do lek zgodną: I co on tylko mógł sam, i czym władał, Do tego i mnie władzą równą nadał. Cokolwiek się ziół rodzi do Apteki, Co drzew, co kwiatów sposobnych na leki; W całym , jako jest rozwiedziony świecie, Wszystkie te w moc dał mnie jednej kobiecie. Ale ah ciężkie miłości sadzele! Ze ich nie może żadne zleczyć ziele? Ze w tej mizerna nie zdołam chorobie, Choć się na lekach znam, poradzić sobie. Sam wynalazca pierwszej medycyny, Stad Admetowych strzegąc za swe winy, Rażon prze moje powaby i wdzięki, Nie mógł lekami z tej się dobyć męki. Zaczym, którego ani wonne zioła
do lek zgodną: Y co on tylko mogł sam, y czym władał, Do tego y mnie władzą rowną nádał. Cokolwiek się źioł rodźi do Apteki, Co drzew, co kwiátow sposobnych ná leki; W cáłym , iáko iest rozwiedźiony świećie, Wszystkie te w moc dał mnie iedney kobiećie. Ale áh ćięszkie miłośći sadzele! Ze ich nie może żadne zleczyć źiele? Ze w tey mizerna nie zdołam chorobie, Choć się ná lekach znám, porádźić sobie. Sam wynálázcá pierwszey medycyny, Stad Admetowych strzegąc zá swe winy, Ráżon prze moie powaby y wdźięki, Nie mogł lekámi z tey się dobyć męki. Záczym, ktorego áni wonne źiołá
Skrót tekstu: OvChrośRoz
Strona: 67
Tytuł:
Rozmowy listowne
Autor:
Publius Ovidius Naso
Tłumacz:
Wojciech Stanisław Chrościński
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
nieznany
Typ tekstu:
wiersz
Rodzaj:
utwory synkretyczne
Tematyka:
mitologia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1695
Data wydania (nie wcześniej niż):
1695
Data wydania (nie później niż):
1695
kwintę/ zachowuje od Podagry/ Scjatyki/ i Artetyki/ czyniąc to kilkakroć/ a co nadłużej się pocąc. (Tab.) Febrom zaguiłym.
Febrom z zagniłych wilgotności/ przez kilka dni porządnie/ pijąc go po kwincie z ciepłym winem/ w którymby to ziele było warzone. (Tab. ) Rany i Sadzele.
Ranom i Sadzelom starym barzo użyteczne/ warzone/ i nim wymywane. Także z wierzchu plastrując/ albo do innych maści przynależących przykładając. (Tab.) Miarz/ albo Mistrzownik/ Rozdział 32.
MIstrzownik albo Miarz ma liście podobne naszemu/ albo wodnemu Barszczu jeno mniejsze na troję rozdzielone/ labrzysto wykrawnane/ około ząbkowane
kwintę/ záchowuie od Podágry/ Scyátyki/ y Artetyki/ czyniąc to kilkákroć/ á co nadłużey sie pocąc. (Tab.) Febrom záguiłym.
Febrom z zágniłych wilgotnośći/ przez kilká dni porządnie/ piiąc go po kwinćie z ćiepłym winem/ w ktorymby to źiele było wárzone. (Tab. ) Rány y Sádzele.
Ránom y Sadzelom stárym bárzo vżyteczne/ wárzone/ y nim wymywáne. Tákże z wierzchu plastruiąc/ albo do inych máśći przynależących przykłádaiąc. (Tab.) Miarz/ álbo Mistrzownik/ Rozdział 32.
MIstrzownik álbo Miarz ma liśćie podobne nászemu/ álbo wodnemu Barsczu ieno mnieysze ná troię rozdzielone/ lábrzysto wykrawnáne/ około ząbkowáne
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 113
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ korzeń tego ziela z małymi Rozynkami utłuczony/ a plastowany. (Abige.) Zielnik D. Symona Syrenniusa/ Płód martwy wyw:
Płód martwy z żywota wyciąga/ czopek ustrugawszy z korzenia i w otwór łona puściwszy/ także dym z Soku jego z ognia/ lejkiem w otwór łona puszczany. Wrzodom.
Wrzody i Sadzele. Sadzelom/ Rano zagniłości.
Rany zagniłe i zaplugawione wychędaża/ prochem korzenia tego zasypując je/ albo z miodem zaczyniony/ miasto maści wnie kładąc. Toż z winem tenże proch rozczyniony/ a w nie/ miasto maści puszczany/ czyni. Też ziele/ albo nać jego/ w wodzie albo w winie
/ korzeń tego źiela z máłymi Rozynkámi vtłuczony/ a plastowány. (Abige.) Zielnik D. Symoná Syrenniusá/ Płod martwy wyw:
Płod martwy z żywotá wyćiągá/ czopek vstrugawszy z korzeniá y w otwor łoná puśćiwszy/ tákże dym z Soku iego z ogniá/ liykiem w otwor łoná pusczány. Wrzodom.
Wrzody y Sádzele. Sádzelom/ Ráno zágniłośći.
Rány zágniłe y záplugáwione wychędaża/ prochem korzeniá tego zásypuiąc ie/ álbo z miodem záczyniony/ miásto máśći wnie kłádąc. Toż z winem tenże proch rozczyniony/ á w nie/ miásto máśći pusczány/ czyni. Też źiele/ álbo nać iego/ w wodźie álbo w winie
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 229
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
równie jako Rheubarbarum, abo Mirobaliany. Moc i skutki. Ranom ciętym i sztychowym.
Rany tak cięte jako sztychowe goi/ warząc korzeń i z liściem/ a pić dając. Wchodzi do maści i plastrów olejków.
Do maści i plastrów/ do olejków tych/ które ranom należą/ użytecznie wchodzi Wrzodom.
Wrzody zagniłe/ Sadzele sprosne/ Sadzelom. Ranom zagniłym.
Rany zaplugawione/ i zastarzałe wychędaża/ samo liście w winie napoły z wodą warzone wymywając je. A potym prochem z tegoż liścia miałko utartym zasypując. W macicy gryzieniu.
Gryzienie w macicy/ używając korzenia tego ziela miałko utartego/ po ćwierć łota/ abo co złoty czerwony
rownie iáko Rheubarbarum, ábo Mirobáliany. Moc y skutki. Ránom ćiętym y sztychowym.
Rány ták ćięte iáko sztychowe goi/ wárząc korzeń y z liśćiem/ á pić dáiąc. Wchodźi do máśći y plastrow oleykow.
Do máśći y plastrow/ do oleykow tjch/ ktore ránom należą/ vżytecznie wchodźi Wrzodom.
Wrzody zágniłe/ Sadzele sprosne/ Sadzelom. Ránom zágniłym.
Rány záplugáwione/ y zástárzáłe wychędaża/ sámo liśćie w winie nápoły z wodą wárzone wymywáiąc ie. A potym prochem z tegoż liśćia miáłko vtártym zásypuiąc. W maćicy gryźieniu.
Gryźienie w máćicy/ vżywáiąc korzenia tego źiela miáłko vtártego/ po ćwierć łotá/ ábo co złoty czerwony
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 254
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
abo jucha z warzonego. Też tłukąc a na przepuklinę plastrując/ jest lekarstwem. Ranom wnętrznym.
Rany wnętrzne leczy/ pijąc warzony/ abo sok/ a zwierzchu przykładany. Krwi skrzepłej w żołądku.
Krew zsiadłą wewnętrznościach/ tak w żołądku jako gdzie indzie rozczynia/ sok jego trunkiem używany. Sadzelom francowatym.
Rany abo sadzele/ francowate. Krostom wrzodom.
Krosty/ Wrzody/ Takowe w uściech leczy.
Liście warząc/ a tą wodą ciepło/ i często wymywając/ abo sokiem jego. Głowy boleniu.
Item, Sok z octen/ a z olejkiem rożanym zmieszany/ toż czyni ciepło płocząc/ głowy bolenie uśmierza tymże sokiem abo juchą liścia
ábo iuchá z wárzonego. Też tłukąc á ná przepuklinę plastruiąc/ iest lekárstwem. Ránom wnętrznym.
Rány wnętrzne leczy/ pijąc wárzony/ ábo sok/ á zwierzchu przykłádány. Krwi skrzepłey w żołądku.
Kreẃ zśiádłą wewnętrznośćiách/ ták w żołądku iáko gdźie indźie rozczynia/ sok iego trunkiem vżywány. Sadzelom fráncowatym.
Rány ábo sadzele/ fráncowáte. Krostom wrzodom.
Krosty/ Wrzody/ Tákowe w vśćiech leczy.
Liśćie wárząc/ á tą wodą ćiepło/ y często wymywáiąc/ ábo sokiem iego. Głowy boleniu.
Item, Sok z octen/ á z oleykiem rożánym zmieszány/ toż czyni ćiepło płocząc/ głowy bolenie vśmierza tymże sokiem ábo iuchą liśćia
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 261
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
we dżdżowej wodzie warzony/ naparzając tym żywot wszystek. Miesięczną paniom wzbudza.
Miesiączną chorobę nad przyrodzenie zawściągnioną wzbudza/ w wodzie go i z liściem warząc/ a parę ciepłą z niego przez lejek w otwór łona puszczając a samo ziele i z korzeniem warzone/ na próg łona i przez otwór plastrując. Wrzodom.
Wrzody i sadzele zagniłe. Ranom.
Rany stare zaplugawione. Fistułam.
Fistuły. Kancer.
Kancer i inne plugawe i szkodliwe rany wychędaża/ i do gojenia sposobne czyni/ warząc go ze wszystkim w winie abo w wodzie/ i tą wodą ciepło a często wymywać/ a prochem z liścia i z korzenia jego zasypując. Księgi Pierwsze.
we dżdżowey wodźie wárzony/ nápárzáiąc tym żywot wszystek. Mieśięczną pániom wzbudza.
Mieśiączną chorobę nád przyrodzenie záwśćiągnioną wzbudzá/ w wodźie go y z liśćiem wárząc/ á párę ćiepłą z niego przez leiek w otwor łoná pusczáiąc á sámo źiele y z korzeniem wárzone/ ná prog łoná y przez otwor plastruiąc. Wrzodom.
Wrzody y sadzele zágniłe. Ránom.
Rány stáre záplugáwione. Fistułam.
Fistuły. Káncer.
Káncer y inne plugáwe y szkodliwe rány wychędaża/ y do goienia sposobne czyni/ wárząc go ze wszystkim w winie ábo w wodźie/ y tą wodą ćiepło á często wymywáć/ á prochem z liśćia y z korzeniá iego zásypuiąc. Kśięgi Pierwsze.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 270
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
z winnym octem/ i plastrem ciepło przykładając. Plany i blachy sprosne po ciele/ spądza i ściera warząc go w winnym occie/ a roztarszy miałko/ i ciepło przykładając. Także samo surowe ziele z octem rozcierane przykładać dobrze. Zielnik D. Simona Syreniusa/ Planom i pstrocinom na ciele. Wrzody.
Wrzody/ i Sadzele.
Sadzele złe ciekące/ wysusza i do gojenia przywodzi/ prochem je zasypując z tego ziela i korzenia miałko utartym. Kreww zbytnią zastanawia.
Tok zbytni krwie z ran i skądkolwiek zastanawia/ rychło tymże prochem je zasypując. Febra Tertiana. Febra Kwartanna.
Febrę tak trzeciodniową jako czwartodniową leczy/ liścia tego ziela utłuc/
z winnym octem/ y plastrem ćiepło przykładáiąc. Plány y bláchy sprosne po ćiele/ spądza y śćiera wárząc go w winnym ocćie/ á roztárszy miáłko/ y ćiepło przykładáiąc. Tákże sámo surowe źiele z octem rozćieráne przykłádáć dobrze. Zielnik D. Simona Syreniusa/ Plánom y pstroćinom ná ćiele. Wrzody.
Wrzody/ y Sadzele.
Sádzele złe ćiekące/ wysusza y do goienia przywodźi/ prochem ie zásypuiąc z tego źiela y korzenia miáłko vtártym. Kreẃw zbytnią zástánawia.
Tok zbytni krwie z ran y zkądkolwiek zástánawia/ rychło tymże prochem ie zásypuiąc. Febra Tertiána. Febra Quártanna.
Febrę ták trzećiodniową iáko czwartodniową leczy/ liśćia tego źiela vtłuc/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 300
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
trunkiem używany. Także gargaryzowany.
Rany smrodliwe i w plucach
Wrzody wszelakie zagniłe/ ropiste/ wychędaża i goi w płucach. w kiszkach
W kiszkach. w nyrkach
W nyrkach. W pęcherzu.
W macicy. W macicy
W pęcherzu i indzie z przerzeczonym sposobem warzony/ i trunkiem ciepło używany. rany zagniłe smrodliwe. Rany Sadzele
Sadzele/ Rany/ i Wrzody.
Wrzody zwierzchowne potężnie goi wychędażając je/ i te który są trudne do gojenia/ wymywając wodą ziela warzonego/ abo sokiem/ a ziele samo to warzone/ abo i surowe tłuczone/ i zwierzchu na nie przykładane/ abo prochem z utłuczonego zasypowane/ wyczyścia/ spaja/ zawiera/
trunkiem vżywány. Tákże gárgáryzowány.
Rány smrodliwe y w plucách
Wrzody wszelákie zágniłe/ ropiste/ wychędaża y goi w płucách. w kiszkách
W kiszkách. w nyrkách
W nyrkách. W pęchyrzu.
W máćicy. W máćicy
W pęchyrzu y indźie z przerzeczonym sposobem wárzony/ y trunkiem ćiepło vżywány. rány zágniłe smrodliwe. Rány Sadzele
Sadzele/ Rány/ y Wrzody.
Wrzody zwierzchowne potężnie goi wychędażáiąc ie/ y te ktory są trudne do goienia/ wymywáiąc wodą źiela wárzonego/ ábo sokiem/ á źiele sámo to wárzone/ ábo y surowe tłuczone/ y zwierzchu ná nie przykłádáne/ ábo prochem z vtłuczonego zásypowáne/ wyczyśćia/ spaia/ záwiera/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 302
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nad przyrodzenie zatrzymany/ wolno wywodzi i pędzi z wodą prostą/ abo z jaką nad przystojną/ pity. Scjatyce.
Ściatyce i boleściam w biodrach/ Artetyce.
Artetyce/ Podagrze
Podagrze jest lekarstwem/ także z wodą prostą tenże korzeń używany. Miesieczną wzbudza.
Chorobę miesięczną białogłowską zastanowioną zbudza i wywodzi. Sadzelom
Rany/ Sadzele. Wrzodom.
Wrzody wilgotne wysusza i goi/ wymywając je juchą tego ziela warzonego/ a prochem zasypując. Ślezionie twardej.
Ślezionę stwardniałą i bolejącą zmiękcza i boleści w niej układa/ ćwierć łota prochu jego/ z octem miodowym abo z winnym pijąc. Ukąszonym od Niedźwiadka.
Ukąszeniu od Niedźwiadka/ pewnym i doświadczonym jest ratunkiem
nád przyrodzenie zátrzymány/ wolno wywodźi y pędźi z wodą prostą/ ábo z iáką nád przystoyną/ pity. Scyatyce.
Sciátyce y boleśćiam w biodrách/ Artetyce.
Artetyce/ Podágrze
Podágrze iest lekárstwem/ tákże z wodą prostą tenże korzeń vżywány. Mieśieczną wzbudza.
Chorobę mieśięczną białogłowską zástánowioną zbudza y wywodźi. Sadzelom
Rány/ Sadzele. Wrzodom.
Wrzody wilgotne wysusza y goi/ wymywáiąc ie iuchą tego źiela wárzonego/ á prochem zásypuiąc. Sleźionie twárdey.
Sleźionę stwárdniáłą y boleiącą zmiękcza y boleśći w niey vkłáda/ ćwierć łotá prochu iego/ z octem miodowym ábo z winnym piiąc. Vkąszonym od Niedźwiadká.
Vkąszeniu od Niedźwiadká/ pewnym y doświádczonym iest rátunkiem
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 304
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
