Narodowie. To dáleko rozne iest od onego/ któreś my przedtym Rozdziałem opisali Lakotnego ziela/ Ligusticum verum ac genuinum. Księgi Pierwsze. O Zanklach/ Rozdział 71.
Sanicula, et Sanaria. Diapensia. Sanickel. Sennikel.
ZAnkel własny/ który Ziołopisowie pośledniejszy zgodnie opisują/ jest dwojaki/ samiec i samica. Nawłaśniejszy Zankiel jest samiec. Korzenia cienkiego/ włosienkowatego/ rozpierzchłego/ czarnego /właśnie jako u Ciemierzyce/ we wnątrz białego/ smaku gorzkiego. Liścia podobnego Opichowemu/ albo Winnemu/ abo Liściu Nosków bocianich/ z korzenia gęsto na długich stopkach rumiennych pochodzącego/ na pięcioro rozdzielonego/ głęboko wykrojonego/ i labrzystego/ jako liście Piecipersyu/ gładkiego
Narodowie. To dáleko rozne iest od onego/ ktoreś my przedtym Rozdźiałem opisáli Lákotnego źiela/ Ligusticum verum ac genuinum. Kśięgi Pierwsze. O Zánklách/ Rozdźiał 71.
Sanicula, et Sanaria. Diapensia. Sanickel. Sennikel.
ZAnkel własny/ ktory Ziołopisowie poślednieyszy zgodnie opisuią/ iest dwoiáki/ sámiec y sámicá. Nawłaśnieyszy Zánkiel iest sámiec. Korzeniá ćienkiego/ włośienkowátego/ rozpierzchłego/ czarnego /właśnie iáko v Ciemierzyce/ we wnątrz białego/ smáku gorzkiego. Liśćia podobnego Opichowemu/ álbo Winnemu/ ábo Liśćiu Noskow bocianich/ z korzeniá gęsto ná długich stopkách rumiennych pochodzącego/ ná pięćioro rozdźielonego/ głęboko wykroionego/ y labrzystego/ iáko liśćie Piećipersyu/ głádkiego
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 246
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
/ albo sztychowe goi. Przepukł.
Przepuklinam barzo służy. Przeto go do maści i plastrów kładą/ równie jako Żywokost i Żywiec. Bydlęce rany leczy
Nietylko ludziom Zankiel ratunek wielki daje/ ale i bydłu/ na starcie kłębu/ na splecenie/ na wytyki/ i do wielu innych dolegliwości bydlęcych. Przeto/ warzony Zankiel z Rzepikiem/ a na rany bydlęce plastrowany/ osobliwie je goi/ przemywając ich pierwszej tąż wodą z warzonego. Mięso w garncu zrasta.
Sztuki mięsa w garncu spaja/ i zrosłe czyni/ włożywszy miedzy nie. Bo tychże jest skutków/ których Żywokost. Szyszkom i złym krostom w kroku.
Szyszki i Krosty
/ álbo sztychowe goi. Przepukł.
Przepuklinam bárzo służy. Przeto go do máśći y plastrow kłádą/ rownie iáko Zywokost y Zywiec. Bydlęce rány leczy
Nietylko ludźiom Zánkiel rátunek wielki dáie/ ále y bydłu/ ná stárćie kłębu/ ná splecenie/ ná wytyki/ y do wielu inych dolegliwośći bydlęcych. Przeto/ wárzony Zánkiel z Rzepikiem/ á ná rány bydlęce plastrowány/ osobliwie ie goi/ przemywáiąc ich pierwszey tąż wodą z wárzonego. Mięso w gárncu zrasta.
Sztuki mięsá w gárncu spaia/ y zrosłe czyni/ włożywszy miedzy nie. Bo tychże iest skutkow/ ktorych Zywokost. Szyszkom y złym krostom w kroku.
Szyszki y Krosty
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 249
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
możemy/ jako od nich było mianowane. Pośledniejszy skalnym Żywcem go chcieli mieć/ albo zle: bo chocia spolne skutki niektóre z nim ma. Jednak z opisania od Dioskoryda/ do Skalnego/ Żywcu żadnego podobieństwa nie ma. Także i miejscem/ gdzie są sobie różne. Żywiec Skalny nigdziej indzie/ tylko miedzy skałami. Zankiel chocia na górach roście/ ale zielnych nie skalistych. Także w miejscach dolnych i wilgotnych. Otoż z tych miar niemoże być Żywcem Skalnym/ ani Pięćpersem/ jako drudzy rozumieli. Trzeci/ Jarym Mleczem go mieć chcieli/ a ci nagorzej. Gdyż ani przyrodzeniem/ ani skutkami/ ani jakim namniejszym podobieństwem może mu
możemy/ iako od nich było miánowáne. Poślednieyszy skálnym Zywcem go chćieli mieć/ álbo zle: bo choćia spolne skutki niektore z nim ma. Iednák z opisánia od Dioskorydá/ do Skálnego/ Zywcu żadnego podobieństwá nie ma. Tákże y mieyscem/ gdźie są sobie rozne. Zywiec Skálny nigdźiey indźie/ tylko miedzy skáłámi. Zánkiel choćia ná gorách rośćie/ ále źielnych nie skálistych. Tákże w mieyscách dolnych y wilgotnych. Otoż z tych miar niemoże być Zywcem Skálnym/ áni Pięćpersem/ iáko drudzy rozumieli. Trzeći/ Iárym Mleczem go mieć chćieli/ á ći nagorzey. Gdyż áni przyrodzeniem/ áni skutkámi/ áni iákim namnieyszym podobieństwem może mu
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 251
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Trzeci/ Jarym Mleczem go mieć chcieli/ a ci nagorzej. Gdyż ani przyrodzeniem/ ani skutkami/ ani jakim namniejszym podobieństwem może mu być przyrównany. Pośledni/ z Łacinników Saniculam à fanando imię mu dali od leczenia. My także Polacy niemając mu imienia własnego dać/ od Łacinników pożyczalismy/ trochę odmieniwszy od Sanicula, Zankiel. Także też Niemcy/ i inni Narodowie/ Sanniklem zowią. Oprócz żebyśmy go chcieli od skutków jego nazwać Rannikiem/ albo Zielem rannym. Zarzyczka/ albo Górny Zankiel/ Rozdział 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem
Trzeći/ Iárym Mleczem go mieć chćieli/ á ći nagorzey. Gdyż áni przyrodzeniem/ áni skutkámi/ áni iákim namnieyszym podobieństwem może mu być przyrownány. Pośledni/ z Láćinnikow Saniculam à fanando imię mu dáli od leczenia. My tákże Polácy niemáiąc mu imieniá własnego dáć/ od Láćinnikow pożyczálismy/ trochę odmieniwszy od Sanicula, Zánkiel. Tákże też Niemcy/ y ini Narodowie/ Sanniklem zowią. Oprocz żebysmy go chćieli od skutkow iego názwáć Ránnikiem/ álbo Zielem ránnym. Zarzyczká/ álbo Gorny Zánkiel/ Rozdźiał 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 251
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Saniculam à fanando imię mu dali od leczenia. My także Polacy niemając mu imienia własnego dać/ od Łacinników pożyczalismy/ trochę odmieniwszy od Sanicula, Zankiel. Także też Niemcy/ i inni Narodowie/ Sanniklem zowią. Oprócz żebyśmy go chcieli od skutków jego nazwać Rannikiem/ albo Zielem rannym. Zarzyczka/ albo Górny Zankiel/ Rozdział 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem. Haylglõckem. Bergsanickel. Albsanickel. ZArzyczka/ albo Zankiel górny/ ma wiele cienkich a włosienkowatych korzonków/ pochodzących od główki spodniej liścia/ i kłącza swego podobieństwem korzonków Ciemierzyce
Saniculam à fanando imię mu dáli od leczenia. My tákże Polácy niemáiąc mu imieniá własnego dáć/ od Láćinnikow pożyczálismy/ trochę odmieniwszy od Sanicula, Zánkiel. Tákże też Niemcy/ y ini Narodowie/ Sanniklem zowią. Oprocz żebysmy go chćieli od skutkow iego názwáć Ránnikiem/ álbo Zielem ránnym. Zarzyczká/ álbo Gorny Zánkiel/ Rozdźiał 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem. Haylglõckem. Bergsanickel. Albsanickel. ZArzyczká/ álbo Zánkiel gorny/ ma wiele ćienkich á włośienkowátych korzonkow/ pochodzących od głowki spodniey liśćia/ y kłącza sweg^o^ podobieństwem korzonkow Ciemierzyce
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 251
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
zowią. Oprócz żebyśmy go chcieli od skutków jego nazwać Rannikiem/ albo Zielem rannym. Zarzyczka/ albo Górny Zankiel/ Rozdział 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem. Haylglõckem. Bergsanickel. Albsanickel. ZArzyczka/ albo Zankiel górny/ ma wiele cienkich a włosienkowatych korzonków/ pochodzących od główki spodniej liścia/ i kłącza swego podobieństwem korzonków Ciemierzyce. Liście także jako innych ziół/ na Wiosnę z nich się puszcza/ na stopkach obmiąższych/ po jednym szczególnym na każdej/ okrągło labrzyste/ i miałko wytrawane/ żyłowania pełne/ połyskające/ a z
zowią. Oprocz żebysmy go chćieli od skutkow iego názwáć Ránnikiem/ álbo Zielem ránnym. Zarzyczká/ álbo Gorny Zánkiel/ Rozdźiał 72.
Sanicula montana clusii, Sanicula Alpina, Taber. Cortusa herba Mathiolo. Campanula S. Trinitatis. et Campanula vulneraria. Wund glõckem. Haylglõckem. Bergsanickel. Albsanickel. ZArzyczká/ álbo Zánkiel gorny/ ma wiele ćienkich á włośienkowátych korzonkow/ pochodzących od głowki spodniey liśćia/ y kłącza sweg^o^ podobieństwem korzonkow Ciemierzyce. Liśćie tákże iáko inych źioł/ ná Wiosnę z nich sie puscza/ ná stopkách obmiąższych/ po iednym sczegulnym na káżdey/ okrągło labrzyste/ y miáłko wytrawáne/ żyłowánia pełne/ połyskáiące/ á z
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 251
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
nic nam nie podali/ tylko o skalnym Żywcu/ a Żywokoście wielkim Dioscorydes trochę nam zostawił: jednak Ziolopisowie poszledniejszy/ więcej ich rozdziałów wynaleźli/ które/ acz nie wszystkie są sobie kształtem podobne/ ale skutkami równe/ jako są wszyskie Głowienki/ których przyrodzenie i skutki tu się opisały. Zielnik D. Simona Syreniusa. Zankiel Żywiec/ abo Babie zęby/ Rozdział 79.
Sanicula quinque folia. Dentaria. Alabastrites. Coralloides. Symphytum dentarium. Consolida dentaria. Zahnkraut.
BAbie zęby ziele/ które też Zanklem Żywcem zowiemy/ pięciorakie się pokazuje/ a każde różne. Pierwsze/ ma wielki i nierówny korzeń knodowaty/ jakoby z wielu spojony/
nic nam nie podáli/ tylko o skálnym Zywcu/ á Zywokośćie wielkim Dioscorides trochę nam zostáwił: iednák Ziolopisowie poszlednieyszy/ więcey ich rozdźiałow wynáleźli/ ktore/ ácz nie wszystkie są sobie kształtem podobne/ ále skutkámi rowne/ iáko są wszyskie Głowienki/ ktorych przyrodzenie y skutki tu się opisáły. Zielnik D. Simona Syreniusá. Zánkiel Zywiec/ ábo Bábie zęby/ Rozdźiał 79.
Sanicula quinque folia. Dentaria. Alabastrites. Coralloides. Symphytum dentarium. Consolida dentaria. Zahnkraut.
BAbie zęby źiele/ ktore też Zánklem Zywcem zowiemy/ pięćiorákie się pokázuie/ á káżde rozne. Pierwsze/ ma wielki y nierowny korzeń knodowáty/ iákoby z wielu spoiony/
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 264
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
także miejscach gdzie słońce mało abo nigdj niedochodzi/ znaleźć się daje Przyrodzenie.
WYsuszającego i chłodzącego jest przyrodzenia. Swą cirpkością stwierdza/ i ostrością wyciera. Moc i skutki. Spanie głęboko czyni.
Spanie głębokie przywodzi/ gdzieby go kto pożywał. Tylo o nim mamy wiadomości. Rozsądek.
Żeśmy trochę wyższej opisali Zankiel Żywiec/ który Łacinnicy Dentariam minorem, to jest/ Babie zębj/ mniejsze opisali. Tedy niechcielismy tu zaniechać dla czytelnika/ o Dentariej więtszej/ żeby różnicę tej od wyższej opisanych snadnie rozeznał. Rozumieją niektórzy to ziele być drugi rodzaj Zarazy ziela abo Skazy/ ale omylnie/ gdyż skutków są różnych/ jako z opisania obojga
tákże miejscách gdźie słońce máło ábo nigdj niedochodźi/ ználeść się dáie Przyrodzenie.
WYsuszáiącego y chłodzącego iest przyrodzenia. Swą ćirpkośćią ztwierdza/ y ostrośćią wyćiera. Moc y skutki. Spánie głęboko czyni.
Spánie głębokie przywodźi/ gdźieby go kto pożywał. Tylo o nim mamy wiádomośći. Rozsądek.
Zesmy trochę wyższey opisáli Zánkiel Zywiec/ ktory Láćinnicy Dentariam minorem, to iest/ Bábie zębj/ mnieysze opisáli. Tedy niechćielismy tu zániecháć dla czytelniká/ o Dentáriey więtszey/ żeby rożnicę tey od wyższey opisánych snadnie rozeznáł. Rozumieią niektorzy to źiele bydź drugi rodzay Zarázy źiela ábo Skázy/ ále omylnie/ gdyż skutkow są rożnych/ iáko z opisánia oboygá
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 266
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
Poziomkowe ziele/ wiążąc się do ziemie. Tak że w krótkim czasie niemały plac ziemie sobą okrywa. Kwitnie przy ostatnich dniach Maju/ żółtym kwiatem/ na cienkich stopkach miedzy liściem/ który Srebrnikowemu barzo podobny. Z korzenia każdego roku odrasta/ bo nasienia powiedają go nie miewać. 5.
Piąty/ korzenia włosienkowatego/ jako Zankiel/ z tych liścia niemało/ na długich stopkach pochodzi/ na każdej po jednemu/ na pięciorę każdy/ rozdzielony/ zwierzchu zieloności pełnej/ od spodku popielate/ abo białawe/ około krajów nie karbowane/ jako u innych. Zaś te które na długich stopkach nad inne także z korzenia wyrastają/ są węższe/ i
Poźiomkowe źiele/ wiążąc się do źiemie. Ták że w krotkim czáśie niemáły plác źiemie sobą okrywa. Kwitnie przy ostátnich dniách Máiu/ żołtym kwiátem/ ná ćienkich stopkách miedzy liśćiem/ ktory Srebrnikowemu bárzo podobny. Z korzeniá káżdego roku odrasta/ bo náśienia powiedáią go nie miewáć. 5.
Piąty/ korzenia włośienkowátego/ iáko Zánkiel/ z tych liśćia niemáło/ ná długich stopkách pochodźi/ ná kázdey po iednemu/ ná pięćiorę káżdy/ rozdźielony/ zwierzchu źielonośći pełney/ od spodku popieláte/ ábo biáłáwe/ około kráiow nie kárbowáne/ iáko v innych. Záś te ktore ná długich stopkách nád inne tákże z korzenia wyrastáią/ są węższe/ y
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 295
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
i: paraliżu zachowywa. Macicy wilgotnej
Także od innych chorób ciężkich/ które z flusów pochodzą. Płodne czynj.
Ciekączki wszelakie zawściąga. Także Nerwom.
Upławy białe paniom. Paraliżu broni.
Macicy wilgotnej barzo służy wysuszając. Ciekączkom.
Do płodu niepłodne/ czyni sposobne. Rozsądek.
Do tych piętnastu rodzajów Pięciorniku/ przykladają niektórzy Zankiel/ przeto że też pięć listów niesie. Drudzy ziele Poziomkowe/ które także pięć listków ma na jednej stopce/ miedzy nie poczytają/ ale nieprzystojnie/ ani właśnie. Trzeci nagorzej i nasprosniej/ którzy Pępawę/ albo Kurze ziele/ (Tormentillam Łacinnicy zowią/) chcą mieć własny Pięciornik starodawnych Zielopisów. Których to mniemanie tak
y: páráliżu záchowywa. Máćicy wilgotnej
Tákże od innych chorob ćięszkich/ ktore z flusow pochodzą. Płodne czynj.
Ciekączki wszelákie záwśćiąga. Tákże Nerwom.
Vpławy biáłe pániom. Páráliżu broni.
Máćicy wilgotney bárzo służy wysuszáiąc. Ciekączkom.
Do płodu niepłodne/ czyni sposobne. Rozsądek.
Do tych piętnastu rodzáiow Pięćiorniku/ przykládáią niektorzy Zánkiel/ przeto że też pięć listow nieśie. Drudzy źiele Poźiomkowe/ ktore tákże pięć listkow ma ná iedney stopce/ miedzy nie poczytáią/ ale nieprzystoynie/ áni własnie. Trzeći nagorzey y nasprosniey/ ktorzy Pępáwę/ álbo Kurze źiele/ (Tormentillam Láćinnicy zowią/) chcą mieć własny Pięćiornik stárodawnych Zielopisow. Ktorych to mniemánie ták
Skrót tekstu: SyrZiel
Strona: 301
Tytuł:
Zielnik
Autor:
Szymon Syreński
Miejsce wydania:
Kraków
Region:
Małopolska
Typ tekstu:
proza
Rodzaj:
teksty naukowo-dydaktyczne lub informacyjno-poradnikowe
Gatunek:
encyklopedie, kompendia
Tematyka:
botanika, zielarstwo
Poetyka żartu:
nie
Data wydania:
1613
Data wydania (nie wcześniej niż):
1613
Data wydania (nie później niż):
1613
