Rozdziału obaczy. Księgi Pierwsze. Sadzieć Z. Kunegundy trank/ Rozdział 83.
Eupatorium Auicennae. Eupatorum Cana binum mas. Eupator aquaticum. Herba Kunegundis. Origanum aquaticum. Trifolium Ceruinum. Consolida Ceruina. Eupatorium vulgaro, et adulterynumKünigunds kraut. Hirtzkletz. Wasserdost. Hirtzgüntzel. Hirtzwundtkraut. Hostenkraut. Altkraut.
DWój rodzaj Sadźcu znajdujemy/ które też Starcami i Z. Kunegundy Trankiem/ abo zielem mianujemy. Pierwszy samcem. Drugi samicą możem nazwać. Samiec korzenia długiego/ cienkiego włosienkowatego i gęstego/ w ziemi postronach i tam i sam rozpierchłego. Liścia długiego/ ciemno zielonego/ około kraju karbowanego/ liściu Konopnemu podobnego/ więtszego/ a trochę
Rozdźiału obaczy. Kśięgi Pierwsze. Sadźieć S. Kunegundy trank/ Rozdźiał 83.
Eupatorium Auicennae. Eupatorum Cana binum mas. Eupator aquaticum. Herba Kunegundis. Origanum aquaticum. Trifolium Ceruinum. Consolida Ceruina. Eupatorium vulgaro, et adulterinumKünigunds kraut. Hirtzkletz. Wasserdost. Hirtzgüntzel. Hirtzwundtkraut. Hostenkraut. Altkraut.
DWoy rodzay Sadźcu znáyduiemy/ ktore też Stárcámi y S. Kunegundy Tránkiem/ ábo źielem miánuiemy. Pierwszy sámcem. Drugi sámicą możem názwáć. Sámiec korzeniá długiego/ ćienkiego włośienkowatego y gęstego/ w źiemi postronách y tám y sám rozpierchłego. Liśćia długiego/ ćiemno źielonego/ około kráiu kárbowánego/ liśćiu Konopnemu podobnego/ więtszego/ á trochę
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 281
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. Moc i skutki obojga. Wątrobie i dolegliwościom jej służy.
Sadzieć pierwszy/ który Eupatorium Auicennae, abo Eupatorium Canabinum Dioscordis mianujemy/ chorobom wszelakim wątrobnym jest osobliwym lekarstwem/ równie jako Rzepik z którym mało nie jednakich skutków jest/ jedno trochę ten mdlejszych. Przeto gdziebyśmy Rzepiku do potrzeb lekarskich mieć nie możemy/ Sadźcu na to miejsce pułtorą kroć/ abo i we dwój nasób możemy brać. Piersiom zaziębłym.
Piersi zaziębione rozgrzewa. Kaszlu zimnemu.
Kaszel z zimnych fluksów na płuca spadającym/ oddala. Wątrobie
Wątroby/ i Ślezionie
Śleziony zamulenie otwiera/ Mocz pędzi.
Mocz zatrzymany pędzi/ Miesięczną paniam wzbudza.
Miesięczną paniam zastanowioną nad przyrodzenie/
. Moc y skutki oboygá. Wątrobie y dolegliwośćiom iey służy.
Sadźieć pierwszy/ ktory Eupatorium Auicennae, ábo Eupatorium Canabinum Dioscordis miánuiemy/ chorobom wszelákim wątrobnym iest osobliwym lekárstwem/ rownie iáko Rzepik z ktorym máło nie iednákich skutkow iest/ iedno trochę ten mdleyszych. Przeto gdźiebysmy Rzepiku do potrzeb lekárskich mieć nie możemy/ Sádźcu ná to mieysce pułtorą kroć/ ábo y we dwoy nasob możemy brác. Pierśiom záźiębłym.
Pierśi záźiębione rozgrzewa. Kászlu źimnemu.
Kászel z źimnych fluxow ná płucá spadáiącym/ oddala. Wątrobie
Wątroby/ y Sleźionie
Sleźiony zámulenie otwiera/ Mocz pędźi.
Mocz zátrzymány pędźi/ Mieśięczną pániam wzbudza.
Mieśięczną pániam zástánowioną nád przyrodzenie/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 282
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i na noc pijąc/ jest potężniejszym ratunkiem. Glistom.
Czyrw w żywocie morzy i wywodzi sam szczególny sok bez cukru/ abo innych jakichkolwiek rzeczy przydania/ przez trzy abo cztery dni na czczo pijąc. Także pułłota tego soku pugułami używając. (Dios.) Puchlinie wodnistej
Puchlinę z ciała wywodzi /soku z świeżo zielonego Sadźcu wyżętego dwa łoty/ soku Kosatcu kwiatu modrego łot/ Mitrydatu przedniego pułkwinty/ Driakwie Weneckiej prawdziwej/ i przednie dobrej/ trzecią część kwinty/ Lodowatego cukru pół łota. To wespół pomieszawszy/ dać opuchłemu pić po razu każdego dnia. Abowiem gwałtownie wodę z ciała moczem pędzi: czego częstokroć doświadczamy. Krew poleruje.
Krew/
y ná noc piiąc/ iest potężnieyszym rátunkiem. Glistom.
Czyrw w żywoćie morzy y wywodźi sam sczegulny sok bez cukru/ ábo innych iákichkolwiek rzeczy przydánia/ przez trzy ábo cztery dni ná czczo pijąc. Tákże pułłotá tego soku pugułámi vżywáiąc. (Dios.) Puchlinie wodnistey
Puchlinę z ćiáłá wywodźi /soku z świeżo źielonego Sádźcu wyżętego dwá łoty/ soku Kosátcu kwiátu modrego łot/ Mitrydátu przedniego pułkwinty/ Dryakwie Weneckiey prawdźiwey/ y przednie dobrey/ trzećią część kwinty/ Lodowátego cukru puł łotá. To wespoł pomieszawszy/ dać opuchłemu pić po rázu káżdego dniá. Abowiem gwałtownie wodę z ćiáłá moczem pędźi: czego częstokroć doświádczamy. Kreẃ poleruie.
Krew/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 282
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ przez cztery godziny warz/ a tego każdy dzień naczczo i na noc po ośmiu/ abo dzięsiąciu łyżek choremu daj pić. Item.
Item, Weźmi korzenia z liściem sześć garści/ Benedyktu z korzeniem/ Kunradu abo Bluszczu ziemnego/ Barwinku/ po trzy garści/ Głowienek żółtych/ Prosianej włoci/ abo Tranku/ Zanklu Sadźcu/ Biedrzeńcu Włoskiego liścia/ po dwu garści/ liścia polnej Roże/ albo wierzchołków jej/ Dzięgielu płonnego korzenia/ Trędowniku liścia/ po pułtory garści/ Wężowych języczków/ albo Nasięźrzału/ Kocanków żółtych/ ziela Wroniej nogi/ po garści/ ziela i z korzeniem drobno posiekać/ i z Alembiku prostego pięć garncy wody na to
/ przez cztery godźiny warz/ á tego káżdy dźien náczczo y ná noc po ośmiu/ ábo dźięsiąćiu łyżek choremu day pić. Item.
Item, Weźmi korzenia z liśćiem sześć gárśći/ Benediktu z korzeniem/ Kunradu ábo Blusczu źiemnego/ Bárwinku/ po trzy gárśći/ Głowienek żołtych/ Prośiáney włoći/ ábo Tránku/ Zánklu Sadźcu/ Biedrzeńcu Włoskieg^o^ liśćia/ po dwu gárśći/ liśćiá polney Roże/ álbo wierzchołkow iey/ Dźięgielu płonnego korzenia/ Trędowniku liśćia/ po pułtory gárśći/ Wężowych ięzyczkow/ álbo Náśięźrzału/ Kocánkow żołtych/ źiela Wroniey nogi/ po gárśći/ źiela y z korzeniem drobno pośiekáć/ y z Alembiku prostego pięć gárncy wody ná to
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 298
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
dnia rannym pić dawać/ po szęściu łyżek. Item.
Item, wziąć Pięciorniku mniejszego z korzeniem dwie garści. Benedyktu z korzeniem/ Niedospiałku/ ziela ś. Zofiej/ które Polną Rzerzuchą zowiemy/ Biedrzeńcowego ziela/ liścia z drzewa Pigwowego/ czerwonej Lobody/ po garści. Szałwiej polnej garść. Wierzchołków abo liścia Rożej polnej Sadźcu/ Laniej bronie płonnej/ abo Jeleniego oka dzikiego/ Rząsy z drzewa leszczynowego/ liścia Gawędowego brunatno kwitnącego/ po garści. To wszystko posiekać/ i trzy kwarty wina/ abo piwa dobrego na to nalać/ w konwi cynowej zalutować/ i przez trzy abo cztery godziny/ w kotle ukropu wrzącego warzyć. Potym przecedziwszy
dniá ránnym pić dawáć/ po szęśćiu łyżek. Item.
Item, wźiąć Pięćiorniku mnieyszego z korzeniem dwie gárśći. Benediktu z korzeniem/ Niedospiáłku/ źiela ś. Zophiey/ ktore Polną Rzerzuchą zowiemy/ Biedrzeńcoweg^o^ ziela/ liśćia z drzewá Pigwowego/ czerwoney Lobody/ po gárśći. Száłwiey polney garść. Wierzchołkow abo liśćia Rożey polnej Sadźcu/ Lániej bronie płonney/ ábo Ieleniego oká dźikiego/ Rząsy z drzewá lesczynowego/ liśćia Gáwędowego brunatno kwitnącego/ po gárśći. To wszystko pośiekáć/ y trzy kwarty winá/ ábo piwá dobrego ná to nálać/ w konwi cynowey zálutowáć/ y przez trzy ábo cztery godźiny/ w kotle vkropu wrzącego wárzyć. Potym przecedźiwszy
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 298
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
wodzie warząc do połowice wywrzenia/ a każdego dnia rano i na noc po sześciu łyżek tego dając pić. Item.
Tenże trunek wilgotności do ran spadające zawściąga. Glidwaseru.
Glidwaser zastanawia.
Item, Wziąć dwie garści Pępawy i z z korzeniem/ mniejszego Pięciornika z korzeniem/ Przywrotu po pułtory garści/ Obrotu słonecznego/ Sadźcu/ korzenia Jaskółczego ziela po garści/ Koszysczka/ liścia Pierwiosnki/ albo białej Bukwice/ Tyrliczu i z korzeniem po pół garści: To wszystko drobno posiekać/ i w konwi cynowej zalutowawszy/ a trzy kwarty białego wina na to nalawszy/ w kotle wrzącego ukropu przez sześć a przynamniej pięć godzin warzyć/ a tego po piąciu
wodźie wárząc do połowice wywrzenia/ á káżdego dniá ráno y ná noc po sześćiu łyżek tego dáiąc pić. Item.
Tenże trunek wilgotnośći do ran spadáiące záwśćiąga. Glidwáseru.
Glidwáser zástánáwia.
Item, Wźiąć dwie gárści Pępáwy y z z korzeniem/ mnieyszego Pięćiorniká z korzeniem/ Przywrotu po pułtory gárśći/ Obrotu słonecznego/ Sadźcu/ korzenia Iáskołczego źiela po gárśći/ Koszysczká/ liśćia Pierwiosnki/ álbo białey Bukwice/ Tyrliczu y z korzeniem po puł gárśći: To wszystko drobno pośiekáć/ y w konwi cynowey zálutowawszy/ á trzy kwarty białego winá ná to nálawszy/ w kotle wrzącego vkropu przez sześć á przynamniey pięć godźin warzyć/ á tego po piąćiu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 312
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
