lub też z mięsa wołowego/ nie będzieli tego: weźmiże żuru półkwarty/ przymieszajże do tych polewek do którejkolwiek z nich: jeśli będziesz miał z flegmi chorobę/ miodu przaśnego łyżkę jednę abo dwie: a pierwej uwarz w tym żurze abo polewce/ kmin polny i kramny; abo też kopr włoski/ i kopr swojski: możesz też przydać trochę oliwy/ będzieszli onę miał; a gdzie tej nie będzi/e masła trochę/ i żółtek z jaja to dobrze zmieszawszy/ będziesz miał klisterę której zażyjesz przedtym niżeli do wanny wnidziesz. A gdzieby choroba była z melancholii/ tedy takowejże klistery bezpiecznie zażyć możesz/ jakoć się już
lub też z mięsá wołowego/ nie będźieli te^o^: weźmiże żuru pułkwarty/ przymieszayże do tych polewek do ktoreykolwiek z nich: iesli będźiesz miał z phlegmi chorobę/ miodu przasnego łyszkę iednę ábo dwie: á pierwey vwarz w tym żurze ábo polewce/ kmin polny y krámny; ábo też kopr włoski/ y kopr swoyski: możesz też przydáć trochę oliwy/ będźieszli onę miał; á gdźie tey nie będźi/e másłá trochę/ y żołtek z iáiá to dobrze zmieszawszy/ będźiesz miał klisterę ktorey záżyiesz przedtym niżeli do wánny wnidźiesz. A gdźieby chorobá byłá z meláncholiey/ tedy takoweyże klistery bespiecżnie zażyć możesz/ iakoć się iuż
Skrót tekstu: SykstCiepl
Strona: 154.
Tytuł:
O cieplicach we Skle ksiąg troje
Autor:
Erazm Sykstus
Drukarnia:
Krzysztof Wolbramczyk
Miejsce wydania:
Zamość
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
medycyna
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1617
Data wydania (nie wcześniej niż):
1617
Data wydania (nie później niż):
1617
ratuj zdrowia ułomnego/ Tedy wieku dopedzisz Orla stoletnego. JAN ACHACY KMITA D. SIMONA SYRENNIVSA KSIĘGI PIERWSZE, O Ziołach Rozmaitych. O KOSACV ROZDZIAŁ I. Iris Celeste lilium. Blawgilgen. Blawschwertel Himmel schwertel.
KOsaciec jest ziele wielom znajome. Ten acz rożmaity/ jednak dwój napospoliciej przychodzi do używania lekarskiego. Ogródny/ albo swojski jeden: drugi polny/ albo dziki. Swojski/ który nietylko w ogrodach/ ale na łąkach i w łęgach roście/ (bo i ten za swojski abo ogródny poczytamy) ma kilka rodzajów. Jako Kosaciec kwiatu błękitnego/ białego/ żółtego. Kosaciec Słowieński/ Kosaciec Kalcedoński/ Niemiecki/ Węgierski/ i niektóre inne
rátuy zdrowia vłomnego/ Tedy wieku dopedźisz Orlá stoletnego. IAN ACHACY KMITA D. SIMONA SYRENNIVSA KSIĘGI PIERWSZE, O Ziołách Rozmáitych. O KOSACV ROZDZIAŁ I. Iris Celeste lilium. Blawgilgen. Blawschwertel Himmel schwertel.
KOsaćiec iest źiele wielom znáiome. Ten ácz rożmáity/ iednák dwoy napospoliciey przychodźi do vżywánia lekárskiego. Ogrodny/ álbo swoyski ieden: drugi polny/ álbo dźiki. Swoyski/ ktory nietylko w ogrodách/ ále ná łąkách y w łęgách rośćie/ (bo y ten zá swoyski ábo ogrodny poczytamy) ma kilká rodzáiow. Iáko Kosaćiec kwiátu błękitnego/ białego/ żółtego. Kosaćiec Słowieński/ Kosaćiec Kálcedoński/ Niemiecki/ Węgierski/ y niektore ine
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 1
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
. JAN ACHACY KMITA D. SIMONA SYRENNIVSA KSIĘGI PIERWSZE, O Ziołach Rozmaitych. O KOSACV ROZDZIAŁ I. Iris Celeste lilium. Blawgilgen. Blawschwertel Himmel schwertel.
KOsaciec jest ziele wielom znajome. Ten acz rożmaity/ jednak dwój napospoliciej przychodzi do używania lekarskiego. Ogródny/ albo swojski jeden: drugi polny/ albo dziki. Swojski/ który nietylko w ogrodach/ ale na łąkach i w łęgach roście/ (bo i ten za swojski abo ogródny poczytamy) ma kilka rodzajów. Jako Kosaciec kwiatu błękitnego/ białego/ żółtego. Kosaciec Słowieński/ Kosaciec Kalcedoński/ Niemiecki/ Węgierski/ i niektóre inne. Z tych za pierwszy rodzaj tu kładziemy/
. IAN ACHACY KMITA D. SIMONA SYRENNIVSA KSIĘGI PIERWSZE, O Ziołách Rozmáitych. O KOSACV ROZDZIAŁ I. Iris Celeste lilium. Blawgilgen. Blawschwertel Himmel schwertel.
KOsaćiec iest źiele wielom znáiome. Ten ácz rożmáity/ iednák dwoy napospoliciey przychodźi do vżywánia lekárskiego. Ogrodny/ álbo swoyski ieden: drugi polny/ álbo dźiki. Swoyski/ ktory nietylko w ogrodách/ ále ná łąkách y w łęgách rośćie/ (bo y ten zá swoyski ábo ogrodny poczytamy) ma kilká rodzáiow. Iáko Kosaćiec kwiátu błękitnego/ białego/ żółtego. Kosaćiec Słowieński/ Kosaćiec Kálcedoński/ Niemiecki/ Węgierski/ y niektore ine. Z tych zá pierwszy rodzay tu kłádźiemy/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 1
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ i bolejącą wychędaża i leczy/ czopek z Kosacowego korzenia uczyniwszy/ w otwór łona białogłowskiego włożyć. Abo plastr z niego uczynić/ a na preg łona/ albo na wszytko łono ciepło przyłożyć. Żołądek chędoży
Żołądek i kiszki wychędaża Sok/ albo proch jego pół łota z miodową sytą pijąc. Eginet. Plinius Kurczom
Kosaciec Swojski/ ktoby przy sobie nosił/ ten od Kurczy zawsze wolny być może. Toku krwie.
Także też od zbytniego toku krwawego zachowuje/ jako Pandectarius pisze. Dziecinnym chorobom.
Kosacowy Korzeń na szjice dzieciom zawieszony/ ich chorobom rozmaitym jest użyteczny.
Dzieciom którym ząbki poczynają wyrastać/ korzeń Kosacowy do głodzenia jest użyteczny. Tak
/ y boleiącą wychędaża y leczy/ czopek z Kosacowego korzenia vczyniwszy/ w otwor łoná białogłowskiego włożyć. Abo plastr z niego vczynić/ á ná preg łoná/ álbo ná wszytko łono ćiepło przyłożyć. Zołądek chędoży
Zołądek y kiszki wychędaża Sok/ álbo proch iego poł łotá z miodową sytą piiąc. Eginet. Plinius Kurczom
Kosaćiec Swoyski/ ktoby przy sobie nosił/ ten od Kurczy záwsze wolny bydź może. Toku krwie.
Tákże też od zbytniego toku krwáwe^o^ záchowuie/ iáko Pandectárius pisze. Dźiećinnym chorobom.
Kosacowy Korzeń ná szyice dźiećiom zawieszony/ ich chorobom rozmáitym iest vżyteczny.
Dźiećiom ktorym ząbki poczynáią wyrastáć/ korzeń Kosacowy do głodzenia iest vżyteczny. Ták
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 8
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
doświadczonych skutków jego/ w przerzeczonych niedostatkach. Mniejszą podoba się nam Krewnikiem nazwać/ dla potężnego zastanowienia Toku krwie z kądkolwiek. Księgi Pierwsze. Dzięgiel nasz/ Rozdział 22.
Angelica vilgaris. Radix Spiritus Sancti. Costus niger. Panaces Angelicum. Angelick/ Heyligengeist wurtz. Engel wurtz. Brust wurc. Gejst wurc.
DZięgiel swojski czworaki się u nas znajduje. Pierwszy ogródny/ albo siany Wielki. Wtóry mniejszy/ polny albo wodny. Trzeci mały górny i dziki. Czwarty nam nieprawie znajomy/ Łacinnicy Archangelicam, drudzy Angelicam Scandiacam, zowią/ my/ po naszemu/ Gołębimi Pokrzywami/ albo korzenim Archangelskim i Archangelica nazywamy. Rózga. I.
Dzięgiel
doświadczonych skutkow iego/ w przerzeczonych niedostátkách. Mnieyszą podoba sie nam Krewnikiem názwáć/ dla potężnego zástánowienia Toku krwie z kądkolwiek. Kśięgi Pierwsze. Dźięgiel nász/ Rozdźiał 22.
Angelica vilgaris. Radix Spiritus Sancti. Costus niger. Panaces Angelicum. Angelick/ Heyligengeist wurtz. Engel wurtz. Brust wurtz. Geyst wurtz.
DZięgiel swoyski czworáki sie v nas znáyduie. Pierwszy ogrodny/ álbo śiany Wielki. Wtory mnieyszy/ polny álbo wodny. Trzeći máły gorny y dźiki. Czwarty nam niepráwie znáiomy/ Láćinnicy Archangelicam, drudzy Angelicam Scandiacam, zowią/ my/ po nászemu/ Gołębimi Pokrzywámi/ álbo korzenim Archángelskim y Archangelica názywamy. Rozgá. I.
Dźięgiel
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 85
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
gdy się w Liście rozwinie i rozroście/ ma kształt Włoskiego Kopru/ Liścia długiego/ drobnego/ wąskiego/ cienkiego gęstego/ i głęboko roztrojonego/ jako baczymy w liściu Włoskiego Kopru/ jeno że trochę szersze/ a końce ich krócej i tępiej zaostrzone/ tęższe i twardsze. Kłącze z gęstymi gałązkami/ kosmato wełniste/ jako swojski Kopr/ albo Włoski. Wzwyż/ podług bujności ziemie/ i nieba łaskawego/ na łokieć/ na półtora niegdzie. Na końcu Lipca/ a ile na miejscach skalistych/ a niebu otworzystych/ Okołki oganiste z gęstych szypułek wydaje/ na tych kwiateczki Koriandrowym podobne/ zapachu przyjemnego. Nasienia białego/ rozdwojonego/ kosmatego. To
gdy sie w Liśćie rozwinie y rozrośćie/ ma kształt Włoskiego Kopru/ Liśćia długiego/ drobnego/ wąskiego/ ćienkiego gęstego/ y głęboko rostroionego/ iáko bacżymy w liśćiu Włoskiego Kopru/ ieno że trochę szyrsze/ á końce ich krocey y tępiey záostrzone/ tęższe y twárdsze. Kłącze z gęstymi gáłązkámi/ kosmáto wełniste/ iáko swoyski Kopr/ álbo Włoski. Wzwysz/ podług buynosći źiemie/ y niebá łáskáwego/ ná łokieć/ ná połtorá niegdźie. Ná końcu Lipcá/ á ile ná mieyscách skálistych/ á niebu otworzystych/ Okołki ogániste z gęstych szypułek wydáie/ ná tych kwiateczki Koryándrowym podobne/ zapáchu przyiemne^o^. Naśienia białeg^o^/ rozdwoione^o^/ kosmátego. To
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 154
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
jako Lubczyk/ mianują: Leuisticum, Ligusticum, Legisticum. Ale źle. Co się snadnie z opisania okoliczności/ i skutków obojga/ baczyć może. Niemniej się mylą i ci/ którzy Lakotne ziele/ za własny Sklepiów Wielosił/ albo jako drudzy Panak Herkulesów/ być mienią. O pospolitym Lubczyku/ Rozdział 70.
Lubczyk swojski/ albo pospolity nasz znajomszy jest wszystkim/ nietylko miejskim/ ale i wiejskim ludziom/ a niżliby się o nim pisać miało/ jednak przedsięwziętej powinności dosyć czyniąc okoliczności jego/ krótce przypomnię/ zwłaszcza dla omylnego niektórych tak Ziołopisów/ jako Lekarzów i Aptekarzów mniemania/ którzy go z Zielem Lakotynym mieszają. To tedy Ziele
iáko Lubsczyk/ miánuią: Leuisticum, Ligusticum, Legisticum. Ale źle. Co sie snádnie z opisánia okolicznośći/ y skutkow oboygá/ baczyć może. Niemniey sie mylą y ći/ ktorzy Lákotne źiele/ zá własny Sklepiow Wielośił/ álbo iáko drudzy Pának Herkulesow/ być mienią. O pospolitym Lubczyku/ Rozdział 70.
LVbsczyk swoyski/ álbo pospolity nász znáiomszy iest wszystkim/ nietylko mieyskim/ ále y wieyskim ludźiom/ á niżliby sie o nim pisáć miáło/ iednák przedśięwźiętey powinnośći dosyć czyniąc okolicznośći ie^o^/ krotce przypomnię/ zwłasczá dla omylnego niektorych ták Ziołopisow/ iáko Lekárzow y Aptekárzow mniemánia/ ktorzy g^o^ z Zielem Lákotynym mieszáią. To tedy Ziele
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 239
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
dwa/ podczas na trzy łokcie wysokiej/ we wnątrz czczej/ podobnej Dzięgielowemu/ albo Kopru Włoskiego Kłączu/ odnogi z siebie puszczające. Liścia Pietruszczanemu/ albo Opichowemu podobnego/ tylko więtszego/ szerszego/ głębiej wykrojonego/ a zieloności jaśniejszej. Na wierzchu okołki niemałe. w Lipcu Kwiatem żółtym/ jako Kopr Włoski/ albo i swojski kwitnące/ z których potym Nasienie bywa lekkie/ szerokie/ podobne Dzięgielowemu nasieniu/ tak że jedno od drugiego rozeznać trudno/ jeno to trochę mniejsze i szarsze/ a przyjemnie pachniące. Leuisticum vulgare, et Laser, vel Laserpicium Gallicum, aut Europeum.Liebstõckel. Badkraut. Księgi Pierwsze. Korzeń. Liście. Kwiat.
dwá/ podczás ná trzy łokćie wysokiey/ we wnątrz czczey/ podobney Dźięgielowemu/ álbo Kopru Włoskiego Kłączu/ odnogi z śiebie pusczáiące. Liśćia Pietrusczánemu/ álbo Opichowemu podobnego/ tylko więtszego/ szerszego/ głębiey wykroionego/ á źielonośći iáśnieyszey. Ná wierzchu okołki niemáłe. w Lipcu Kwiátem żołtym/ iáko Kopr Włoski/ álbo y swoyski kwitnące/ z ktorych potym Naśienie bywa lekkie/ szerokie/ podobne Dźięgielowemu naśieniu/ ták że iedno od drugieg^o^ rozeznáć trudno/ ieno to trochę mnieysze y szársze/ á przyiemnie pachniące. Leuisticum vulgare, et Laser, vel Laserpicium Gallicum, aut Europeum.Liebstõckel. Badkraut. Kśięgi Pierwsze. Korzeń. Liśćie. Kwiát.
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 240
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
