nalazł dziurawy/ a nie będzie rżał: drudzy takowysz kamień kładą w ceber wody gdy koń pije/ w zadzierżeniu moczu/ a ma być pomocny. Turcy wiążą język rzemyszczkiem dużo/ a rżeć koń nie ma. Włoszy żelazko kładą na język. Żeby się konie różnej sierści rodziły.
Twierdzi Absyrtus, że w przypuszczaniu stadnika/ gdy klacza pstrą abo farbistą gunią przykryta będzie/ iż i źrzobek ma być maści różnej. Lecz ja rozumiem/ żeby i klaczy potrzeba co takowego ukazać/ abo także konia różnej maści farbą przykryć/ gdyż oboje do rozpłodzenia należą. Więc i on fortel Jakoba Patriarchy w rodzeniu owiec pstrych/ zaiste godzien uważenia/ gdyż
nálazł dźiuráwy/ á nie będźie rżał: drudzy tákowysz kámień kłádą w ceber wody gdy koń piie/ w zádźierżeniu moczu/ á ma być pomocny. Turcy wiążą ięzyk rzemyszczkiem dużo/ á rżeć koń nie ma. Włoszy żelazko kłádą ná ięzyk. Zeby się konie rożney śierśći rodziły.
Twierdźi Absyrtus, że w przypuszczániu stádniká/ gdy kláczá pstrą ábo fárbistą gunią przykryta będźie/ iż y źrzobek ma być máśći rożney. Lecz ia rozumiem/ żeby y kláczy potrzebá co tákowego vkázáć/ ábo tákże koniá rożney máśći fárbą przykryć/ gdyż oboie do rospłodzenia należą. Więc y on fortel Iákobá Pátryárchy w rodzeniu owiec pstrych/ záiste godźien vważenia/ gdyż
Skrót tekstu: DorHip_II
Strona: Rv
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_II
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
wolne dworowi. Na tymże stawie rybitwa do dworu Mroczna zimowa i letnia należy, także i z jeziorka w gruntach Mroczna leżącego. Chałupnicy, komornicy i komornice do usługi dworskiej należą, tj. z listami, do mycia i strzyżenia owiec, w żniwa tłuk 2 o pańskim wikcie, cokolwiek się ich znajdzie. Od stadnika robić powinno, jak im każą, według krów, kto tylko krowy ma. Zarośle — do budynku wolny wrąb i na opał dworowi Mroczna. Granice Mroczna z Trzcinem, z Kowalikami, z Boleszynem, z Sugaynem Wielkim i Małym Sugajenkiem, z Krzemieniewem i Mroczenkiem. F. Tę dzierżawę trzyma per arendam Imp. Czarnowski
wolne dworowi. Na tymże stawie rybitwa do dworu Mroczna zimowa i letnia należy, także i z jeziorka w gruntach Mroczna leżącego. Chałupnicy, komornicy i komornice do usługi dworskiej należą, tj. z listami, do mycia i strzyżenia owiec, w żniwa tłuk 2 o pańskim wikcie, cokolwiek się ich znajdzie. Od stadnika robić powinno, jak im każą, według krów, kto tylko krowy ma. Zarośle — do budynku wolny wrąb i na opał dworowi Mroczna. Granice Mroczna z Trzcinem, z Kowalikami, z Boleszynem, z Sugaynem Wielkim i Małym Sugajenkiem, z Krzemieniewem i Mroczenkiem. F. Tę dzierżawę trzyma per arendam Jmp. Czarnowski
Skrót tekstu: InwChełm
Strona: 183
Tytuł:
Inwentarze dóbr biskupstwa chełmińskiego
Autor:
Anonim
Miejsce wydania:
nieznane
Region:
Pomorze i Prusy
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty urzędowo-kancelaryjne
Gatunek:
inwentarze
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
między 1723 a 1747
Data wydania (nie wcześniej niż):
1723
Data wydania (nie później niż):
1747
Tekst uwspółcześniony:
tak
Redaktor wersji uwspółcześnionej:
Ryszard Mienicki
Miejsce wydania wersji uwspółcześnionej:
Toruń
Wydawca wersji uwspółcześnionej:
Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Data wydania wersji uwspółcześnionej:
1956
dobroć abo złość znaczących 10. O stanie a urodzie 11. Jaki ma być obieran stadnik 12. Co za wady wystrzegać się w stadniku 13. Z jakimi przymioty świerzopa ma być odłączona dla źrebiąt 14. Od wielu a do wielu lat tak koń, jako i świerzopa pożyteczna być może do płodu 15. O chowaniu stadnika tak na staniu ustawnie, jako i czasu przypuszczenia 16. Jako przypuszczać stadnika, a do wielu klacz, i jakiego z jaką świerzopą chować 17. O czasie przypuszczania koni, a uchowaniu świerzop, i rozeznaniu będzieli zrzobek czyli klaczka 18. Jakie pastwiska stadom różne mają być obierane, i jako chować tak lecie jako zimie
dobroć ábo złość znáczących 10. O stanie á vrodzie 11. Iaki má być obieran stádnik 12. Co zá wády wystrzegáć się w stádniku 13. Z iakimi przymioty świerzopá ma być odłączona dla źrzebiąt 14. Od wielu á do wielu lat ták koń, iáko y świerzopá pożyteczna być może do płodu 15. O chowaniu stadniká ták ná staniu vstáwnie, iáko y czásu przypuszczenia 16. Iáko przypuszczáć stádniká, á do wielu klacz, y iákiego z iáką świerzopą chowáć 17. O czáśie przypuszczánia koni, á vchowániu świerzop, y rozeznániu będzieli zrzobek czyli kláczká 18. Iákie pástwiská stádom rożne máią być obieráne, y iáko chowáć ták lećie iáko zimie
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: 5
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
odmian/ co za przymiotów/ jakich oczu/ jakiej chybkości ciała/ i jakiego zmysłu: czego wszytkiego z wyższego opisania dojść możesz aby się jedna rzecz kilkakroć nie powtarzała. to ktemu przyłożywszy/ aby nie był wzrostu ani zbytnie wielkiego/ ani małego ale śrzedniego/ według opisania Varronis. Wszakoż jeśli świerzopy wielkie będą/ podniosłego stadnika potrzebują/ ale podniosłego w ciele/ nie wysokiego w nogach: jeśli też małe/ tedy nie wielkiego/ abowiem inaczej/ w uchowywaniu abo przesięże abo nie dosięże. K temu obierać dużego/ ciała żyłowatego/ twardego/ oka czarnego/ jasnego/ nie zamrużonego/ łopatek mięsistych szerokich/ także i piersi/ zadu i kości
odmian/ co zá przymiotow/ iákich oczu/ iákiey chybkośći ćiáłá/ y iákiego zmysłu: czego wszytkiego z wyższego opisánia doyść możesz áby się iedná rzecz kilkákroć nie powtarzáłá. to ktemu przyłożywszy/ áby nie był wzrostu áni zbytnie wielkiego/ áni máłego ále śrzedniego/ według opisánia Varronis. Wszákoż iesli świerzopy wielkie będą/ podniosłego stádniká potrzebuią/ ále podniosłego w ćiele/ nie wysokiego w nogách: iesli też máłe/ tedy nie wielkiego/ ábowiem ináczey/ w vchowywániu ábo prześięże ábo nie dośięże. K temu obieráć dużego/ ćiáłá żyłowátego/ twárdego/ oká czarnego/ iásnego/ nie zámrużonego/ łopátek mięśistych szerokich/ tákże y pierśi/ zádu y kośći
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: C
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
czyń upatrując klaczę i konia/ po którym pożądasz grzecznego źrzebięcia. A zaiste i to nie lada co/ takiego przypuszczać do stada/ który w potrzebach/ w bitwach/ w gonitwach bywał/ rany podejmował/ różne nędze i prace zwłaszcza w młodych leciech podnosił i śmiałości nabył. Na tym tedy miej już dosyć w obraniu stadnika/ a na krótce pamiętając na cztery rzeczy: Na dobroć i cnotę/ tak w ciele jako w umyśle/ na piękność/ na postać/ na sierść/ i na urodę wielkości abo małości. Ale abym jeszcze tego nie zamilczał/ com sobie zatrzymać był umyślił (nie odwierając wszytkich tajemnic w tym/ niewdzięcznym
czyń vpátruiąc kláczę y koniá/ po ktorym pożądasz grzecznego źrzebięćiá. A záiste y to nie ládá co/ tákiego przypuszczáć do stádá/ ktory w potrzebách/ w bitwách/ w gonitwách bywał/ rány podeymował/ rożne nędze y prace zwłaszczá w młodych lećiech podnośił y śmiáłośći nábył. Ná tym tedy miey iuż dosyć w obrániu stádniká/ á ná krotce pámiętáiąc ná cztery rzeczy: Ná dobroć y cnotę/ ták w ćiele iáko w vmyśle/ ná piękność/ ná postáć/ ná śierść/ y ná vrodę wielkośći ábo máłośći. Ale ábym ieszcze tego nie zámilczał/ com sobie zátrzymáć był vmyślił (nie odwieráiąc wszytkich táiemnic w tym/ niewdźięcznym
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Cv
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
proszę iż słów takowych używać muszę/ jakich rzecz sama potrzebuje/ niech to wszetecznie wykładano nie będzie: gdyż Fizykom przyrodzone sprawy wspominając/ wolno słów takich zażywać/ które mądrych uszu obrażać nie mają. Ządając tedy wiedzieć/ jeśli nasienie sposobne jest do płodu/ boć na tym nie dosyć/ choć według wszytkiego zwierzchniego opisania stadnika najdziesz/ jeśli też wnętrznej jego możności nie porozumiesz: Bo jako mądrzy gospodarze w zwyczaju zachowywają/ iż nasienia każdej rzeczy do siania nie używają/ aż pierwej wyrozumiawszy i sprobowawszy/ według ziemie i czasu one rozrządzywają. Toż i w nasieniu końskim na dobrej mieć masz pieczy/ rozeznać jeśli użyteczne do spłodzenia abo nie/
proszę iż słow tákowych vżywáć muszę/ iákich rzecz sámá potrzebuie/ niech to wszetecznie wykłádano nie będźie: gdyż Phizykom przyrodzone spráwy wspomináiąc/ wolno słow tákich záżywáć/ ktore mądrych vszu obrażáć nie máią. Ządáiąc tedy wiedźieć/ iesli naśienie sposobne iest do płodu/ boć ná tym nie dosyć/ choć według wszytkiego zwierzchniego opisánia stádniká naydźiesz/ iesli też wnętrzney iego możnośći nie porozumiesz: Bo iáko mądrzy gospodarze w zwyczáiu záchowywáią/ iż naśienia káżdey rzeczy do śiania nie vżywáią/ áż pierwey wyrozumiawszy y sprobowawszy/ według źiemie y czásu one rozrządzywáią. Toż y w naśieniu końskim ná dobrey mieć masz pieczy/ rozeznáć iesli vżyteczne do spłodzenia ábo nie/
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Cv
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
dozorców lepsze konie z krajów północych wychodzić mogły/ gdyż tu na czym inym nie schodzi/ jedno na pilnym doglądaniu/ a przypuszczaniu koni dobrych do świerzop porządnym sposobem. Pierwsze. Księgi Z jakimi przymioty świerzopa ma być odłączona dla źrebiąt. Rozdział 14.
A Czci zaprawdę dosyć szeroka zmianka się działa z strony podobnego konia i stadnika/ z których łacniuchno zebrać też możesz do pilnego przypatrowania się klaczy przystojnej do potomstwa/ gdyż toż zwierzę i jednej istności i kształtu/ jedno że w rodzaju różne/ bowiem tam był samiec/ ty samiczka. Skąd jednakie piękności i przymioty przynależeć mają obojom: wszakoż iż przedsię jedno jest czyniące/ a drugie cierpiące/
dozorcow lepsze konie z kráiow pułnocnych wychodźić mogły/ gdyż tu ná czym inym nie schodźi/ iedno ná pilnym doglądániu/ á przypuszczániu koni dobrych do świerzop porządnym sposobem. Pierwsze. Kśięgi Z iákiemi przymioty świerzopá ma być odłączona dla źrzebiąt. Rozdział 14.
A Czći záprawdę dosyć szeroka zmiánká się dźiałá z strony podobnego koniá y stádniká/ z ktorych łácniuchno zebráć też możesz do pilnego przypátrowánia się kláczy przystoyney do potomstwá/ gdyż toż źwierzę y iedney istnośći y kształtu/ iedno że w rodzáiu rożne/ bowiem tám był sámiec/ ty sámiczká. Skąd iednákie pięknośći y przymioty przynależeć máią oboiom: wszákoż iż przedsię iedno iest czyniące/ á drugie ćierpiące/
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Cijv
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
wielkich nie masz/ pomierne powietrze/ także wyborne źrzodła ciekące i obfite pastwiska sprawują/ gdzie jakoby dzikie swowolnie stada miedzy żyznemi górami i padoły/ wonnemi trawami obfitującemi/ nędze nigdy nie zażywając ustawicznie przebywają. Wszakoż będzieli miewała i po tym czasie źrzebięta/ takowe sposobniejsze do wozów niż do jazdy będą. Pierwsze. O chowaniu stadnika tak na staniu ustawnie, jako i czasu przypuszczenia. Rozdział 16.
IVżem opisał/ stadnika jakiego obierać masz. Jako zasię go ćwiczyć i zdrowo zachowywać/ teraz przynależy ku wiedzeniu. Potrzeba tedy abyś temu twemu stadnikowi dostatku dawać nie żałował/ a co nalepszego i najpiękniejszego owsa/ także i siana: abowiem dobre żytko
wielkich nie mász/ pomierne powietrze/ tákże wyborne źrzodłá ćiekące y obfite pástwiská spráwuią/ gdźie iákoby dźikie swowolnie stádá miedzy żyznemi gorámi y pádoły/ wonnemi trawámi obfituiącemi/ nędze nigdy nie záżywáiąc vstáwicznie przebywáią. Wszákoż będźieli miewáłá y po tym czáśie źrzebiętá/ tákowe sposobnieysze do wozow niż do iázdy będą. Pierwsze. O chowániu stádniká ták ná staniu vstáwnie, iáko y czásu przypuszczenia. Rozdział 16.
IVżem opisał/ stádniká iákiego obieráć masz. Iáko zásię go ćwiczyć y zdrowo záchowywáć/ teraz przynależy ku wiedzeniu. Potrzebá tedy ábyś temu twemu stádnikowi dostátku dáwáć nie żáłował/ á co nalepszego y naypięknieyszego owsá/ tákże y śiáná: ábowiem dobre żytko
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Ciij
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
wszytko gdy zachowywać będziesz/ bez żadnej omyłki twój stadnik tak zdrowy będzie/ ze gdybyś inszego konia nie miał/ mógłbyś go do każdej potrzeby używać śmiele. Chcąc tedy co dobrego mając umieć zachować/ tak postępować trzeba/ wszakoż niech żaden nie rozumie/ abym taki koszt i pracą działać ukazował koło każdego stadnika/ zwłaszcza gdzieby sama marcha za to nie stała. Ale to rozumiej czynić koniom przednim/ po których dobrego potomstwa doczekać pożądasz. To też na zamknieniu odemnie za przestrogę miej: abyś nigdy stadnika na trawę nie puszczał/ ani na staniu onej dawał/ bo mu zarazem w nogi wstąpi/ i zepsieje:
wszytko gdy záchowywáć będźiesz/ bez żadney omyłki twoy stádnik ták zdrowy będźie/ ze gdybyś inszego koniá nie miał/ mogłbyś go do káżdey potrzeby vżywáć śmiele. Chcąc tedy co dobrego máiąc vmieć záchowáć/ ták postępowáć trzebá/ wszákoż niech żaden nie rozumie/ ábym táki koszt y pracą dźiáłáć vkázował koło káżdego stádniká/ zwłaszczá gdźieby sámá márchá zá to nie stałá. Ale to rozumiey czynić koniom przednim/ po ktorych dobrego potomstwá doczekáć pożądasz. To też ná zámknieniu odemnie zá przestrogę miey: ábyś nigdy stádniká ná trawę nie puszczał/ áni ná staniu oney dawał/ bo mu zárázem w nogi wstąpi/ y zepśieie:
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Ciijv
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
/ tak postępować trzeba/ wszakoż niech żaden nie rozumie/ abym taki koszt i pracą działać ukazował koło każdego stadnika/ zwłaszcza gdzieby sama marcha za to nie stała. Ale to rozumiej czynić koniom przednim/ po których dobrego potomstwa doczekać pożądasz. To też na zamknieniu odemnie za przestrogę miej: abyś nigdy stadnika na trawę nie puszczał/ ani na staniu onej dawał/ bo mu zarazem w nogi wstąpi/ i zepsieje: ale dosyć ma rocznej purgacjej biegając z klaczami. Wszakoż gdyby ktemu jaka choroba przycisnęła/ w ten czas wszelakich sposobów do uleczenia szukać może: bo ja tu pisząc/ o zdrowym rozumiem. Księgi Pierwsze. Jako
/ ták postępowáć trzebá/ wszákoż niech żaden nie rozumie/ ábym táki koszt y pracą dźiáłáć vkázował koło káżdego stádniká/ zwłaszczá gdźieby sámá márchá zá to nie stałá. Ale to rozumiey czynić koniom przednim/ po ktorych dobrego potomstwá doczekáć pożądasz. To też ná zámknieniu odemnie zá przestrogę miey: ábyś nigdy stádniká ná trawę nie puszczał/ áni ná staniu oney dawał/ bo mu zárázem w nogi wstąpi/ y zepśieie: ále dosyć ma roczney purgácyey biegáiąc z kláczámi. Wszákoż gdyby ktemu iáka chorobá przyćisnęłá/ w ten czás wszelákich sposobow do vleczenia szukáć może: bo ia tu pisząc/ o zdrowym rozumiem. Kśięgi Pierwsze. Iáko
Skrót tekstu: DorHip_I
Strona: Civ
Tytuł:
Hippica to iest o koniach księgi_I
Autor:
Krzysztof Dorohostajski
Drukarnia:
Andrzej Piotrkowczyk
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
podręczniki
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1603
Data wydania (nie wcześniej niż):
1603
Data wydania (nie później niż):
1603
