przydawszy białego cukru ćwierć funta/ a tej juchy choremu po ósmy łotów w abo łyżek ciepło dać pić rano trzy godziny przed obiadem/ także przed wieczerzą trzy godziny/ czyniąc to przez kilka dni. Wnęcnościam zawrzedziałym.
Tenże trunek wnętrznościom zawrzedziałym jest ratunkiem, Chromym i pokrzywionym.
Chromym/ pokrzywionym/ i pokurczonym/ korzenia Rzepikowego wziąć ze dwie garści/ i warzyć w pułgarcu wina/ do wywrzenia trzeciej części/ a rano/ i na noc po ośmi łotów przez długi czas ciepło pić/ jest wielkim i znacznym ratunkiem. Obrażonym od jadowitych bestii.
Obrażonym od bestii jadowitych/ jest lekarskiem trunkiem sok z świeżo zielonego Rzepiku wyprasowany/ biorąc go po
przydawszy białego cukru ćwierć funtá/ á tey iuchy choremu po osmy łotow w ábo łyżek ćiepło dáć pić ráno trzy godźiny przed obiádem/ tákże przed wieczerzą trzy godźiny/ czyniąc to przez kilká dni. Wnętznościam záwrzedźiáłym.
Tenze trunek wnętrznośćiom záwrzedźiáłym iest rátunkiem, Chromym y pokrzywionym.
Chromym/ pokrzywionym/ y pokurczonym/ korzenia Rzepikowego wźiąć ze dwie gárśći/ y wárzyć w pułgárcu winá/ do wywrzenia trzećiey częśći/ á ráno/ y ná noc po ośmi łotow przez długi czás ćiepło pić/ iest wielkim y znácznym rátunkiem. Obráżonym od iádowitych bestiy.
Obráżonym od bestiy iádowitych/ iest lekárskiem trunkiem sok z świeżo źielonego Rzepiku wyprásowány/ biorąc go po
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 275
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
trunku potrzebował/ tedy połowicę tych wszystkich ziół suchych wziąć/ drobno pokrajać/ a przez 24. godzin w dziesiąciu kwartach wody moczyć w ciepłym miejscu/ potym z Alembiku wolnym ogniem dystylować/ i pomienionym sposobem do trunku rannym dawać. Toż uczyni jako z ziół świeżo zielonych. Item. Item.
Item. Weźmi korzenia Rzepikowego dwie garści/ liścia Psiech języczków/ Gruszczycki/ Benedyktu liścia z korzeniem/ po garści/ Miodu od młodych pszczół/ abo jarego dziesięć łotów/ wina białego dobrego pułgarnca/ abo piwa przednie dobrego. To wszystko posiekać drobno/ i w konwi cynowej zalutowawszy/ w kotle ukropu wrzącego przez cztery godziny pilnie warzyć. A gdy
trunku potrzebował/ tedy połowicę tych wszystkich źioł suchych wźiąć/ drobno pokráiáć/ á przez 24. godźin w dźieśiąćiu kwartách wody moczyć w ćiepłym mieyscu/ potym z Alembiku wolnym ogniem dystylowáć/ y pomienionym sposobem do trunku ránnym dáwáć. Toż vczyni iáko z źioł świeżo źielonych. Item. Item.
Item. Weźmi korzeniá Rzepikowego dwie gárśći/ liśćia Pśiech ięzyczkow/ Gruszczycki/ Benediktu liśćia z korzeniem/ po gárśći/ Miodu od młodych pszczoł/ ábo iárego dźieśięć łotow/ winá białego dobrego pułgárncá/ ábo piwá przednie dobrego. To wszystko pośiekáć drobno/ y w konwi cynowey zálutowawszy/ w kotle vkropu wrzącego przez cztery godźiny pilnie wárzyć. A gdy
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 276
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
to wszystko wespół utłuc i w piwo w woreczku puścić. Zapiekłości końskiej.
Zapieczeniu końskiemu gdj pochodować abo gnoju puszczać niemoże/ sztukę słonina palec wzdłuż/ a wzmięsz także na palec wielki ukroić i posypać ją z Rzepiku miałko utartym prochem i wetknąć mu w zad. Czyrwiu końskiemu
Czerwiu końskiemu prochu z ziela i z korzenia Rzepikowego cztery łoty w ciepłej wodzie rozmieszać/ i w gardło mu wlać. Też samo ziele drobno ukrążać/ a w obroku mu dawać. Oczom krwią zaciekłym z uderzenia
Oczom krwią zaciekłym z uderzenia/ Rzepikowe liście napoły z Marzymiętką utłuc/ białkiem jaja świeżego rozpuścić/ a na oko krwią zaszłę plastrem przyłożyć. W oczach wrzody
to wszystko wespoł vtłuc y w piwo w woreczku puśćić. Zápiekłośći końskiey.
Zápieczeniu końskiemu gdj pochodowáć ábo gnoiu pusczáć niemoże/ sztukę słoniná pálec wzdłuż/ á wzmięsz tákże ná pálec wielki vkroić y posypáć ią z Rzepiku miáłko vtártjm prochem y wetknąć mu w zad. Czyrwiu końskiemu
Czerwiu końskiemu prochu z źiela y z korzenia Rzepikowego cztery łoty w ćiepłey wodźie rozmieszáć/ y w gárdło mu wlać. Też sámo źiele drobno vkrążáć/ á w obroku mu dáwáć. Oczom krwią záćiekłym z vderzenia
Oczom krwią záćiekłym z vderzenia/ Rzepikowe liśćie nápoły z Márzymiętką vtłuc/ białkiem iáiá świeżego rospuśćić/ á ná oko krwią zászłę plastrem przyłożyć. W oczách wrzody
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 277
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
a każdego dnia raz i trzy nogi w tym kąpaj. Tak zazięblinę z nich wyciągniesz/ i rany abo dziury pogoisz. Rany i sadzele stare zagniłe leczy i wychędaża.
Rany złe/ zastarzałe/ zagniłe/ i doleczenia trudne snadnie goi. Maść prosta/ a nieporownana z dzisiejszemi/ od starodawnych przodków naszych czyniona/ liścia Rzepikowego z wieprzowym smalcem tłukąc daleko lepsza i doświadczona jest/ niżli naszych Laziebników/ Golaczów i barwierzów wydworne owe zielone czerwone/ żółte mazidła/ któremi ludzie wdłusz zaciągają/ snadź nie tak z chciwości pożytku swego/ jako z nieumiejętności. Nie mówię o uczonych i ćwiczonych Cyrulikach. Ranom zagniłym i złym.
Takowesz rany zagniłe/ i
á káżdego dniá raz y trzy nogi w tym kąpay. Ták záźięblinę z nich wyćiągniesz/ y rány ábo dźiury pogoisz. Rány y sadzele stáre zágniłe leczy y wychędaża.
Rány złe/ zástárzáłe/ zágniłe/ y doleczenia trudne snádnie goi. Máść prosta/ á nieporownána z dźiśieyszemi/ od stárodawnych przodkow nászych czyniona/ liśćia Rzepikowego z wieprzowym smalcem tłukąc dáleko lepsza y doświadczona iest/ niżli nászych Láźiebnikow/ Golaczow y bárwierzow wydworne owe źielone czerwone/ zołte máźidłá/ ktoremi ludźie wdłusz záćiągáią/ snádź nie ták z chćiwośći pożytku swego/ iáko z nieumieiętnośći. Nie mowię o vczonych y ćwiczonych Cyrulikách. Ránom zágniłym y złym.
Tákowesz rány zágniłe/ y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 278
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ Który ekstrakt/ wyższej opisanym niedostatkom i chorobom służy/ zwłaszcza wnętrznym. Dając go na raz po trzeciej części kwinty w winie/ albo z jakim innym przynależącym sokiem/ albo z wodką według jako choroba która potrzebuje. Też do innych lekarstw może być przymieszany/ jako do konfektów/ Lektwarzów do Piguł. Syrop z soku Rzepikowego.
Syrop z Rzepiku/ acz w częstym używaniu od lekarzów przyległym chorobom bywa/ według opisania Mesue. Jednak ten który tu opisujemy/ z soku daleko użyteczniejszy bywa do wszelakich tych chorób/ które się wyższej opisały/ i do których sam Rzepik bywa używany. Ten tym sposobem bywa czyniony. Wziąć co namłodszego Rzepikowego liścia (
/ Ktory extrákt/ wysszey opisánym niedostátkom y chorobom służy/ zwłasczá wnętrznym. Dáiąc go ná raz po trzećiey częśći kwinty w winie/ álbo z iákim innym przynależącym sokiem/ álbo z wodką według iáko chorobá ktora potrzebuie. Też do innych lekarstw może bydź przymieszány/ iáko do konfektow/ Lektwarzow do Piguł. Syrop z soku Rzepikowego.
Syrop z Rzepiku/ ácz w częstym vżywániu od lekárzow przyległym chorobom bywa/ według opisánia Mesue. Iednák ten ktory tu opisuiemy/ z soku dáleko vżytecznieyszy bywa do wszelákich tych chorob/ ktore się wysszey opisáły/ y do ktorych sam Rzepik bywa vżywány. Ten tym sposobem bywa czyniony. Wźiąć co namłodszego Rzepikowego liśćia (
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 280
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z soku Rzepikowego.
Syrop z Rzepiku/ acz w częstym używaniu od lekarzów przyległym chorobom bywa/ według opisania Mesue. Jednak ten który tu opisujemy/ z soku daleko użyteczniejszy bywa do wszelakich tych chorób/ które się wyższej opisały/ i do których sam Rzepik bywa używany. Ten tym sposobem bywa czyniony. Wziąć co namłodszego Rzepikowego liścia (co bywa w Maju gdy z ziemie wynidzie Abowiem tego czasu napotężniejszy jest/ i zapach jego nawiętszy) soku ze trzy funty przewarzonego i klaryfikowanego/ Kanaru/ Cukru dwa funty. To wespół na wolnym ogniu węglistym warzyć/ i białkiem od jaja przeklaryfikować/ i chować do potrzeb lekarskich/ do których pospolitego od Mesue
z soku Rzepikowego.
Syrop z Rzepiku/ ácz w częstym vżywániu od lekárzow przyległym chorobom bywa/ według opisánia Mesue. Iednák ten ktory tu opisuiemy/ z soku dáleko vżytecznieyszy bywa do wszelákich tych chorob/ ktore się wysszey opisáły/ y do ktorych sam Rzepik bywa vżywány. Ten tym sposobem bywa czyniony. Wźiąć co namłodszego Rzepikowego liśćia (co bywa w Máiu gdy z źiemie wynidźie Abowiem tego czásu napotężnieyszy iest/ y zapách iego nawiętszy) soku ze trzy funty przewárzonego y kláryfikowánego/ Kánaru/ Cukru dwá funty. To wespoł ná wolnym ogniu węglistym wárzyć/ y białkiem od iáiá przekláryfikowáć/ y chowáć do potrzeb lekárskich/ do ktorych pospolitego od Mesue
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 280
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
gdy z ziemie wynidzie Abowiem tego czasu napotężniejszy jest/ i zapach jego nawiętszy) soku ze trzy funty przewarzonego i klaryfikowanego/ Kanaru/ Cukru dwa funty. To wespół na wolnym ogniu węglistym warzyć/ i białkiem od jaja przeklaryfikować/ i chować do potrzeb lekarskich/ do których pospolitego od Mesue opisanego używamy. Syrop z ekstraktu Rzepikowego
Z Rzepiku suchego z ziela z korzenia z kwiecia bywa syrop wyciągniony/ tym równie sposobem jako się w Piołynu powiedziało. Ten także służy wszystkim tym niedostatkom i dolegliwościam/ które się w tym rozdziale opisały/ jeno go mniej trzeba do używania brać/ niżli pierwszego. To jest Lot/ który tak wiele sprawi w ciele chorym
gdy z źiemie wynidźie Abowiem tego czásu napotężnieyszy iest/ y zapách iego nawiętszy) soku ze trzy funty przewárzonego y kláryfikowánego/ Kánaru/ Cukru dwá funty. To wespoł ná wolnym ogniu węglistym wárzyć/ y białkiem od iáiá przekláryfikowáć/ y chowáć do potrzeb lekárskich/ do ktorych pospolitego od Mesue opisánego vżywamy. Syrop z extráktu Rzepikowego
Z Rzepiku suchego z źiela z korzenia z kwiećia bywa syrop wyćiągniony/ tym rownie sposobem iáko się w Piołynu powiedźiáło. Ten tákże służy wszystkim tym niedostátkom y dolegliwośćiam/ ktore się w tym rozdźiale opisáły/ ieno go mniey trzebá do vżywánia bráć/ niżli pierwszego. To iest Loth/ ktory ták wiele spráwi w ćiele chorym
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 280
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
