/ mieć będziesz zieloną troistą. Nad to żółtą/ białą/ błękitną. Których ci najwięcej i prawie samych tylko trzeba. Pierwszą zieloną abyś miał. Nalej octu na gryszpan, i tak rozprawionym maluj. Drugą/ w sok ruciany włóż gryszpanu nie mało/ niech postoi trochę. Upadnie gryszpan na dol/ sokiem tym rucianym malować możesz. Zamąciszli i poruszysz w nim gryszpan tym samym nieco inną farbę zieloną mieć będziesz. Trzecią zaś do blejgelu przykładając Indychu/ trzy i oboje z sobą/ mało jednak Indychu/ żeby pięknie jasno zielona była. A tę rozprawisz lentrychem. Bo pierwsze dwie/ octem tylko rozprawiać się mają. Na żółtą utrzyj
/ mieć będziesz zieloną troistą. Nad to żołtą/ białą/ błekitną. Ktorych ći naywięcey i práwie sámych tylko trzebá. Pierwszą zieloną ábyś miał. Naley octu ná gryszpan, i ták rozpráwionym maluy. Drugą/ w sok rućiany włoż gryszpanu nie máło/ niech postoi trochę. Vpádnie gryszpan na dol/ sokiem tym rućiánym málować możesz. Zámąciszli i poruszysz w nim gryszpan tym samym nieco inną farbę źieloną mieć będźiesz. Trzećią zaś do bleygelu przykładaiąc Indychu/ trzy i oboie z sobą/ mało iednak Indychu/ żeby pięknie iásno źielona była. A tę rozpráwisz lentrychem. Bo pierwsze dwie/ octem tylko rosprawiáć się máią. Ná żołtą utrzyi
Skrót tekstu: SekrWyj
Strona: 88
Tytuł:
Sekret wyjawiony
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Colegii Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Poznań
Region:
Wielkopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1689
Data wydania (nie wcześniej niż):
1689
Data wydania (nie później niż):
1689
poprawa. Uszom tenże pożytek ta woda we Skle dać może: gdy w nich ropa/ ostrupienie/ zależenie/ abo głuchość z pełności jaka się najduje/ wysuszając a dymów upleniając/ dym w takie uszy wpuszczając/ ciepłą wodę na kamień lejąc/ a przez trąbę z papiru uczynioną w uszy wpuszczając/ a zaraz olejkiem rucianym w cebuli wielkiej usmażonym/ meaty one w uszu zawarte zatykając. dobrze przedtym ciało przepurgowawszy/ co w używaniu tej wody na każdą chorobę zachować potrzeba. W nozdrzach będąli krosty/ łupieże/ mięso narosłe/ (Polipum i odenas zowią) tą wodą ciepliczną ratować się mogą. Zębom i dziąsłom/ które zranienie/ narościenie
popráwá. Vszom tenże pożytek tá wodá we Skle dać może: gdy w nich ropá/ ostrupienie/ záleżenie/ ábo głuchość z pełnośći iáka się náyduie/ wysuszáiąc á dymow vpleniáiąc/ dym w tákie vszy wpuszcżáiąc/ ćiepłą wodę ná kámień leiąc/ á przez trąbę z pápiru vcżynioną w vszy wpuszcżáiąc/ á záraz oleykiem rućianym w cebuli wielkiey vsmáżonym/ meaty one w vszu záwárte zátykaiąc. dobrze przedtym ćiáło przepurgowawszy/ co w vżywániu tey wody ná káżdą chorobę záchować potrzebá. W nozdrzách będąli krosty/ łupieże/ mięso nárosłe/ (Polipum y odenas zowią) tą wodą ćiepliczną rátowáć się mogą. Zębom y dźiąsłom/ ktore zránienie/ nárośćienie
Skrót tekstu: SykstCiepl
Strona: 143.
Tytuł:
O cieplicach we Skle ksiąg troje
Autor:
Erazm Sykstus
Drukarnia:
Krzysztof Wolbramczyk
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1617
Data wydania (nie wcześniej niż):
1617
Data wydania (nie później niż):
1617
/ (jako to dobrze upatrzył D. Wojciech Oczko) dym w takie uszy puszczać mogą: to jest/ ciepłą wodę na kamień żelazny gorący/ abo na zużel/ abo też na cegłę rozpaloną lać: a potym przez Embotum, abo przez trąbę z papiru uczynioną/ w uszy onę parę puszczać/ a zaraz olejkiem rucianym w cebuli wielkiej na trzonie usmażonym/ meaty zawarte przeprawując/ dobrze przed tym ciało przepurgowawszy. Także i nozdrzóm/ niemały pożytek takowe kurzenie przynieść może/ gdy tylko samego wysuszenia potrzebują. Wiele się jeszcze/i innych sposobów cieplicznych wód używania postronnych/ jako też naszej Szklanej najduje.[...] bo jedni gbkę abo chusty maczając w
/ (iáko to dobrze vpátrzył D. Woyćiech Ocżko) dym w tákie vszy puszcżać mogą: to iest/ ćiepłą wodę ná kámień żelázny gorący/ abo ná zużel/ abo też na cegłę rospaloną lać: á potym przez Embotum, ábo przez trąbę z pápiru vcżynioną/ w vszy onę párę puszćżáć/ á záraz oleykiem rućianym w cebuli wielkiey na trzonie vsmażonym/ meaty zawárte przepráwuiąc/ dobrze przed tym ćiáło przepurgowawszy. Także y nozdrzóm/ niemały pożytek takowe kurzenie przynieść może/ gdy tylko samego wysuszenia potrzebuią. Wiele się ieszcże/y innych sposobow ćieplicżnych wód vżywania postronnych/ iáko też nászey Skláney nayduie.[...] bo iedni gbkę ábo chusty macżáiąc w
Skrót tekstu: SykstCiepl
Strona: 189.
Tytuł:
O cieplicach we Skle ksiąg troje
Autor:
Erazm Sykstus
Drukarnia:
Krzysztof Wolbramczyk
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1617
Data wydania (nie wcześniej niż):
1617
Data wydania (nie później niż):
1617
ucho ciepło. Item. Chleb pieczony z Kminem, z Bobkiem, z Jałowcem, z Gałką Muszkatową, z pieca prosto gorący na dwoje rozkroić, i przez chustke przyłożyć na uszy. Item. Na węgle rzucać gwoździki kramne, dym w ucho przez lijek wpuszczaj potym zaraz wpuścić w ucho Olejek z Migdałów gorżkich z Olejkiem Rucianym zmięszawszy. Item. Weś Cebulę wielką, wydroż ją, nakładź w nie Rad Cyperirod: Bobku, Hanyszku, Kminu kramnego, Bobrowego stroju, wszystkiego potrosze, utrzyj wszystko subtelno, przydaj Olejku Rucianego ile potrzeba, zaszpuntuj, włóż w żarzewie żeby się upiekła, wyciśni potym sok, który kroplami w uszy puszczaj.
ucho ćiepło. Item. Chleb pieczony z Kminem, z Bobkiem, z Iáłowcem, z Gałką Muszkátową, z piecá prosto gorący ná dwoie rozkroić, y przez chustke przyłożyć ná uszy. Item. Ná węgle rzucáć gwozdźiki kramne, dym w ucho przez liiek wpuszczay potym záraz wpuścić w ucho Oleiek z Migdałow gorżkich z Oleykiem Rućiánym zmięszawszy. Item. Weś Cebulę wielką, wydroż ią, nákłádź w nie Rad Cyperirod: Bobku, Hányszku, Kminu kramnego, Bobrowego stroiu, wszystkiego potrosze, utrzyi wszystko subtelno, przyday Oleyku Ruciánego ile potrzebá, zászpuntuy, włoż w żarzewie żeby się upiekłá, wyciśni potym sok, ktory kroplámi w uszy pusczay.
Skrót tekstu: CompMed
Strona: 54
Tytuł:
Compendium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Drukarnia Jasnej Góry Częstochowskiej
Miejsce wydania:
Częstochowa
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1719
Data wydania (nie wcześniej niż):
1719
Data wydania (nie później niż):
1719
dolegliwościom Spaniu.
Serdecznym dolegliwościom z Melancholicznej krwie grubej/ jest użyteczna.
Spaniu niespokojnemu i nudnemu. Duszeniu.
Duszeniu nocnemu/ które Morą drudzy zowią/ doświadczonym jest lekarstwem/ dając jej z wodką z Paproci samice wyciągniona/ w ostatniej kwadrze Miesiąca na świtaniu. Sercu bojaźliwem.
Sercu lękliwemu i bojaźliwemu/ jest ratunkiem/ z Rucianym Olejkiem jej używając. wrzodom na głowi.
Wrzody na głowie/ albo i na twarzy ciekące/ wysusza/ i płynienie ich zawściąga/ z lekka je Olejkiem z tegoż ziela mażąc. A jeszcze potężniej/ gdyby z tym masłem była zmieszana/ z którym jaje Kokosze spalone byłoby utarte. Kamień Dzieciom
Kamień Dzieciom małym
dolegliwościom Spániu.
Serdecznym dolegliwośćiom z Melánkoliczney krwie grubey/ iest vżyteczna.
Spániu niespokoynemu y nudnemu. Duszeniu.
Duszeniu nocnemu/ ktore Morą drudzy zowią/ doświadcżonym iest lekárstwem/ dáiąc iey z wodką z Páproći sámice wyćiągniona/ w ostátniey kwadrze Mieśiącá ná świtániu. Sercu boiáźliwem.
Sercu lękliwemu y boiáźliwemu/ iest rátunkiem/ z Rućiánym Oleykiem iey vżywáiąc. wrzodom ná głowi.
Wrzody ná głowie/ álbo y ná twarzy ćiekące/ wysusza/ y płynienie ich záwśćiąga/ z lekká ie Oleykiem z tegoż źiela máżąc. A iescze potężniey/ gdyby z tym másłem byłá zmieszána/ z ktorym iáie Kokosze spalone byłoby vtárte. Kámień Dźieciom
Kámień Dźieciom máłym
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 100
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
.
Przeczosy i przetarcia leczy/ moczony przez noc w occie/ potym rano przecedzic/ i przywarzyć do zgęszczenia/ a oliwy i wosku przydawszy/ plastować.
Do maści niektórych wchodzi. W oczach wrzedzień
W oczach krosty i wrzedzienieczki na bielmie/ albo na źrzenicy. Oczom płynącym. Wzroku zaćmionemu. Oczom błonką zaszłym z sokiem Rucianym w żółci tego Ptastwa/ które mięsem żyje/ długo moczony/ i dobrze utarty/ potrosze tego na nie puszczając. (Mesua.) Oczom płynącym. Wzroku. Oczom błonką zaszłym. Soku tego własności.
Własność jego jest wychędażać mózg/ i żyły suche od niego pochodzące. Głowj bolenie.
Bolenie głowy uśmierza. Zawrót
.
Przeczosy y przetárćia leczy/ moczony przez noc w occie/ potym ráno przecedźic/ y przywárzyć do zgęsczenia/ á oliwy y wosku przydawszy/ plastowáć.
Do maści niektorych wchodźi. W oczách wrzedzien
W oczách krosty y wrzedźienieczki ná bielmie/ álbo ná źrzenicy. Oczom płynącym. Wzroku záćmionemu. Oczom błonką zászłym z sokiem Rućiánym w żołći tego Ptástwá/ ktore mięsem żyie/ długo moczony/ y dobrze vtárty/ potrosze tego ná nie pusczáiąc. (Mesua.) Oczom płynącym. Wzroku. Oczom błonką zászłym. Soku tego własnośći.
Własność ieg^o^ iest wychędażáć mozg/ y żyły suche od niego pochodzące. Głowj bolenie.
Bolenie głowy vśmierza. Zawrot
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 204
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
w koty ją stoczyć/ a na Ślezionę bolejącą i twardą ciepło plastrować. Wietrzn: w Ślezie.
Wietrzności w Ślezienie tenże plastr rozpędza/ przykładając go na bok lewy. Krzyżom bolejącym i Pacierzowi.
W krzyżach i we wszystkim pacierzu/ w plecach boleniu/ Armoniak z Olejkiem Bobkowym/ i z Kleszczowym/ albo z Rucianym zaczyniony/ a tym dwakroć każdego dnia nacierany układa.
Tenże Armoniak z Olejkiem Kopru ogródnego z jedną częścią sadła Lisiego zaczyniony/ toż czyni. Miesięczną chorobę Paniam wzbudza i wywodzi/ wziąwszy Armoniaku dwie części/ Gałbanu/ Czartowego Lajna/ po części jednej. To pomieszawszy/ z ognia dym niech w otwór łona lejkiem bierze
w koty ią stoczyć/ á ná Sleźionę boleiącą y twárdą ćiepło plastrowáć. Wietrzn: w Sleźie.
Wietrznośći w Sleźienie tenże plastr rospądza/ przykłádáiąc go ná bok lewy. Krzyżom boleiącym y Paćierzowi.
W krzyżách y we wszystkim paćierzu/ w plecách boleniu/ Armoniak z Oleykiem Bobkowym/ y z Klesczowym/ álbo z Rućiánym záczyniony/ á tym dwákroć káżdego dniá náćierány vkłáda.
Tenże Armoniak z Oleykiem Kopru ogrodneg^o^ z iedną częśćią sádłá Liśiego záczyniony/ toż czyni. Miesięczną chorobę Pániam wzbudza y wywodźi/ wźiąwszy Armoniaku dwie części/ Gáłbanu/ Czártoweg^o^ Layná/ po częśći iedney. To pomięszawszy/ z ogniá dym niech w otwor łoná liykiem bierze
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 220
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Driakwie przedniej zarówno pomieszawszy/ z tego czopek utoczyć/ a w otwór łona wprawić/ doświadczone lekarstwo. Ciężkiemu rodzeniu.
Ciężkiemu rodzeniu Paniam: wziąć Armoniaku/ Opoponaku/ Ciemięrzyce czarnej/ Lamikamienia /Kokornaku/ okrągłego/ Zamorskiego jabłka mięsiwości. To co nalepiej utrzeć/ zarówno każdego wziąwszy/ z Sokiem Ogórka Oślego/ i z Rucianym/ a z Krowią żołcią zaczynić/ i z tego czopek w otwór łona/ dziatkami się ciężko i długo pracującej wprawić. Łożysku.
Łożysko po porodzeniu pozostałe. Zaśniatu
Zaśniat/ albo Zaporzysko z Macice wywodzi/ z Amoniaku/ a z Naciasty kwasnej zarówno obojga wziąwszy z wołową żołcią/ czopek w otwór łona uczyniwszy/ wpuścić
Dryákwie przedniey zárowno pomięszawszy/ z tego czopek vtoczyć/ á w otwor łoná wpráwić/ doświadczone lekárstwo. Ciężkiemu rodzeniu.
Cięszkiemu rodzeniu Pániam: wźiąć Armoniaku/ Opoponaku/ Ciemięrzyce czarney/ Lamikámieniá /Kokornaku/ okrągłego/ Zamorskiego iábłká mięśiwośći. To co nalepiey vtrzeć/ zárowno káżdeg^o^ wźiąwszy/ z Sokiem Ogurká Oślego/ y z Rućiánym/ á z Krowią żołćią záczynić/ y z tego czopek w otwor łoná/ dźiatkámi sie ćięszko y długo prácuiącey wpráwić. Lożysku.
Lożysko po porodzeniu pozostáłe. Zaśniátu
Záśniat/ álbo Zaporzysko z Máćice wywodźi/ z Ammoniaku/ á z Náćiásty kwásney zárowno oboygá wźiąwszy z wołową żołćią/ czopek w otwor łoná vczyniwszy/ wpuśćić
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 221
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
tych rzeczy, które się wyżej położyły, to jest lubo pigułek lubo Driakwi etc. a;bo wypić kieliszek wodki w którejby namoczone były te rzeczy: Cytwar, Dzięgiel, Ruta, Tormentilla, Kamfora, pod nosem trzymać, lubo ocet w zwysz opisany, lubo puszeczkę z bawełną napuszczoną olejkiem Bursztynowym; lub Rucianym, lub Dzięglowym, lub Balsamo sulphuris, lub Spiritu salia armoniaci urinoso, albo succinato, albo Spiritu Fuliginis: pod językiem też trzymać Kołaczki na to umyślnie zrobione, albo gryźć korzeń Cytwaru, lubo Cynamony białego, lubo Dzięgiel. Wchodząc do mieszkania między zapowietrzonych, bardzo rzecz pożyteczną trzymać przed sobą pochodnie smolaną zapaloną, albo
tych rzeczy, ktore się wyżey położyły, to iest lubo pigułek lubo Dryakwi etc. a;bo wypić kieliszek wodki w ktoreyby námoczone były te rzeczy: Cytwar, Dźięgiel, Ruta, Tormentilla, Kámfora, pod nosem trzymáć, lubo ocet w zwysz opisany, lubo puszeczkę z báwełną napuszczoną oleykiem Bursztynowym; lub Rućianym, lub Dźięglowym, lub Balsamo sulphuris, lub Spiritu salia armoniaci urinoso, álbo succinato, álbo Spiritu Fuliginis: pod ięzykiem tesz trzymáć Kołaczki ná to umyślnie zrobione, álbo gryść korzeń Cytwaru, lubo Cynámony białego, lubo Dźięgiel. Wchodząc do mieszkánia między zapowietrzonych, bárdzo rzecz pożyteczną trzymáć przed sobą pochodnie smolaną zápaloną, álbo
Skrót tekstu: PromMed
Strona: 190
Tytuł:
Promptuarium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Franciszek Cezary
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1716
Data wydania (nie wcześniej niż):
1716
Data wydania (nie później niż):
1716
, zażywać się na po pięć kropel, w czym się komu podoba. Co się tycze Curaciej Zapowietrzonych.
TA zawisła naprzód na upuszczeniu krwi zaraz na początku choroby, w przód dawszy choremu Álexipharmacum takie zażyć, to jest albo Driakwi z Kamforą, albo Orwietanu, albo Diascordium, albo Driakwi Diatessaron, zmieszaj z ciepłym octem Rucianym; albo weźmi rogu Jeleniego subtelno utartego, przydaj Miry, siarki, Kamfory, zmieszaj, daj z octem Rucianym ciepłym po dwa razy na dzień. różnych chorób.
Item sok Bzowy z octem Rucianym, przydawszy Kamfory do zażywania, na poty jest też dobry.
Item weźmi kieliszek Octu mocnego, przydaj soku Rucianego łyżkę,
, záżywáć się ná po pięć kropel, w czym się komu podoba. Co się tycze Curaciey Zapowietrzonych.
TA zawisła naprzod ná upuszczeniu krwi záraz ná początku choroby, w przod dawszy choremu Álexipharmacum tákie záżyć, to iest álbo Dryakwi z Kámforą, álbo Orwietanu, álbo Diascordium, álbo Dryakwi Diatessaron, zmieszay z ćiepłym octem Rućianym; álbo weźmi rogu Jeleniego subtelno utártego, przyday Miry, śiarki, Kámfory, zmieszay, day z octem Rućianym ćiepłym po dwá rázy ná dźień. roźnych chorob.
Item sok Bzowy z octem Rućianym, przydáwszy Kámfory do záżywánia, ná poty iest też dobry.
Item weźmi kieliszek Octu mocnego, przyday soku Rućiánego łyszkę,
Skrót tekstu: PromMed
Strona: 192
Tytuł:
Promptuarium medicum
Autor:
Anonim
Drukarnia:
Franciszek Cezary
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1716
Data wydania (nie wcześniej niż):
1716
Data wydania (nie później niż):
1716
