ipsi; niech także będzie najlepszy wojennik, nie wskóra nic przy swoim odwaźnym męstwie, choćby w samę przepaść chciał skoczyć za Ojczyznę jak sławny Rzymski Curtiusź nie mając wojska licznego, ćwiczonego, i płatnego. Niech na ostatek trafi się Deputat w Trybunale expertus in Jurisprudentia, nieprzykryskuje liczbę tych, którzy żadnej nie mają tej scjencyj notitiam.
Przeto jako najlepszy medyk nie uleczy zepsowanego temperamentu, i śmiertelnej choroby; jako i Rzemiesnik najwyborniejszy nie potrafi dobrej roboty bez warsztatu i instrumentów należitych; tak i my przy największych talentach, przy największej nawet ochocie nie dokażemy niczego, póki nam dobry porządek nie uściele drogi do starania się o dobro pospolite przy którym żeby
ipsi; niech takźe będźie naylepszy woienńik, nie wskora nic przy swoim odwaźnym męstwie, choćby w samę przepaść chćiał skoćzyć za Oyczyznę iak sławny Rzymski Curtiusź nie maiąc woyska licznego, ćwiczonego, y płatnego. Niech na ostatek trafi się Deputat w Trybunale expertus in Jurisprudentia, nieprzykryskuie liczbę tych, ktorzy źadney nie maią tey scyencyi notitiam.
Przeto iako naylepszy medyk nie uleczy zepsowanego temperamentu, y smiertelney choroby; iako y Rzemiesnik naywyborńieyszy nie potrafi dobrey roboty bez warsztatu y instrumentow naleźytych; tak y my przy naywiększych talentach, przy naywiększey nawet ochoćie nie dokaźemy niczego, poki nam dobry porządek nie uśćiele drogi do starańia się o dobro pospolite przy ktorym źeby
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 61
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
eksperiencyj.
Prawda że jako z dysput sźkolnych mnożą się Herezje, tak i Jurisprudentia może generare subtilitates, które ucżą eludere prawa, przez te same prawa; i z tąd pieniackie wykręty na zgmachtanie sprawy, na ukrycie prawdy, na dylacją sądu, i na poparcie niesłusznych pretensyj, zda się być bardziej congruum nie znać tej scjencyj, która bardziej zaślepia niż oświeca, a na to miejsce żeby sam candor, rectitudo, et exacta probitas praesideant na sądach; I choć to problema jest trudne ad resolvendum, trzeba jednak konkludować, że bez Jurysprudencyj nikt nie może być dobrym sędzią; nie na to, żeby Jej perversè zaziwał, ale żeby przy cnocie
experyencyi.
Prawda źe iako z dysput sźkolnych mnoźą się Herezye, tak y Jurisprudentia moźe generare subtilitates, ktore ucźą eludere práwa, przez te same práwa; y z tąd pieniáckie wykręty na zgmachtanie spráwy, na ukryćie prawdy, na dylácyą sądu, y na popárćie niesłusznych pretensyi, zda się bydź bardźiey congruum nie znáć tey scyencyi, ktora bardźiey zaślepia niź oświeca, á na to mieysce źeby sam candor, rectitudo, et exacta probitas praesideant na sądach; I choć to problema iest trudne ad resolvendum, trzeba iednák konkludowáć, źe bez Jurysprudencyi nikt nie moźe bydź dobrym sędźią; nie na to, źeby Iey perversè záźywał, ale źeby przy cnoćie
Skrót tekstu: LeszczStGłos
Strona: 143
Tytuł:
Głos wolny wolność ubezpieczający
Autor:
Stanisław Leszczyński
Miejsce wydania:
Wilno
Region:
ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty perswazyjne
Gatunek:
pisma polityczne, społeczne
Tematyka:
polityka
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1733
Data wydania (nie wcześniej niż):
1733
Data wydania (nie później niż):
1733
OPUS hoc hucusque à multis desiderátum, supra quod curiositati, Doctrinae, et Scientiae Lectorum, nihil magis proficuum, Opere et ingeniosissimo Studio Perillustris BENEDICTI CHMIELOWSKI, Praelati Nostri Domestici, Decani Rohatinensis, Firlejoviensis, et Podkámienensis Praepositi, Viri insignioribus Meritis et singulari Scientiâ conspicui elaboratum, cui titulus: NOWE ATENY, albo AKADEMIA wszelkiej Scjencyj pełna, cum nihil Fidei Cátholicae Romanae, bonisque moribus contrarium contineat, quinimò Ejus elucidátionem et Dogmata in pluribus locis includat, in Lucem publicam prodire dignum ese censuimus, et prelô imprimi concessimus, In quorum Fidem etc.
Datum Dunajoviae die 30 Januárii 1743 Annô.
NICOLAUS IGNATIUS de WYZYCE WYZYCKI,
Archi Episcopus Metropolitanus Leopoliensis mpp
OPUS hoc hucusque à multis desiderátum, supra quod curiositati, Doctrinae, et Scientiae Lectorum, nihil magis proficuum, Opere et ingeniosissimo Studio Perillustris BENEDICTI CHMIELOWSKI, Praelati Nostri Domestici, Decani Rohatinensis, Firlejoviensis, et Podkámienensis Praepositi, Viri insignioribus Meritis et singulari Scientiâ conspicui elaboratum, cui titulus: NOWE ATENY, albo AKADEMIA wszelkiey Scyencyi pełna, cum nihil Fidei Cátholicae Romanae, bonisque moribus contrarium contineat, quinimò Ejus elucidátionem et Dogmata in pluribus locis includat, in Lucem publicam prodire dignum ese censuimus, et prelô imprimi concessimus, In quorum Fidem etc.
Datum Dunajoviae die 30 Januárii 1743 Annô.
NICOLAUS JGNATIUS de WYZYCE WYZYCKI,
Archi Episcopus Metropolitanus Leopoliensis mpp
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 5 nlb
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
. 3. Astronomia, 4. Astrologia. 5. Chronographia, albo Chronologia, 6. Geographia, 7. Hydrographia, 8. Horographia, 9 Mechanica, 10. Statica. 11. Hydrotechnia, 12. Optica, 13. Architectura 14. Tactica, 15. Musica, etc. etc. Tych wszystkich Scjencyj, rzeczy tylko esencjalne, opuściwszy trudności, dla mego opiszę Czytelnika Naprzód nie będzie to rzecz mniej potrzebna, rozeznanemu Czytelnikowi wiedzieć sławniejszych Matematyków, których tu wyliczam: Euclides Geometra, Archimedes Syrakuzański, Sfery inwentor, Strabo Geograf, Ptolomaeus Król Egipski, Geografów i Astronomów Princeps. Wieku drugiego: Carolus Magnus Cesarz wiekn. 9
. 3. Astronomia, 4. Astrologia. 5. Chronographia, álbo Chronologia, 6. Geographia, 7. Hydrographia, 8. Horographia, 9 Mechanica, 10. Statica. 11. Hydrotechnia, 12. Optica, 13. Architectura 14. Tactica, 15. Musica, etc. etc. Tych wszystkich Scyencyi, rzeczy tylko esencyalne, opuściwszy trudności, dla mego opiszę Czytelnika Naprzod nie będzie to rzecz mniey potrzebna, rozeznanemu Czytelnikowi wiedzieć sławnieyszych Matematykow, ktorych tu wyliczam: Euclides Geometra, Archimedes Syrakuzański, Sfery inwentor, Strabo Geograf, Ptolomaeus Krol Egypski, Geografow y Astronomow Princeps. Wieku drugiego: Carolus Magnus Cesarz wiekn. 9
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 154
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
Wieku. 13. Mikołaj Kopernik Prusak, Kanonik Warmiński z Torunia w Rzymie uczył Matematyki, wskrzesił starą Sektę Matematyków trzymających Solem pro centro Mundi, potym tę swoję jako dannatam porzucił Sentencję, umarł 1543. Clavius Bambergeński Jezuita z Frankonii w Konimbrice, w Luzytanii, i w Rzymie Matematyki admirandus Profesor, z taką od wszystkich Scjencyj jego aprobacją, że Tycho Bracho, i Maginus, główni Matematycy jako Oraculum jego radzili się. Grzegorz XIII Papież poprawę Starego Juliuszowego Kalendarza jemu zlecił. Umarł Roku 1612. w Rzymie. Tycho Brache tegoż wieku, Gvillelmus Lancgraf Hasyj, z tym Tychonem de palma primatus certujący: Kaplerus Wittemberski trzech Cesarzów Macieja, Rudolfa
Wieku. 13. Mikołay Kopernik Prusak, Kanonik Warmiński z Torunia w Rzymie uczył Matematyki, wskrzesił starą Sektę Matematykow trzymaiących Solem pro centro Mundi, potym tę swoię iako dánnatam porzucił Sentencyę, umarł 1543. Clavius Bambergenski Iezuita z Frankonii w Konimbrice, w Luzytanii, y w Rzymie Matematyki admirandus Profesor, z taką od wszystkich Scyencyi iego approbacyą, że Tycho Bracho, y Maginus, głowni Matemátycy iako Oraculum iego radzili się. Grzegorz XIII Papież poprawę Starego Iuliuszowego Kalendarza iemu zlecił. Umarł Roku 1612. w Rzymie. Tycho Brache tegoż wieku, Gvillelmus Lancgraff Hasyi, z tym Tychonem de palma primatus certuiący: Kapplerus Wittemberski trzech Cesarzow Macieia, Rudolfá
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 154
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
życie Roku 1665. Ricciolus i to Magnae Authoritatis Soc: Iesu Matematyk: Gaspar Schottus z Frankonii doskonały Matematyk. Innych wybornych Matematyków sexcenta sileo Nomina: których Świat zawsze estymował, oprócz jednego Tyberiusza Cesarza, który około wieku drugiego z Rzymu ich rugować kazał. ARYTMETYKA
JEst Ars Numerandy: Jedna Speculativo, Druga Practica. Mistrzem Scjencyj tej, ten, kogo Fortuna uczyniła Rachmistrzem: Łatwiej o kredkę, kto złota ma dostatek. Spekulatywą Matematyczną głowa się psuje, a Praktyczną naprawuje serce. Ubogi stoły wala kredką, a bogaci Złotem, Srebrem, Miedzią. Zawsze najlepszy Arytmetyk bogacz: rzadko się myli, bo gęsto liczy, Ręka go boli od rachowania
życie Roku 1665. Ricciolus y to Magnae Authoritatis Soc: Iesu Matematyk: Gaspar Schottus z Frankonii doskonały Matematyk. Innych wybornych Matematykow sexcenta sileo Nomina: ktorych Swiat zawsze estymował, oprocz iednego Tyberyusza Cesarza, ktory około wieku drugiego z Rzymu ich rugować kázał. ARITMETYKA
IEst Ars Numerandi: Iedna Speculativo, Druga Practica. Mistrzem Scyencyi tey, ten, kogo Fortuna uczyniła Rachmistrzem: Łatwiey o kredkę, kto złota ma dostatek. Spekulatywą Matematyczną głowa się psuie, a Praktyczną naprawuie serce. Ubogi stoły wala kredką, a bogaci Złotem, Srebręm, Miedzią. Záwsze naylepszy Arytmetyk bogacz: rzadko się myli, bo gęstó liczy, Ręka go boli od rachowania
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 155
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
trzeba podzielić zowie się Divisor, Tandem to po czemu dostanie się komu, albo Divisorom zowie się Quotum, albo Numerus quotus. W Subtrakcyj te observantur Reguły: Quaere, Multiplica, Subtrahe, Transpone, Promove.
Te Species i Częćci ARYTMETYKI lubo sprosta wywiodłem, wiem że nie są ad captum temu, który tej Scjencyj choć primis non attigit labiis, gdzie może sobie mówić z Kandacis Królowy Eunuchem: Et quomodo pósum intelligere, si non aliquis ostenderit mihi? Trzeba tu Teologowi największemu pójść ad tabulam ; stać się Abecedariuszem, jeżeli Elementów nie umie Arytmetycznych: We wszystkich Scjencjach Longa via per Praecepta, brevis per exempla. Niechci kto pokaże
trzebá podzielić zowie się Divisor, Tandem to po czemu dostanie się komu, albo Divisorom zowie się Quotum, albo Numerus quotus. W Subtrakcyi te observantur Reguły: Quaere, Multiplica, Subtrahe, Transpone, Promove.
Te Species y Częćci ARYTMETYKI lubo sprosta wywiodłem, wiem że nie są ad captum temu, ktory tey Scyencyi choć primis non attigit labiis, gdzie może sobie mowic z Kandacis Krolowy Eunuchem: Et quomodo pósum intelligere, si non aliquis ostenderit mihi? Trzeba tu Teologowi naywiększemu poyść ad tabulam ; stać się Abecedaryuszem, ieżeli Elementow nie umie Arytmetycznych: We wszystkich Scyencyach Longa via per Praecepta, brevis per exempla. Niechci kto pokaże
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 158
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
nihil, DIVIDE tutus eris. GEOMETRIA
Zsamego Imienia znaczy Dymensyę, albo Rozmierzanie. Wsamej także rzeczy, jest Scjencja koło rozmierzania swoje mająca operationes i O WAGACH i MIARACH
zabawy. I tej Ściencyj głębokości nie siągając, to tylko na oko proponuję, co jest clarius, et usitatius, a raczej punkcik tylko preliminarnej tej wspominam Scjencyj.
GEOMETRICZNYCH MIAR SPECIES In usu Hebrajczyków, Greków i Rzymianów obserwowane, z wielu Autorów wybrane, to jest z Herodota, Juliusza, Polluksa, Liwiusza, Plutarcha, Witruwiusza, Pliniusza, Warrona, Kolumelli. Apiana, Budeusza, Willilpanda, Wincentego Skamucjusza, Kirchera, Tyryna.
Granum jest ziarno jęczmienne poprzek nie podłuż
nihil, DIVIDE tutus eris. GEOMETRIA
Zsamego Imieniá znaczy Dimensyę, albó Rozmierzanie. Wsamey także rzeczy, iest Scyencya koło rozmierzania swoie maiąca operationes y O WAGACH y MIARACH
zabawy. I tey Sciencyi głębokości nie siągaiąc, to tylko na oko proponuię, co iest clarius, et usitatius, a raczey punkcik tylko preliminarney tey wspominam Scyencyi.
GEOMETRICZNYCH MIAR SPECIES In usu Hebrayczykow, Grekow y Rzymianow obserwowane, z wielu Autorow wybrane, to iest z Herodota, Iuliusza, Polluxa, Liwiusza, Plutarcha, Witruwiusza, Pliniusza, Wárrona, Kolumelli. Appiana, Budeusza, Willilpanda, Wincentego Skamucyusza, Kirchera, Tyryná.
Granum iest ziarno ięczmienne poprzek nie podłuż
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 159
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
Praktyce nabrać wiadomości, niech czyta całą Książkę o tym napisanę, przez Jana Baptiste Portę sub titulo: De Humana Phisiognomia, gdzie zaraz są Figury Ludzi i bestii zwierząt, do których ciż ludzie podobni, gdzie ich eksplikuje się natura; nie mało i Szentywani Jezuita Węgrzyn, o tejże pisze in Curiosis Selectioribus różnych Scjencyj.
WIESZCZBIARSTWO z Ręki, albo CHIROMANTIA do Astrologii judyciarnej zda się należyć: alias formowanie Koniektur, Prognostyków: Z dłoni ludzkiej, konsyderując na niej linie. albo kryski, załamania, Pagórki; CHIROMANTIA jest dwojaka, Jedna NATURALNA z chropowatości, nierówności, albo też z gładkości, długości, albo krótkości, grubości, z
Praktyce nabráć wiadomości, niech czyta całą Ksiąszkę o tym napisanę, przez Iana Baptistae Portę sub titulo: De Humana Phisiognomia, gdzie záraz są Figury Ludzi y bestyi zwierząt, do ktorych ciż ludzie podobni, gdzie ich explikuie się natura; nie mało y Szentywani Iezuita Węgrzyn, o teyże pisze in Curiosis Selectioribus rożnych Scyencyi.
WIESZCZBIARSTWO z Ręki, albo CHIROMANTIA do Astrologii iudiciarney zda się należyć: alias formowanie Koniektur, Prognostykow: Z dłoni ludzkiey, konsyderuiąc ná niey linie. albo kryski, załamania, Pagorki; CHIROMANTIA iest dwoiaká, Iedna NATURALNA z chropowatości, nierowności, albo też z gładkości, długości, albo krotkości, grubości, z
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 184
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
owym stroju są osadzone rogowe cienkie przezroczyste okulary, jak u maszek białogłowskich, misternie osadzone, żeby wody niepuściły Do nóg mają wagę przywiązaną, żeby go woda nie unosiła: u rąk ma linę HOROGRAFIA
do okrętu przywiązaną, po której się do góry winduje, sprawiwszy in fundo wody, co powinien.
Do tej HYDROGRAFICZNEJ Scjencyj popisali Tractatus różni Autorowie; jako to Baufius, Petrus Medina, Simon Stevinus, Petrus Herigonus, etc. Z Nowych Petrus Nonius, Gemma Phrysius, Ioannes Henricus, Alstedius, etc. Tu o cnocie i mocy MAGNESU, którego do kompasu Morskiego zażywają, traktują Autorowie; Ja między kamieniami o nim obszerny i ciekawy uczynię
owym stroiu są osadzone rogowe cienkie przezroczyste okulary, iak u maszek białogłowskich, misternie osadzone, żeby wody niepuściły Do nog maią wagę przywiązaną, żeby go woda nie unosiła: u rąk ma linę HOROGRAPHIA
do okrętu przywiązaną, po ktorey się do gory winduie, sprawiwszy in fundo wody, co powinien.
Do tey HYDROGRAFICZNEY Scyencyi popisali Tractatus rożni Autorowie; iako to Baufius, Petrus Medina, Simon Stevinus, Petrus Herigonus, etc. Z Nowych Petrus Nonius, Gemma Phrysius, Ioannes Henricus, Alstedius, etc. Tu o cnocie y mocy MAGNESU, ktorego do kompasu Morskiego zażywaią, traktuią Autorowie; Ia między kamieniami o nim obszerny y ciekawy uczynię
Skrót tekstu: ChmielAteny_I
Strona: 293
Tytuł:
Nowe Ateny, t. 1
Autor:
Benedykt Chmielowski
Drukarnia:
J.K.M. Collegium Societatis Iesu
Miejsce wydania:
Lwów
Region:
Ziemie Ruskie
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1755
Data wydania (nie wcześniej niż):
1755
Data wydania (nie później niż):
1755
