák nayczęściey w Rosołách, y w Piwie. Tráktát Pierwsz. O Szaleństwie. Plaster ná Głowę.
WEś Máku, siemienia konopnego, iáłowcu, wszystkiego po gárśći, kádźidłá łot, Iąder z kostek Brzeskwiniowych, nasienia Pigwowego po trzy częśći łotá, wodki Rożaney, y Bzowey ile potrzebá, rozłożywszy między chusty, głowę obłoż. Item. Kąpiel ná nogi.
WEś Rozchodniku, Grzybieniowego liśćia, winnego, wierzbowego, Roży suchey, mákowek, Sáłaty, wszytkiego rowne części, warz w piwie, wyley do cebrzyká, niech chory moczy
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 95
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
Gęsiego poleju abo Pieniężniku/ Tranku abo Prosianej włoci/ Barwinku/ po trzy garści/ Naparstnice/ Kosztywału/ Muszterza abo Muszcu błękitnego kwiatu/ to jest samca/ po dwu garści/ Kurzego ziela i z korzeniem/ Języczków abo Babki wąskiej/ Nasięźrzału ziela samego bez korzenia/ Pięciorniku wielkiego i mniejszego po półtorej garści/ Pigwowego drzewa liścia/ Koczanków żółtych po garści/ Gwajaku drobno raszplowanego sześć łotów/ korzenia Dzięgielu leśnego/ abo polnego/ to jest/ mniejszego korzenia Kozłkowego po trzy łoty. A te zioła i korzenia mają być świeże/ i posiekać drobno/ a z drzwem raszplowanym pomieszać/ nalać na to ze cztery garnce wody studziennej/ i
Gęśiego poleiu ábo Pieniężniku/ Tranku ábo Prośiáney włoći/ Bárwinku/ po trzy garśći/ Napárstnice/ Kosztywału/ Muszterza ábo Muszcu błękitnego kwiátu/ to iest samcá/ po dwu garśći/ Kurzego źiela y z korzeniem/ Ięzyczkow ábo Bábki wąskiey/ Náśięźrzału źiela samego bez korzenia/ Pięćiorniku wielkiego y mnieyszego po połtorey garśći/ Pigwowego drzewá lisćia/ Koczánkow żołtych po garśći/ Gwáiaku drobno rászplowánego sześć łotow/ korzenia Dźięgielu leśnego/ ábo polnego/ to iest/ mnieyszego korzenia Kozłkowego po trzy łoty. A te źiołá y korzenia máią bydź świeże/ y pośiekáć drobno/ á z drzwem rászplowánym pomieszáć/ nálać ná to ze cztery gárnce wody studźienney/ y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 72
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Weźmi ziela z korzeniem Kukliku/ garści sześć/ Złomignatu trzy garści/ Trzaszczek sosnowego łuczywa i pąpia jego/ Przywrotu/ Driakwie polnej/ Trojanku/ abo Wilczej stopy/ Rożyńcowego liścia po dwu garści/ Lopowego drzewa kwiatu/ Kokornaku/ Paproci kwitnącej/ abo Strusiego pióra/ Ośmundam zowią Łacinnicy/ liścia Miarzowego/ liścia z drzewa Pigwowego/ Bazanowcu po pułtory garści/ Zwyciężyjadu/ abo Tojeści ośm łotów/ Kokoryczki cztery łoty: Te wszystkie rzeczy mają być świeżo zielone i drobno usiekane/ a z miedzianego garca dystylowane/ wlawszy na nie z dziesięć kwart wody studziennej/ a nie więcej tylko czterj kwarty odjąc dystylowanej wodki od tego. Te przez cały rok może
Weźmi źiela z korzeniem Kukliku/ gárśći sześć/ Złomignatu trzy gárśći/ Trzasczek sosnowego łuczywá y pąpia iego/ Przywrotu/ Dryakwie polney/ Troiánku/ ábo Wilczey stopy/ Rożyńcowego liśćia po dwu gárśći/ Lopowego drzewá kwiátu/ Kokornaku/ Páproći kwitnącey/ ábo Struśiego piorá/ Osmundam zowią Láćinnicy/ liśćia Miarzowego/ liśćia z drzewá Pigwowego/ Bázánowcu po pułtory gárśći/ Zwyćiężyiádu/ ábo Toieśći ośm łotow/ Kokoryczki cztery łoty: Te wszystkie rzeczy máią bydź świeżo źielone y drobno vśiekáne/ á z miedźiánego gárcá distyllowáne/ wlawszy ná nie z dźieśięć kwart wody studźienney/ á nie więcey tylko czterj kwarty odjąc distylowáney wodki od tego. Te przez cáły rok może
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 270
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
przez godzin cztery w kotle ukropu wrzącego warzyć/ a tego rano i na noc ciepło każdego dnia rannym pić dawać/ po szęściu łyżek. Item.
Item, wziąć Pięciorniku mniejszego z korzeniem dwie garści. Benedyktu z korzeniem/ Niedospiałku/ ziela ś. Zofiej/ które Polną Rzerzuchą zowiemy/ Biedrzeńcowego ziela/ liścia z drzewa Pigwowego/ czerwonej Lobody/ po garści. Szałwiej polnej garść. Wierzchołków abo liścia Rożej polnej Sadźcu/ Laniej bronie płonnej/ abo Jeleniego oka dzikiego/ Rząsy z drzewa leszczynowego/ liścia Gawędowego brunatno kwitnącego/ po garści. To wszystko posiekać/ i trzy kwarty wina/ abo piwa dobrego na to nalać/ w konwi cynowej
przez godźin cztery w kotle vkropu wrzącego wárzyć/ á tego ráno y ná noc ćiepło káżdego dniá ránnym pić dawáć/ po szęśćiu łyżek. Item.
Item, wźiąć Pięćiorniku mnieyszego z korzeniem dwie gárśći. Benediktu z korzeniem/ Niedospiáłku/ źiela ś. Zophiey/ ktore Polną Rzerzuchą zowiemy/ Biedrzeńcoweg^o^ ziela/ liśćia z drzewá Pigwowego/ czerwoney Lobody/ po gárśći. Száłwiey polney garść. Wierzchołkow abo liśćia Rożey polnej Sadźcu/ Lániej bronie płonney/ ábo Ieleniego oká dźikiego/ Rząsy z drzewá lesczynowego/ liśćia Gáwędowego brunatno kwitnącego/ po gárśći. To wszystko pośiekáć/ y trzy kwarty winá/ ábo piwá dobrego ná to nálać/ w konwi cynowey
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 298
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
korzeniem/ Dziewanny/ Rojowniku/ po trzy garści/ w winie warzyć/ a przez pięć dni po wyczyścieniu miesięcznym naparzać się/ siedząc na tym. Krtuszeniu.
Krtuszenie i womity zawściąga. Także Niezatrzymaniu pokarmu.
Niezatrzymaniu pokarmów w żołądku barzo służy/ wziąć ziela i z korzeniem Pępawy dwie garści/ liścia Bobkowego liścia z drzewa Pigwowego/ Lebiotki/ po garści/ Kadzidła kramnego białego dwa łoty. To drobno pokrajać i przetłuc a w płóciennym woreczku przeszyć i w winie czerwonym warzyć/ a miedzy dwiema talerzami wyżąwszy na żołądek co nacieplej przykładać. Może i w occie miasto wina to warzyć. Febrze.
W febrach a ile w flegmistych/ dobrze to ziele
korzeniem/ Dźiewánny/ Roiowniku/ po trzy gárśći/ w winie wárzyć/ á przez pięć dni po wyczyśćieniu mieśięcznym náparzáć się/ śiedząc ná tym. Krtuszeniu.
Krtuszenie y womity záwśćiąga. Tákże Niezátrzymániu pokármu.
Niezátrzymániu pokármow w żołądku bárzo służy/ wźiąć źiela y z korzeniem Pępáwy dwie garśći/ liśćia Bobkowego liśćia z drzewá Pigwowego/ Lebiotki/ po gárśći/ Kádźidłá kramnego białego dwá łoty. To drobno pokráiáć y przetłuc á w płoćiennym woreczku przeszyć y w winie czerwonym wárzyć/ á miedzy dwiemá tálerzámi wyżąwszy ná żołądek co naćiepley przykłádáć. Może y w ocćie miásto winá to wárzyć. Febrze.
W febrách á ile w flágmistych/ dobrze to źiele
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 313
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
gardło. Jeżeliby zaś angina lub skwinancja przypadać miała, to jest znaczna puchlina i rozpalenie gardła, to:
Weźmi: Wody kwiatu bzowego 4. łoty. Julepku malinowego łot jeden. Salnitry preparowanej pułcwierci łota. Szafranu gran dziesięc,
Zmięszawszy pospołu często gardło płocz.
Wargi i język od ospy spalone pośmaruj klejem z nasienia pigwowego. Nozdrze zatkane pośmaruj świeżym niesłonym masłem. Jeżeli zaś pacjent w ustawicznym szaleństwie leży, i żadnego oddechu przez gardło mieć nie może, w tym przypadku dla poratowania jego ostatnich chwycić się trzeba srzodków, i zaraz lekkie dać womitorium z ipekakuhanny (jak wpierwszym rozdżyałe namieniłem) albo też ex syruppo emethico; a nadzieja
gardło. Jeżeliby zas angina lub skwinancya przypadac miała, to iest znaczna puchlina y rozpalenie gardła, to:
Weźmi: Wody kwiatu bzowego 4. łoty. Julepku malinowego łot ieden. Salnitry preparowaney pułcwierći łota. Szafranu gran dżieśięc,
Zmięszawszy pospołu często gardło płocz.
Wargi y ięzyk od ospy spalone posmaruy kliiem z naśienia pigwowego. Nozdrźe zatkane posmaruy swieżym niesłonym masłem. Jeżeli zas pacyent w ustawicznym szalenstwie leży, y żadnego oddechu przez gardło mieć nie może, w tym prźypadku dla poratowania iego ostatnich chwycić się trźeba srzodkow, y zaraz lekkie dać womitorium z ipekakuhanny (iak wpierwszym rozdżiałe namieniłem) albo teź ex syruppo emethico; a nadźieia
Skrót tekstu: BeimJelMed
Strona: 75
Tytuł:
Medyk domowy
Autor:
Samuel Beimler
Tłumacz:
Jan Jerzy Jelonek
Drukarnia:
Michał Wawrzyniec Presser
Miejsce wydania:
Leszno
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1749
Data wydania (nie wcześniej niż):
1749
Data wydania (nie później niż):
1749
miodu rożanego; płocz ciepło gardło. 6to. Wtymże paroksyzmie oczom boleść wielce dokucza; na uśmierzenie jej, weźmi kilka żyarków kanfory i szafranu trochę, a w rożanej, albo świetlikowej wódce (po łacinie Euphrasia) rozpuściwszy, powieki często gęsto wycieraj.
7mo. Kiedy się wyrzucają krosty na język, to weźmi nasienia pigwowego i orlikowego według upodobania, na które wrzącej wody nalawszy, gdy śliską esencją wyciągnie, przecadź przez chustę; cokolwiek potym salitry przymięszaj i rozanej wodki; a coraz płocz usta.
8vo. Wielu medyków wtakowej chorobie krwi puszczenie wraż zemną ganią, jakoż kilka set tak chorujących bez puszczenia krwi uleczyłem. Ztym wszystkim,
miodu rożanego; płocz ćiepło gardło. 6to. Wtymże paroxyzmie oczom boleść wielce dokucza; na uśmierzenie iey, weźmi kilka żiarkow kanfory y szafranu trochę, a w rożaney, albo swietlikowey wodce (po łacinie Euphrasia) rozpuśćiwszy, powieki często gęsto wyćieray.
7mo. Kiedy się wyrzucaią krosty na ięzyk, to weżmi naśienia pigwowego y orlikowego według upodobania, na ktore wrzącey wody nalawszy, gdy sliską essencyą wyciągnie, przecadź przez chustę; cokolwiek potym salitry przymięszay y rozaney wodki; a coraz płocz usta.
8vo. Wielu medykow wtakowey chorobie krwi puszczenie wraż zemną ganią, iakoż kilka set tak choruiących bez puszczenia krwi uleczyłem. Ztym wszystkim,
Skrót tekstu: BeimJelMed
Strona: 93
Tytuł:
Medyk domowy
Autor:
Samuel Beimler
Tłumacz:
Jan Jerzy Jelonek
Drukarnia:
Michał Wawrzyniec Presser
Miejsce wydania:
Leszno
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1749
Data wydania (nie wcześniej niż):
1749
Data wydania (nie później niż):
1749
