łot cały może być brany/ Prochu od ćwierci łota/ aż do półłocia. Moc i skutki. Mocz pędzi.
Mocz nad przyrodzenie zatrzymany wywodzi/ Kopytnikowe korzenie warząc a pijąc. Toż wodka jego czyni. (Mesue.) Puchlinie
Puchlinę z ciała wywodzi/ w winie warzony/ a trunkiem używany. Ściatyce.
Scjatykę i bole zawzięte zdawna i zastarzałe w biodrach leczy. Miesięcznej.
Miesięczne czyścienie zastanowione wzbudza Paniom/ dając półtora łota korzenia Kopytnikowego/ nieprawie miałko utartego z pitym miodem/ który tak czyści/ jako Ciemierzyca biała. Może go też używać z wodką Bylicową/ jako i Ciemierzyce. (Fusch, Tab:)
Wchodzi też
łot cáły może bydź brány/ Prochu od ćwierći łotá/ áż do półłoćia. Moc y skutki. Mocz pędźi.
Mocz nad przyrodzenie zátrzymány wywodźi/ Kopytnikowe korzenie wárząc á pijąc. Toż wodká iego czyni. (Mesue.) Puchlinie
Puchlinę z ćiáłá wywodźi/ w winie wárzony/ á trunkiem vżywány. Sciátyce.
Scyátykę y bole záwźięte zdawná y zástárzáłe w biodrách leczy. Mieśięczney.
Mieśięczne czyśćienie zástánowione wzbudza Pániom/ dáiąc połtorá łotá korzenia Kopytnikowego/ niepráwie miáłko vtártego z pitym miodem/ ktory ták czyśći/ iáko Ciemierzycá biała. Może go też vżywáć z wodką Bylicową/ iáko y Ciemierzyce. (Fusch, Tab:)
Wchodźi też
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 45
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Konfektu łyżkę/ roztworzyć go winem abo octem/ osobliwie sprawuje do trawienia żołądek. Toż czyni wziąwszy dwa łoty miałko utartego/ korzenia Biedrzeńcowego/ Pieprzu tłuczonego łot/ to zmieszać wespół/ a po kwincie na raz z trunkiem wina ciepłego na czco pić. Do zaprawienia potraw/ abo inym przysmakiem może go używać. Scjatyce
Scjatykę i boleści w lędźwiach i w brodach uśmierza/ warząc go w winie/ pijąc. Toż też Kaszlu cięskiemu.
Kaszel ciężki uśmierza i leczy. Piersi wychędaża.
Piersi rozgrzewa/ i flegmę z nich wychędaża. Glisty w żywocie
Czerw z żywota abo glisty wypędza proch tego korzenia z winem abo z octem pijąc. Kamień w
Konfektu łyszkę/ rostworzyć go winem ábo octem/ osobliwie spráwuie do trawienia żołądek. Toż czyni wźiąwszy dwá łoty miáłko vtártego/ korzenia Biedrzeńcowego/ Pieprzu tłuczonego łot/ to zmieszác wespoł/ á po kwinćie ná raz z trunkiem winá ćiepłego ná czco pić. Do zápráwienia potraw/ ábo inym przysmákiem może go vżywáć. Scyátyce
Scyátykę y boleśći w lędźwiách y w brodách vśmierza/ wárząc go w winie/ piiąc. Toż też Kászlu ćięskiemu.
Kaszel ćiężki vśmierza y leczy. Pierśi wychędaża.
Pierśi rozgrzewa/ y flágmę z nich wychędaża. Glisty w żywoćie
Czerw z żywotá ábo glisty wypędza proch tego korzenia z winem ábo z octem piiąc. Kámień w
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 66
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. Potym przecedzić/ i w sklenicy dobrze obwarowawszy/ do tej potrzeby chować. Tego dziecięciu w piąci lat może rano po łyżce dawać: Starszym po dwu.
Czwarta wodka/ która się Aquauicie równa/ wyższej pomienonym niedołęźliwościom służy/ ale nad dwie łyżce niegodzi się jej używać/ dla gorącości jej zbytniej. Podagrze
Podagrę Scjatykę Artetykę uskramia/ chusty w niej maczając/ a ciepło kładąc (Tabe.) Ściatyce. Artetyce. Slaku albo Paraliżu ustrzeżeniu.
Dla ustrzeżenia slaku albo paraliży/ co tydzień dobrze jej używać/ a zwłaszcza na kwadrach Miesiąca/ na Pełni i na Nowiu po dwu łyżkach rano/ przedtym wziąwszy jej na noc łyżkę albo połtory
. Potym przecedźić/ y w sklenicy dobrze obwárowawszy/ do tey potrzeby chowáć. Tego dźiećięciu w piąći lat może ráno po łyszce dawáć: Stárszym po dwu.
Czwarta wodká/ ktora sie Aquauićie rowna/ wysszey pomienonym niedołęźliwośćiom służy/ ále nád dwie łyszce niegodźi sie iey vżywáć/ dla gorącośći iey zbytniey. Podágrze
Podágrę Scyátykę Artetykę vskramia/ chusty w niey maczáiąc/ á ćiepło kłádąc (Tabe.) Sciátyce. Artetyce. Sláku álbo Páráliżu vstrzeżeniu.
Dla vstrzeżenia sláku álbo páráliży/ co tydźień dobrze iey vżywáć/ á zwłasczá ná kwadrách Mieśiącá/ ná Pełni y ná Nowiu po dwu łyszkách ráno/ przedtym wźiąwszy iey ná noc łyszkę álbo połtory
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 39
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
wywodzi/ Nasienie/ liście/ i korzeń/ bądź prochem/ bądź warzonego juchy używając. Miesiecz.
Miesięczną Paniom zatrzymaną wzbudza. Płodu rychło na świat dopomaga.
Miesięczną Paniom zatrzymaną wzbudzą. Łożysko.
Łożysko pozostałe po porodzeniu wywodzi/ liścia/ nasienia i korzenia/ albo Soku jego w trunku dając. (Gal.) Scjatykę
Scjatykę i bolenie w biodrach uśmierza z Babią solą/ albo z Koprem morskim/ który Critmum Łacinnicy zowią/ pijąc. pijąc. (Dios. Plin.) Księgi Pierwsze. Opuszen:
Opuczenie żołądka rozpędza/ odmiatowaniem i rzyganiem. Potom.
Poty wzbudza. A z osobności swej Puchlinie
Puchlinę z ciała wywodzi/ ćwierć łota
wywodźi/ Naśienie/ liśćie/ y korzeń/ bądź prochem/ bądź wárzonego iuchy vżywáiąc. Mieśiecz.
Mieśięczną Pániom zátrzymáną wzbudza. Płodu rychło ná świát dopomaga.
Mieśięczną Pániom zátrzymáną wzbudzą. Lożysko.
Lożysko pozostáłe po porodzeniu wywodźi/ liśćia/ naśienia y korzenia/ álbo Soku iego w trunku dáiąc. (Gal.) Scyátykę
Scyátykę y bolenie w biodrách vśmierza z Bábią solą/ álbo z Koprem morskim/ ktory Critmum Láćinnicy zowią/ piiąc. piiąc. (Dios. Plin.) Kśięgi Pierwsze. Opuszen:
Opuczenie żołądká rospądza/ odmiátowániem y rzygániem. Potom.
Poty wzbudza. A z osobnośći swey Puchlinie
Puchlinę z ćiáłá wywodźi/ ćwierć łotá
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 100
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ Nasienie/ liście/ i korzeń/ bądź prochem/ bądź warzonego juchy używając. Miesiecz.
Miesięczną Paniom zatrzymaną wzbudza. Płodu rychło na świat dopomaga.
Miesięczną Paniom zatrzymaną wzbudzą. Łożysko.
Łożysko pozostałe po porodzeniu wywodzi/ liścia/ nasienia i korzenia/ albo Soku jego w trunku dając. (Gal.) Scjatykę
Scjatykę i bolenie w biodrach uśmierza z Babią solą/ albo z Koprem morskim/ który Critmum Łacinnicy zowią/ pijąc. pijąc. (Dios. Plin.) Księgi Pierwsze. Opuszen:
Opuczenie żołądka rozpędza/ odmiatowaniem i rzyganiem. Potom.
Poty wzbudza. A z osobności swej Puchlinie
Puchlinę z ciała wywodzi/ ćwierć łota korzenia
/ Naśienie/ liśćie/ y korzeń/ bądź prochem/ bądź wárzonego iuchy vżywáiąc. Mieśiecz.
Mieśięczną Pániom zátrzymáną wzbudza. Płodu rychło ná świát dopomaga.
Mieśięczną Pániom zátrzymáną wzbudzą. Lożysko.
Lożysko pozostáłe po porodzeniu wywodźi/ liśćia/ naśienia y korzenia/ álbo Soku iego w trunku dáiąc. (Gal.) Scyátykę
Scyátykę y bolenie w biodrách vśmierza z Bábią solą/ álbo z Koprem morskim/ ktory Critmum Láćinnicy zowią/ piiąc. piiąc. (Dios. Plin.) Kśięgi Pierwsze. Opuszen:
Opuczenie żołądká rospądza/ odmiátowániem y rzygániem. Potom.
Poty wzbudza. A z osobnośći swey Puchlinie
Puchlinę z ćiáłá wywodźi/ ćwierć łotá korzenia
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 100
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
wietrzności w Macicy zawarte rozpędza. Wątrób: Ślezienie Nyrkom Pęcherzowi. Księgi Pierwsze. Od przeziębienia i odmrożeniu.
Którzy się w gwałtowne mrozy w drogę udając/ a żeby nie przeziębli. Nasienie tego ziela z Pieprzem na poły na czco z ciepłym winem pić dawać. (Dios.)
Przeziębłe toż też rozgrzewa. Scjatyce
Scjatykę/ i w biodrach łupaniu/ z zimnych flegmistych flusów uspokają/ warząc nasienie/ albo korzenie w winie napoły z wodą/ a tego przez trzy dni ciepło po piąci łyżek pić dając. Toż Członkom ułomnym
Członki ułomne posila. Niezatrzymaniu Moczu.
Moczu niezatrzymaniu ćwierć łota nasienia z winem daj trunkiem. Kamień z Nerek
wietrznośći w Máćicy záwárte rozpądza. Wątrob: Sleźienie Nyrkom Pęchyrzowi. Kśięgi Pierwsze. Od przeźiębienia y odmrożeniu.
Ktorzy sie w gwałtowne mrozy w drogę vdáiąc/ á żeby nie przeźiębli. Naśienie tego źiela z Pieprzem ná poły ná czco z ćiepłym winem pić dawáć. (Dios.)
Przeźiębłe toż też rozgrzewa. Scyátyce
Scyátykę/ y w biodrách łupániu/ z źimnych flágmistych flusow vspokáią/ wárząc naśienie/ álbo korzenie w winie nápoły z wodą/ á tego przez trzy dni ćiepło po piąći łyżek pić dáiąc. Toż Członkom vłomnym
Członki vłomne pośila. Niezátrzymániu Moczu.
Moczu niezátrzymániu czwierć łotá naśienia z winem day trunkiem. Kámień z Nyrek
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 140
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
ile póki młode/ miasto gorczyce. Gruczołom.
Zołży i Gruczoły rozpędza z octem/ i z woskiem miasto plastru przykładany korzeń. Dymienicom.
Dymienice twarde i inne bolączki leczy. Pęgi na ciele.
Pęgi na ciele/ i zasiniałości z bicia/ rozgania/ nacieranim swym/ abo plastrowaniem/ korzeń z Oliwą. Scjatyce.
Scjatykę/ z olejkiem Kosaćowym abo Cyprisowym/ który z ptaszej zobi czyniony bywa/ tym bolące biodra namazując. (Dios.) Bębelom okołostolc
Bębele w kroku około stolca/ Figi/ szyszki/ i inne nad przyrodzenie wyrosłyny/ w tym tam miejscu spądza/ korzeń z octem / w łupinie Granatowego jabłka warzony/ tym pomazując abo
ile poki młode/ miásto gorczyce. Gruczołom.
Zołży y Gruczoły rospądza z octem/ y z woskiem miásto plastru przykłádány korzeń. Dymienicom.
Dymienice twárde y ine bolączki leczy. Pęgi ná ćiele.
Pęgi ná ciele/ y záśiniáłośći z bićia/ rozgania/ náćieránim swym/ ábo plastrowániem/ korzeń z Oliwą. Scyátyce.
Scyátykę/ z oleykiem Kosaćowym ábo Cyprisowym/ ktory z ptászey zobi czyniony bywa/ tym bolące biodrá námázuiąc. (Dios.) Bębelom okołostolc
Bębele w kroku około stolcá/ Figi/ szyszki/ y ine nád przyrodzenie wyrosłyny/ w tym tám mieyscu spądza/ korzeń z octem / w łupinie Gránatowego iábłká wárzony/ tym pomázuiąc ábo
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 189
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
błonką źrzenicę zasłaniającą i błonek w oczach przyrodzonych nie wygryzł/ i nie popsował. Przeto gdy go chcemy do tych rzeczy któremi oczy mażą/ albo w nie puszczają/ przydać/ z wielkim baczeniem to być ma/ dla jadowitej a gorącej ostrości jego. Oczom zaćmionym
Oczom zaćmionym/ jest ratunkiem. (Plin:) Scjatyce
Scjatykę/ i boleści w Lędźwiach/ albo w biodrach/ uśmierza/ w pachniących trunkach używany/ albo z przyprawnym winem pitym (Dios.) Głowę wilgotn: czyści.
Proch jego w nos dmuchając/ barzo wilgotności z głowy ciągnie/ podczas i ze krwią. Ciało zimne wysusza/ wilgotne rozgrzewa.
W rozgrzewaniu/ i w
błonką źrzenicę zásłániáiącą y błonek w oczách przyrodzonych nie wygryzł/ y nie popsował. Przeto gdy go chcemy do tych rzeczy ktoremi oczy máżą/ álbo w nie pusczáią/ przydáć/ z wielkim baczeniem to być ma/ dla iádowitey á gorącey ostrośći iego. Oczom záćmionym
Oczom záćmionym/ iest rátunkiem. (Plin:) Scyátyce
Scyátykę/ y boleśći w Lędźwiách/ álbo w biodrách/ vśmierza/ w pachniących trunkách vżywány/ álbo z przypráwnym winem pitym (Dios.) Głowę wilgotn: czyśći.
Proch iego w nos dmucháiąc/ bárzo wilgotnośći z głowy ćiągnie/ podczás y ze krwią. Ciáło źimne wysusza/ wilgotne rozgrzewa.
W rozgrzewániu/ y w
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 207
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
miejsce/ tułającej się/ będzie lekarstwem osobliwym/ i doświadczonym. Macicy zaduszonej.
Macicy broni zaduszenia/ i ku gorze wstąpienia/ Sok/ miasto maści jakiej/ na Barchanie rozmazany. Albo raczej w ciepłej wodzie rozpuszczony/ i w tym chustę maczać/ a od Pępka/ przez próg łona/ ciepło przykładać. Ściatyce.
Scjatykę. Podagrze
Podagrę/ z zimnych flusów/ plastrując nim miejsca bolejące/ albo i nacierając/ leczy. (Turn:) Przymiotom ognistym.
Przymioty ogniste/ wielkie/ i gwałtowne z twardością/ uśmierza. Także Karbunkułu.
Karbunkuł/ wrzód ognisty/ zmiękcza i niszczy/ Sok tego ziela/ z jaką rzeczą wychładzającą/ albo
mieysce/ tułáiącey sie/ będźie lekárstwem osobliwym/ y doświádczonym. Máćicy záduszoney.
Máćicy broni záduszenia/ y ku gorze wstąpienia/ Sok/ miásto máśći iákiey/ ná Bárchánie rozmázány. Albo ráczey w ćiepłey wodźie rospusczony/ y w tym chustę máczáć/ á od Pępká/ przez prog łoná/ ćiepło przykłádáć. Sciátyce.
Scyátykę. Podágrze
Podágrę/ z źimnych flusow/ plástruiąc nim mieyscá boleiące/ álbo y náćieráiąc/ leczy. (Turn:) Przymiotom ognistym.
Przymioty ogniste/ wielkie/ y gwałtowne z twárdością/ vśmierza. Tákże Kárbunkułu.
Kárbunkuł/ wrzod ognisty/ zmiękcza y nisczy/ Sok tego źiela/ z iáką rzeczą wychłádzáiącą/ álbo
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 231
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nie godzi. Moc i skutki Zębom bolejącym.
Liścia Pryskirnika świeżo zielonego utłuc/ a u pieści na pulsowe żyły przywinąć/ boleści zębów uśmierza/ pryszcze zniecając. Bolączkomniechcącym się zbierać
Bolączki które się do zbierania w otok nie mają/ tegoż ziela świeżo zielonego utłuc z oliwą/ i na nie przyłożyć. Scjatyce.
Scjatykę/ Artretyce.
Artetykę układa przerzeczonym sposobem przykładany/ na te miejsca gdzie bole Ciało pryszczy.
Na ciało gdziebykolwiek był napoły więtsze i przerażony/ przykładany/ pryszczenie czyni. Przeto Oczom płynącym.
Oczom płynącym dla zbytniej wilgotności głowy/ albo mózgu/ w tył abo na ramiona go przykładając/ jest ratunkiem/ wysuszając wilgotności/
nie godźi. Moc y skutki Zębom boleiącym.
Liśćia Pryskirniká świeżo źielonego vtłuc/ á v pieśći ná pulsowe żyły przywinąć/ boleśći zębow vśmierza/ pryscze zniecáiąc. Bolączkomniechcącym się zbieráć
Bolączki ktore się do zbieránia w otok nie máią/ tegoż źiela świeżo źielonego vtłuc z oliwą/ y ná nie przyłożyć. Scyátyce.
Scyátykę/ Artretyce.
Artetykę vkłada przerzeczonym sposobem przykłádány/ ná te mieyscá gdźie bole Ciáło prysczy.
Ná ćiáło gdźiebykolwiek był nápoły więtsze y przeráżony/ przykłádány/ prysczenie czyni. Przeto Oczom płynącym.
Oczom płynącym dla zbytniey wilgotnośći głowy/ álbo mozgu/ w tył ábo ná rámioná go przykłádáiąc/ iest rátunkiem/ wysuszáiąc wilgotnośći/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 317
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
